Van leerplan naar leerlijn

Een leerplan (of curriculum) omschrijft de kerndoelen en eindtermen die de leerlingen voor een vak of leergebied, zoals kunstzinnige oriƫntatie, moeten behalen. Door kunst en cultuur aan te bieden vanaf groep 1 tot aan het eindexamen in het voortgezet onderwijs ontstaat een doorgaande leerlijn. Waar moet je op letten als je een leerlijn gaat uitwerken?

Wat is een doorlopende leerlijn?

Een doorlopende leerlijn is opgebouwd uit tussendoelen en inhouden die leiden tot een einddoel. Aan de basis van een leerlijn ligt een visie over vakinhoud, vakdidactiek en een visie op hoe leerlingen leren en zich ontwikkelen. Een leerlijn bevat inhoud voor meerdere jaren, liefst voor alle leerjaren.

Een leerlijn beschrijft per leerjaar wat leerlingen moeten kennen en kunnen. De opbouw van een leerlijn wordt onderbouwd vanuit vakdidactische inzichten.

Een leerlijn vertaalt de kerndoelen die de overheid voor het onderwijs heeft vastgesteld in concrete tussendoelen en einddoelen.

Een doorlopende leerlijn zorgt ervoor dat de lesstof op elkaar aansluit bij de overgang naar een volgende klas of bij de overstap van primair naar voortgezet onderwijs.  

Je kunt een doorlopende leerlijn op twee manieren uitwerken: 

  1. Theoretisch: de leerlijn bevat elementen van algemene ontwikkeling, van generieke competenties en streefcompetenties.
  2. Praktisch: de leerlijn bevat uitgewerkte, praktische voorbeelden van inhoud en activiteiten, ondersteund door de theoretische leerlijn.

Wat is een leerplan?

Een leerplan bestaat uit verschillende elementen. De kern van het leerplan is de visie. De overige leerplanelementen zijn hiermee verbonden. Idealiter zijn ze ook met elkaar verbonden, zodat er sprake is van consistentie en samenhang. De elementen zijn weergegeven in het zogeheten curriculair spinnenweb
(hiernaast de aanklikbare versie van het curriculaire spinnenweb).

Hoe kun je een leerlijn uitwerken?

Afhankelijk van de precieze functie, gebruikscontext en doelgroep kun je verschillende leerlijnen uitwerken, bijvoorbeeld door de verschillende leerplanelementen meer of minder nadruk te geven.

Waar moet je op letten bij een doorgaande leerlijn kunst en cultuur?

  • Werk per leerjaar uit wat een leerling moet kennen en kunnen aan het eind van de schoolperiode
  • Zorg dat kunst en cultuur ook een plaats krijgen bij andere dan de cultuurvakken
  • Zorg dat er aansluiting is tussen primair en voortgezet onderwijs
  • Zorg dat er aansluiting is tussen binnenschoolse en buitenschoolse cultuureducatie
  • Zorg voor voldoende uren en middelen om goed opgeleide docenten en (educatief) medewerkers van culturele instellingen in staat te stellen cultuuronderwijs te verzorgen. Pas dan kun je invulling geven aan een doorgaande leerlijn kunst en cultuur.

Hoe bouw je een leerlijn op rond de visie?

Voor het opbouwen van een doorgaande leerlijn, ook voor cultuureducatie, ga je, zoals hierbove beschreven, uit van de visie van de school. Vervolgens kijk je naar de doelen die docenten zich, vanuit die visie, stellen en naar inhouden en leeractiviteiten die daarbij aansluiten. Als inhoud en leeractiviteiten helder zijn, kijk je hoe je die kunt ordenen in de tijd, en qua complexiteit. Ook bekijk je welke thema's, concepten en onderwerpen je op welke moment wilt behandelen. 

Dit alles doe je met het oog op de voortgang van de leerlingen. Belangrijk daarbij is te bepalen welke didactische aanpak het beste past op welk moment, bij welke inhoud, bij welke leeractiviteit en bij welke leerlingen. Soms past een combinatie van didactische aanpakken. 

Meer informatie

Leerplan in ontwikkeling (SLO)

leerlijnen