Meer weten? 

Artikelen en boeken:

De Kuijper, J., & Prent, N. (Reds.). (2025). Je bent jong en je voelt wat. Kunstonderwijs als mentaal kompas. Thema mentale gezondheid. Kunstzone, (2). 
Wat betekent het om jong te zijn in 2025? En welke rol kan kunstonderwijs spelen in het omgaan met mentale uitdagingen? Kunstzone 2 verkent de kracht van kunst voor het mentaal welzijn van jongeren. Verschillende kunstvakdocenten delen hun ervaringen uit de lespraktijk. Ook reflecteren studenten op hun eigen welzijn en op de rol die kunst hierin speelt. 

Delmee, B., Marinelli, C., & Poll, J. (2019). Buitengewoon. Over de betekenis van kunst en cultuur voor veerkracht van jongeren. LKCA. 
Wat zijn de effecten van culturele activiteiten op de ontwikkeling van jongeren in kwetsbare posities? En hoe geven culturele professionals en jongerenwerkers deze activiteiten vorm in de praktijk? LKCA voerde een literatuurstudie uit en hield het interviews met ervaren cultuurprofessionals, jongerenwerkers en jongeren in kwetsbare posities. 

Bestaat ook in een interactieve versie: Cultuur vergroot veerkracht van jongeren.  

Drent, H., & Van der Werff, E. (2026). Komen voor creativiteit, blijven voor verbinding. De invloed van Open Studio’s op het welbevinden van jongeren. OIS Groningen. 
Dit onderzoek geeft inzicht in de impact van het Open Studio’s programma op het welzijn, mentale gezondheid en de sociale participatie van jongeren en de effectiviteit van de gehanteerde methodes. Open Studio’s zijn creatieve hubs voor jongeren in Groningen. 

Gölpinar, C., Waaijer, C., & Hoogeveen, K. (2025). Welbevinden en cultuureducatie. Onderdeel van het MIND-CARE project. Een veldverkenning onder kunstprofessionals en jongeren. Sardes. 
In opdracht van LKCA heeft Sardes een veldverkenning uitgevoerd onder kunstprofessionals en jongeren met betrekking tot de behoeften voor trainingen en een toolbox, in kader van het MindCare project. De veldverkenning benadrukt dat kunst- en cultuureducatie wezenlijk kunnen bijdragen aan het sociaal-emotioneel welbevinden van jongeren. Kunst maakt ruimte voor expressie, biedt jongeren een veilige manier om emoties te uiten en creëert mogelijkheden voor verbinding. 

Mieras, M. (2025). De kracht van dans. Over de vele positieve effecten op kinderen en jongeren. Méér Muziek in de Klas. 
Dansen heeft een brede positieve invloed op de hersenen van leerlingen. In dit artikel brengt wetenschapsjournalist Mark Mieras het onderzoek hierover samen. Wat gebeurt er precies als leerlingen dansen? Welke hersencentra dansen allemaal mee? En welke invloed heeft dat op de schoolprestaties en ontwikkeling van kinderen en jongeren? 

Mieras, M. (2026). Ontroering schept nieuwe kansen. Over het effect van culturele sleutelervaringen op kinderen en tieners. Méér Muziek in de Klas. 
Veel scholen bieden hun leerlingen culturele ervaringen, zoals een bezoek aan een concert, museum of kasteel. Mark Mieras laat in deze studie zien dat zulke ervaringen een blijvende invloed hebben op de sociale, emotionele en culturele context waarin leerlingen zich ontwikkelen. 

Nationale Jeugdraad. (2025). Ontwerp Nationale Jeugdstrategie. 
In de Nationale Jeugdstrategie onderstreept de Nationale Jeugdraad (NJR) het belang van kunst en cultuur voor het mentale welzijn van jongeren. In het rapport is te lezen hoe jongeren naar kunst en cultuur in Nederland kijken én over hun aanbevelingen om de sector te versterken. 

Stichting Kikid, & Van Gogh Museum. (2026). Sterrenstof X Van Gogh Museum: vier lessen over mentale gezondheid. 
Stichting Kikid ontwikkelde samen met het Van Gogh Museum vier Sterrenstof (online) lessen over mentale gezondheid voor jongeren. Lessen die kunst en het leven van Vincent van Gogh verbinden met de wereld van jongeren nu. Deze gaan over vriendschap, sombere gevoelens, prestatiedruk en hulp zoeken.  

Van Hoorn, M. (Red.). (2022). Kunst(onderwijs) troost. Kunstzone, (4). 
Op welke manier kan kunstonderwijs positief kan bijdragen aan het (herstel) van het welzijn van kinderen en jongeren tijdens een pandemie? De artikelen gaan over hoe kunst beleven en kunst maken troost kan bieden, kan helpen emoties te uiten en gebeurtenissen te verwerken. 

Internationale literatuur: 

Efstathopoulou, L., & Bungay, H. (2021). Mental health and resilience: Arts on Prescription for children and young people in a school setting. Public Health, 198. 196-199. 
Dit artikel presenteert eerste aanwijzingen voor effectiviteit van een programma met kunst op recept-workshops op het mentale welzijn en de veerkracht van jongeren in het voortgezet onderwijs. 

European Commission, Directorate-General for Education, Youth, Sport and Culture. (2025). Culture and health – Time to act. Publications Office of the European Union. 
Dit rapport bevat strategische acties over de inzet van het potentieel van cultuur en gezondheid in de EU. Met aanbevelingen voor beleidsmakers op EU-, nationaal, regionaal en lokaal niveau, evenals voorbeelden van goede praktijken. 

Fancourt, D. (2026). Kunst als medicijn. De wetenschap van kunst en gezondheid. Ten Have. 
In dit boek toont hoogleraar Daisy Fancourt aan hoe kunst en cultuur (van muziek en dans tot schilderkunst en poëzie) onze gezondheid en ons welzijn sterk beïnvloeden. Creatieve activiteiten versterken het brein, verminderen stress en pijn, en verkleinen het risico op dementie, eenzaamheid en zelfs vroegtijdige sterfte. 

Fancourt, D., & Finn, S. (2019). What is the evidence on the role of the arts in improving health and well-being? A scoping review. World Health Organization. Regional Office for Europe.  
De WHO heeft 900 onderzoeken geanalyseerd en concludeert: het actief of passief beleven van kunst bevordert de gezondheid en het algehele welbevinden. 

Hayes, D., Wright, J., Chandler, L., Albaya de Gago, K., Ng, S., Langley, J., Fancourt, D., Bhui, K., Mooney, R., & Syed Sheriff, R. (2026). The role of receptive arts and culture to improve anxiety, depression and psychological distress in young people: a realist review. Frontiers Child Adolescent Psychiatry, 5.
Een reviewstudie naar de effecten van receptieve cultuurparticipatie (museum-, theaterbezoek etc.) op mentale gezondheid van jongvolwassenen (16-24 jaar).

Hugh-Jones, S., Ray, A., Wilding, A., Sutton, M., Humphrey, N., & Munford, L. (2025). Does regular engagement with arts and creative activities improve adolescent mental health and wellbeing? A systematic review and assessment of causality. SSM – Population Health, 31. Article 101845.
Dit review onderzoekt de causale relatie tussen cultuurdeelname en mentale gezondheid en welbevinden van jongeren.

Moar, S., Burke, K., & Watson, M. (2024). Teacher perspectives on enhancing wellbeing education through integrating arts-based practices. British Educational Research Journal, (50), 1-19.
De kwalitatieve studie onderzocht aan de hand van ervaringen van Australische kunstvakdocenten in het voortgezet onderwijs hoe door integratie van kunsteducatie de effectiviteit van welzijnsprogramma’s op school vergroot kan worden.                                             

Zbranca, R., Dâmaso, M., Blaga, O., Kiss, K., Dascal, M. D., Yakobson, D., & Pop, O. (2022). CultureForHealth Report. Culture’s contribution to health and well-being. A report on evidence and policy recommendations for Europe. Culture Action Europe.
Dit reviewonderzoek naar de positieve effecten van kunst en cultuur op gezondheid en welbevinden bouwt voort op het WHO-rapport uit 2019. Ook studies naar de positieve effecten van cultuur tijdens COVID-19 zijn opgenomen.

Websites: 

Podcasts: 

Dallinga, M. (Host). (2022, 8 maart).  Kunst & cultuur en gezondheid (Nr. 6) [Podcastaflevering]. In Gezonde School. 
Hoe belangrijk is kunst en cultuur voor de gezondheid van leerlingen en studenten? En wat kunnen onderwijsprofessionals op dit gebied doen? Podcastmaker Maarten Dallinga spreekt in deze aflevering met Ronald Kox (LKCA). Ook bezoekt hij Mytylschool in Haren, waar VSO-leerlingen kunstonderwijs volgen. 

Mocca TV (Host). (2024, 10 oktober). Kunst en cultuur als medicijn voor mentale gezondheid en sociale cohesie in de klas (Nr. 7) [Podcastaflevering]. In Moccast.
Janine Stubbe (professor performing arts medicine en hoofdonderzoeker Codarts,) vertelt over de vele onderzoeken die een direct verband laten zien tussen kunst- en cultuurprojecten en de emotionele, sociale en cognitieve functies van kinderen en jongeren. Aart Rijken (creatief projectmanager Stichting KiKiD) vertelt over hun educatieve theatervoorstellingen en lessen waarbij jongeren de ruimte krijgen hun kwetsbaarheden te delen.

Zie ook: