Kennisdossier Cultuur en mensen met een beperking

In dit kennisdossier lees je met welke drempels mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking te maken hebben als het gaat om cultuurparticipatie, hoe het aanbod toegankelijker gemaakt kan worden en waarom de samenwerking met zorg en welzijn essentieel is.
Bijgewerkt op:
Gepubliceerd:
Deel dit artikel

Voor mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking zijn de drempels om aan kunst en cultuur te doen hoog. Ze hebben vaak weinig te besteden en mogen het geld vanuit de Wet Langdurige Zorg en de Wmo niet gebruiken voor sociale uitstapjes en vrijetijdsbesteding. Ook zijn culturele lessen, podia en festivals vaak nog onvoldoende toegankelijk.

Naast praktische belemmeringen ervaren mensen inhoudelijke belemmeringen, waardoor zij zich niet welkom voelen:

  • Aanbod dat geen rekening houdt met beperkingen;
  • Docenten zonder kennis van de doelgroep;
  • Verkeerde beelden over mensen met een beperking.

    Vond je dit artikel interessant?

    Gemiddelde 4.3 / 5. totaal 3

    Reageer (je reactie verschijnt na goedkeuring, vanwege spam)

    Reacties (2)
    martin heeffer 13-09-2026

    Hallo,
    We hebben het project Binnenstebuiten, zie eventueel youtube binnenstebuiten 2024 of 2025. Is er meer achtergrond informatie of onderzoek naar de effecten over en van cultuureducatie voor kinderen met EMB? Groet, Martin

    reageer
    Petra Faber (LKCA) 14-09-2026

    Hallo Martin,
    Ik heb in de kennisbank van het LKCA 3 artikelen gevonden. Alle drie over muziek. Ik heb ook nog op Internet gezocht, maar de meest relevante artikelen zitten achter een betaalmuur helaas. Daar kan ik ook niet bij.

    Lamers, L., Hermans, C., & Bremmer, M. (2018). De multimodale muziekbubbel.
    Lectoraat Kunsteducatie. Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten.
    Dit onderzoek beschrijft een multimodale muziekpraktijk die tegemoet wil komen aan de vraag van laag functionerende leerlingen in het special onderwijs. In een multiplecase-studie zijn vier muziekpraktijken onderzocht die alle ‘muziekbelevingslessen’ toepassen, ook wel Beleven in Muziek (BiM) genoemd. Vakleerkrachten muziek benaderen in deze lessen leerlingen niet alleen verbaal, maar juist ook non-verbaal, via mimiek, gebaren en door aanraking met materialen, waarbij ze verschillende zintuigen aanspreken.

    Lamers, V. (2018). Beleving in Muziek met alle zintuigen. Geraadpleegd op 14 september 2026 van https://www.gehrelsmuziekeducatie.nl/artikelen/beleving-muziek-met-alle-zintuigen
    Beleving in Muziek (BiM)-lessen zijn ontworpen voor zeer laag functionerende leerlingen.
    Muziekdocent Vincent Lamers blogt over de verbluffende resultaten die hij bij deze doelgroep bereikt met de methode, die nu tien jaar bestaat. Volgens hem is BiM zeker ook ge-schikt voor muzieklessen aan leerlingen in de onderbouw van het reguliere basisonderwijs.

    Meuldijk, P. (2010). Muziek beleven moet je doen! Kunstzone 9(2/3), 39-40.
    Muziekles geven aan leerlingen met een meervoudige beperking vraagt specialistische kennis en een bijzonder aanpak. Maar de belangrijkste pijler van het muziekonderwijs is plezier beleven. Vanuit plezier in muziek kan gewerkt worden aan vaardigheden en doelen. Vanuit deze gedachte is BiM-werkwijze (Beleven in Muziek) ontstaan waarin de fysieke beleving van muziek het uitgangspunt is. De auteur Patrick Meuldijk, vakleraar muziek in het speciaal onderwijs bij Visio Onderwijs Breda (school voor kinderen met een visuele, een verstandelijke en vaak ook een motorische beperking) beschrijft in dit artikel de BiM-werkwijze.

    Dit laatste artikel kan ik je toesturen als je mij een bericht stuurt via petrafaber@lkca.nl

    reageer
    Hidde Vos 09-11-2025

    Beste LKCA,
    Hebben jullie ook de bronnen voor dit artikel ergens online staan?
    Specifiek voor deze twee punten:
    In het speciaal onderwijs hebben kunst en cultuur een positief effect op het zelfbeeld van leerlingen en op de onderlinge samenwerking.
    Bij kinderen met ernstige leerproblemen zorgt muziekonderwijs er niet alleen voor dat zij zich muzikaal ontwikkelen, de muziek heeft ook invloed op bredere leerprocessen en op hun algemeen welzijn.
    Ik ben bezig met het schrijven van mijn scriptie en zou dit goed kunnen gebruiken. Alvast bedankt!
    Groetjes,
    Hidde Vos. (Jaar 4 Docent Muziek, Codarts Rotterdam)

    reageer
    Claudia Marinelli 10-11-2025

    Beste Hidde,
    De tweede alinea ‘Bij kinderen met ernstige leerproblemen zorgt muziekonderwijs er niet alleen voor dat zij zich muzikaal ontwikkelen, de muziek heeft ook invloed op bredere leerprocessen en op hun algemeen welzijn.’ komt uit themanummer Kunst inclusief van Cultuur+Educatie
    Vol. 16 (2016) 45, 56-77 p.
    Download artikel: https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/1492869/7/Welch_Muziekonderwijs_voor_kinderen_met_speciale_.pdf
    Gehele Themanummer Kunst inclusief: Cultuur+Educatie: https://www.lkca.nl/wp-content/uploads/2021/01/cultuur-plus-educatie-45.pdf
    De eerste alinea komt waarschijnlijk ook uit dit themanummer.
    Verder verwijs ik je graag nog naar de publicatie Speciaal Verbeeld: https://www.lkca.nl/wp-content/uploads/2020/06/DIGI-LKCA-Speciaal-Verbeeld-spread.pdf
    Veel succes met je scriptie!

    reageer
    Bijgewerkt op:
    Gepubliceerd:
    Deel dit artikel