Cultuur en zingeving

Kunst en cultuur zijn heel geschikt voor zingeving. Door actief bezig te zijn met kunst en cultuur kun je vormgeven hoe je in de wereld staat en wat je relatie is met anderen. Het helpt je om in verbinding te komen met jezelf.
Gepubliceerd:
Deel dit artikel

In dit kennisdossier:

Over zingeving

Zingeving betekent het ervaren van ‘zin’ of betekenis in het leven. In de wetenschappelijke literatuur worden drie kernelementen van zingeving beschreven: een doel hebben, ertoe doen/van betekenis zijn, en een gevoel van coherentie: de wereld als een samenhangend geheel ervaren en daarin een eigen plaats hebben.  

Filosoof des vaderlands René Gude (1957-2015) omschreef zin als: ‘De flow die ontstaat als je vermogens – je lustgevoelens, je zintuigen, je verstand en je wil – worden geactiveerd. Liefst samen in ondernemingen met anderen.’ Machteld Huber introduceerde het concept Positieve Gezondheid. Zij vat zingeving op als zinvol leven, levenslust, idealen willen bereiken, vertrouwen hebben, accepteren, dankbaarheid en blijven leren.

Probleem

In onze samenleving zijn er steeds meer mensen die een verlies aan zingeving ervaren. Dat heeft meerdere oorzaken. Religies hebben hun richtinggevende kracht verloren. Friedrich Nietsche waarschuwde al voor verlies aan zingeving met zijn stelling God is dood. Max Weber sprak over de onttovering van de wereld  door de wetenschappelijke revolutie. In onze 21ste eeuw maken technieken zoals algoritmen en robots de mens vervangbaar. Volgens Yuval Noah Harari zorgt de samensmelting van biotechnologie en informatietechnologie ervoor dat in de eenentwintigste eeuw verandering de enige constante is. Volgens hem zijn de belangrijkste vaardigheden: nieuwe dingen kunnen leren en je niet uit het lood te laten slaan door onbekende situaties. 

Werkzame elementen cultuur

Kunst en cultuur kunnen een gemoedstoestand creëren waarin mensen zingeving ervaren. Want bij zingeving gaat het om levenslust, de verbinding met de ander, veerkracht en nieuwe dingen leren.

René Gude onderscheidt 4 betekenissen van zin:

  1. het zinnelijke: er zin in hebben, het lichamelijke, het lustvolle, het lijfelijke
  2. het zintuiglijke: het schone waarnemen en ervaren
  3. het zinvolle: achter de doelen in je leven en je werk staan
  4. het zinrijke: het rationele, wanneer je volzinnen betekenis hebben

Kunst- en cultuurprojecten zijn bij uitstek geschikt voor zingeving, want:

  • Ze zijn gericht op het ontwikkelen van talenten
  • Ze zijn gericht op het aanspreken van vermogens in een sociale context.
  • Ze dagen uit om je te verhouden tot de wereld en de mensen om je heen.
  • Ze prikkelen om mee te doen, waardoor je een gevoel van regie krijgt over je leven.
  • Ze gaan over genieten en het vinden van de persoonlijke passie in het leven.
  • Ze kunnen zin en levenslust aanwakkeren.
  • Ze gaan over het delen van betekenisvolle verhalen en het creëren van nieuwe verhalen. Waarmee je leert veerkracht te ontwikkelen en nieuwe dingen te verstaan.
  • Ze creëren waarden die betekenis hebben voor anderen.

Valkuilen van kunst- en cultuurprojecten

  • Kunst- en cultuurprojecten worden vaak incidenteel gefinancierd. Als de financiering eindigt, verdwijnt ook de opgedane kennis. Kennis opbouwen en delen is daardoor moeilijk.
  • Kunst- en cultuurprojecten vallen of staan bij ‘best persons’.
  • Professionals uit zorg en welzijn en professionals uit kunst en cultuur spreken verschillende talen en hebben verschillende manieren van werken. Samenwerken kan daardoor lastiger gaan.
  • Inzet van kunst- en cultuurprojecten vraagt om vrijheid. De uitkomsten zijn onvoorspelbaar. Dit past niet bij de huidige evidence based medicine-cultuur in de langdurige zorg en ondersteuning.

Vond je dit artikel interessant?

Gemiddelde 1 / 5. totaal 1

Reageer

Uw bericht kan gewijzigd worden door de beheerder
Reacties (0)
Praat verder over dit onderwerp met deze expert:
Ingrid Docter
Ingrid Docter
Functie: Specialist Cultuurparticipatie
Expertise: cultuurparticipatie,zorg en welzijn
ingriddocter@lkca.nl
030 - 711 51 81
Bekijk alle experts