Leereffecten muziekeducatie

Wat is er bekend over de leereffecten van muziekeducatie en over muzikale (intrinsieke) en niet-muzikale (extrinsieke) effecten. In algemene zin ontwikkelt muziekeducatie de muzikaliteit van mensen en levert het waardevolle nieuwe muzikale ervaringen op. Het kan de muzikale wereld verbreden en goed doen op cognitief, emotioneel, sociaal en creatief vlak.

Muzikale effecten

  • Zelfbeeld en houding

    Als je bewust met muziek in aanraking komt, wordt je muzikale zelfbeeld en je muzikale betrokkenheid gevoed. Muziekeducatie heeft een positief effect op je houding ten aanzien van muziek en muziek maken. Mensen zien zichzelf dan als muzikaal persoon en ontwikkelen hun zelfvertrouwen op muzikaal vlak.

  • Kennis en vaardigheden

    Muziekeducatie kan de basiskennis over muziek vergroten. Over begrippen uit de muziekleer bijvoorbeeld, of over muziekstijlen en -instrumenten. Ook worden productieve vaardigheden aangeleerd:
    • technische vaardigheden zoals zingen of een instrument spelen, noten en ritme lezen en muzikale aanwijzingen begrijpen.
    • solfège-vaardigheden zoals het treffen van toonhoogte, begrip van duur, intensiteit, drieklanken, wijsjes, ritmes.
    • expressieve vaardigheden zoals manieren om muziek te vertolken.
  • Complexe muzikale competenties

    Door muziek te maken, te beluisteren, te begrijpen en te waarderen zullen ook complexere muzikale competenties zich uitbreiden, zoals luistervaardigheden, onderscheiden van toonhoogte, bewegen op muziek en muzikaal gevoel. 

Niet-muzikale effecten

  • Bewezen causale effecten

    Er zijn twee bewezen niet-muzikale leereffecten van muziekonderwijs, concludeert de onderzoeksgroep Project Zero (Harvard Graduate School of Education) op basis van meta-analyse van bestaand onderzoek:
    • Er is een causaal verband tussen muziek spelen en ruimtelijk inzicht, waarbij het effect groter was als leerlingen ook leerden om bladmuziek te lezen.
    • Er is een medium-groot causaal verband tussen luisteren naar bepaalde soorten muziek en ruimtelijk inzicht. Dit effect is echter van tijdelijke duur en wordt niet in alle studies bevestigd.
  • Luistervaardigheid

    Muziekonderwijs verbetert luistervaardigheden en gehoor, wat taalvaardigheden (inclusief lezen, schrijven en het leren van vreemde talen) ten goede komt. Dit is de conclusie van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) op basis van een aanvullende review van onderzoek naar transfereffecten - Arts for Art's Sake?

  • Neuro-onderzoek

    Muzikale training is zichtbaar in hersensignalen, blijkt uit neuro-onderzoek. Muziek is van invloed op de ontwikkeling van ons auditieve systeem. Dit raakt primaire functies zoals luisteren, taalverwerving, leesvaardigheid en emotionele intelligentie. Muziek maken blijkt meer impact te hebben op hersenontwikkeling dan luisteren naar muziek. Goed kunnen luisteren is echter een kritische factor bij leren en begrijpen.

  • Algemene leerprestaties

    Muziekonderwijs kan algemene leerprestaties bevorderen omdat het een leeractiviteit is waarbij vaardigheden als concentratie en het beheersen van symboolsystemen worden getraind. Muziek aanleren vereist volharding en kan dit gedrag versterken, wat weer kan leiden tot betere leerprestaties.

  • Meer kennis van transfer

    Wetenschappelijk onderzoek biedt vooralsnog geen bewijs voor uitgebreidere claims over de effecten van muziekeducatie. Daarvoor is beter onderzoek nodig, en meer kennis van de neuropsychologische effecten die transfer van het ene naar het andere domein mogelijk maken.

Foto: 'Music lesson Staatliche Antikensammlungen 2421' door Phintias (fotograaf: Bibi Saint-Pol via Wikimedia Commons)