Kunst- en Cultuuronderwijs als Burgerschapsonderwijs

Online Symposium, 27 mei 2021
Deel dit artikel
Op donderdag 27 mei organiseren het Lectoraat Kunsteducatie AHK, LKCA, Radboud Universiteit en de Nederlandse UNESCO Commissie een online symposium over de relatie tussen kunst- en cultuuronderwijs en kritisch burgerschap.

Helaas is dit symposium volgeboekt!

Burgerschapscompetenties zijn de vaardigheden om goed met elkaar om te kunnen gaan en om constructief bij te kunnen dragen aan de democratie, samenleving, en gemeenschappen waarin leerlingen nu en later leven. Ook kunst- en cultuuronderwijs kan bijdragen aan de ontwikkeling van deze competenties.

Kunstenaar Zanele Muholi breekt een lans voor diversiteit in haar ironische zelfportretten. Theatermakers Anoek Nuyens en Rebekka de Wit fileren de strategieën van een oliegigant in De Zaak Shell. Hedendaagse kunst verbeeldt, analyseert of bekritiseert democratische thema’s. Het zelf maken en bediscussiëren van kunst en erfgoed biedt dan ook uitgangspunten om te leren over onze eigen normen en waarden en de wereld om ons heen.

In dit symposium geeft lector Hessel Nieuwelink zijn persoonlijke visie op burgerschapsonderwijs. Je kan daarnaast kiezen uit een actieve lezing waarin je handvatten krijgt om door kunst- en cultuuronderwijs aan de slag te gaan met burgerschapsonderwijs. Aminata Cairo leidt het symposium.

Performance Drop the Shell by Fossil Free Culture

Performance Drop the Shell by Fossil Free Culture – Foto Laura Ponchel

Doelgroep

Medewerkers van ondersteunende instellingen voor kunst- en cultuureducatie, kunstvakdocenten, mbo-docenten, onderzoekers.

Programma

  • 16.00 uur: Opening door Aminata Cairo
  • 16.15 uur: Lezing Hessel Nieuwelink, lector burgerschapsonderwijs HvA
  • 16.45 uur: Online vragenronde in chat geleid door Aminata Cairo
  • 16.55 uur: Pauze
  • 17.00 uur: Interactieve lezingen
  • 17.50 uur: Terugkoppeling en afsluiting
  • 18.00 uur: Einde

Burgerschapsonderwijs staat hoog op de maatschappelijke agenda. Er is een wens dat jongeren in grotere mate leren om een kritische bijdrage te leveren aan de samenleving, vraagstukken vanuit verschillende perspectieven te leren analyseren en leren dat er alternatieven voor de bestaande orde bestaat. Het onderwijs kan hier een bijdrage aan leveren en dat geldt zeker ook voor het kunst- en cultuuronderwijs.

In deze lezing bespreekt Hessel Nieuwelink op welke manieren onderwijs bij kan dragen aan de burgerschapsvorming van leerlingen en op welke manieren dat bij kunst- en cultuuronderwijs het geval kan zijn.

Hessel Nieuwelink is lector burgerschapsonderwijs aan de Hogeschool van Amsterdam. Hij doet onderzoek naar verschillende manieren waarop het onderwijs kan bij dragen aan het democratisch burgerschap van kinderen en jongeren.

Interactieve lezingen

‘Dealing with the real stuff. Activisme in onderwijs’ door Nathalie Roos

Kan onderwijs, geïnspireerd op de werkwijze van activistische kunstenaars, naast bewustzijn over maatschappelijke problemen, leerlingen inspireren tot het bieden van weerstand? Deze vraag is het uitgangspunt voor de workshop ‘Dealing with the real stuff. Activisme in onderwijs’.

Nathalie Roos gaat tijdens de workshop in op de uitkomsten van haar onderzoek, waarvoor zij in samenwerking met een docent kunst, een docent maatschappijleer en activistische kunstenaar Domenique Himmelsbach-de Vries een module heeft ontworpen, waarin leerlingen vakoverstijgend werken aan vaardigheden, aansluitend bij de kunstvakken, burgerschap en maatschappijleer.

In deze module vroegen leerlingen met artistieke acties aandacht voor een maatschappelijk probleem. Het onderzoek richt zich op de vraag of activistische kunst ruimte kan bieden voor een kritische reflectie op de maatschappij en of leerlingen, middels de module, vaardigheden opdoen met betrekking tot kritisch denken, samenwerken en het bieden van weerstand.

Aan de hand van stellingen gaan we tijdens de workshop dieper in op de relatie tussen kunst, activisme en burgerschap en dagen we je uit om stelling te nemen in een discussie over maatschappelijke/ethische vraagstukken en de link met educatie.

Nathalie Roos is opgeleid als docent beeldende kunst en vormgeving en als cultureel antropoloog. Zij werkt als docent op de Breitner Academie en als onderzoeker bij het lectoraat Kunsteducatie (AHK). Nathalie doet onderzoek naar kunst, activisme en educatie en ontwerpt activistisch onderwijs.

Transformatief beeldend onderwijs door Melvin Crone

In Curriculum.nu neemt persoonlijkheidsvorming binnen het leergebied Burgerschap een belangrijke plaats in: leerlingen worden gestimuleerd hun eigen opvattingen en democratische houding te ontwikkelen. Scholen mogen het leergebied Burgerschap grotendeels zelf invullen. Voor de beeldende docenten is dit een kans, want de invulling van het leergebied Kunst & Cultuur is onverbrekelijk verbonden met persoonsvorming. Docenten beeldend moeten hun leerlingen stimuleren te ontdekken wie ze zijn, wat ze kunnen en hoe ze zich verhouden tot de wereld.

Tijdens deze workshop bespreken we een lesontwikkelingsmodel en een aantal gespreksregels uit het onderzoek ‘Transformatief beeldend onderwijs’, waarin de beeldende ontwikkeling in dienst staat van de persoonsvorming en de persoonsvorming een bron vormt voor de beeldende ontwikkeling. Daarna gaan we met het ontwikkelmodel aan de slag.

Melvin Crone is senior docent kunsttheorie aan de Breitner Academie, voorzitter van de vaststellingscommissie eindexamens (cse en cpe) tehatex en syllabuscommissie tehatex havo en vwo aan het College voor Toetsen en Examens.

Emotienetwerken als methode voor burgerschapsonderwijs door Hester Dibbits

Emotienetwerken helpt mensen bij het samen in kaart brengen en bespreken van uiteenlopende emoties rondom cultuurverschijnselen. Het is een oefening in metadenken en actief burgerschap inéén. Deelnemers aan een emotienetwerk-sessie nodigen we uit om rond een concrete maatschappelijke kwestie naar elkaar te luisteren, en zichzelf in relatie tot de kwestie maar ook tot de andere deelnemers te positioneren, in een ruimte, op papier en in gesprek met elkaar.

Tijdens de workshop leer je meer over de methode en krijg je – door er direct online zelf mee te werken – een idee hoe je de methode kan inzetten in verschillende educatieve settings.

Hester Dibbits is lector Cultureel Erfgoed aan de Reinwardt Academie en daarnaast als bijzonder hoogleraar Historische Cultuur en Educatie verbonden aan de Erasmus School of History, Culture and Communication.

Cultuureducatie in het mbo: van visie naar praktijk door Huub Braam, Irene Flapper en Larisa Cichy

Waar zien burgerschapsdocenten kansen voor cultuureducatie binnen burgerschapsonderwijs? En waar zitten de knelpunten vanuit het perspectief van de docenten zelf? Irene Flapper vertelt over haar onderzoek en naar de ervaringen van verschillende docenten in Gelderland en over de uitdagingen die zijn heeft gesignaleerd.

Tijdens de interactieve lezing bespreken we ‘deze uitdaging’ het publiek via stellingen (mentimeter). We gaan in op voorlopers in het mbo en de culturele sector die cultuureducatie structureel een plek geven binnen de burgerschapsopdracht.

Irene Flapper werk bij Cultuur Oost binnen het team onderwijs en is masterstudent aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze volgt de master Kunstbedrijf en Cultuurbeleid en schrijft haar scriptie over cultuureducatie in het mbo. Deze scriptie resulteert uiteindelijk in een adviesrapport vanuit Cultuur Oost voor de sector en de provincie Gelderland.

Larisa Cichy is adviseur bij team onderwijs en betrokken bij het voortgezet onderwijs waar ze samenwerk aan de ontwikkeling van kunstonderwijs. Daarnaast Larisa Irene bij het onderzoek naar cultuureducatie in het MBO.

Huub Braam werkt voor het MBO als specialist onderzoek bij het LKCA, met als belangrijkste opdracht om kunst, cultuur en creativiteit steviger te verankeren in deze sector.

Gespreksleider

Aminata Cairo is de Lector van Inclusive Education bij de Haagse Hogeschool.  Geboren en getogen in Amsterdam van Surinaamse afkomst heeft zij vanaf haar 18e haar academische carrière in Amerika doorlopen en is gepromoveerd in Medische Antropologie aan de University of Kentucky. Zij vindt haar passie in toegepaste antropologie met studenten en gemeenschappen en is gedreven om de academische omgeving en de bredere samenleving meer inclusief te maken.

Deze bijeenkomst is een initiatief van: 

Met samenwerking van:

Vond je dit artikel interessant?

Gemiddelde 4.4 / 5. totaal 14

Praat verder over dit onderwerp met deze expert(s):
Zoë Zernitz
Zoë Zernitz
Functie: Specialist Onderzoek
Expertise: onderzoek,primair onderwijs
zoezernitz@lkca.nl
030 - 711 51 87
Bekijk alle experts
Deel dit artikel