Terugblik op de keynotes

Met Claire Boonstra en Barend van Heusden hadden wij twee inspirerende sprekers die elk op hun eigen wijze vertelden over hun kijk op het onderwijs en over het belang van samenhang tussen vakken.

Cultuuronderwijs in samenhang: een blauwdruk

In zijn keynote onderbouwt Barend van Heusden het hoe en waarom van samenhang in het onderwijs. 'Samenhang tussen vakken is er altijd, en vanuit inzicht in die samenhang kun je vakken heel goed combineren.' In ieder vak werk je aan onderwerpen, oefen je bepaalde vaardigheden en maak je gebruik van verschillende media. Maar dat gebeurt in steeds wisselende combinaties. Als je weet hoe onderwerpen, vaardigheden en media met elkaar samenhangen, dan zorgt dat voor een stevig houvast als je vakken wilt combineren of als je wilt samenwerken met collega’s. 

In onderwijs in samenhang is een eigen rol weggelegd voor de kunsten. Met kunst doe je iets bijzonders: je reflecteert op het leven door verbeelding. Van Heusden: 'Ik zie kunst als reflectie op het leven, als verbeelding van een ervaring.' Dat betekent dat je kinderen wel papier of klei kunt geven, of naar muziek kunt laten luisteren, maar dat het er uiteindelijk om gaat dat ze leren dat het middelen zijn om vorm te geven aan een ervaring. Aan de hand van een praktijkvoorbeeld lichtte Van Heusden toe hoe je op je eigen school samenhang zou kunnen versterken.

Ons onderwijs is al sinds de 18e eeuw georganiseerd op basis van vakken. 'Dat schept helderheid en structuur. De samenhang raakt echter uit het zicht zodat integreren moeilijk gaat', vertelt Barend van Heusden in zijn keynote waarin hij uitlegt hoe je kunt samenwerken over de grenzen van vakken heen en hoe je vakken kunt integreren, zonder ze tekort te doen.

Prof. Dr. Barend van Heusden is hoogleraar aan de Faculteit der Letteren, Cultuur en Cognitie van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is voorzitter van de onderzoeksgroep cultuuronderwijs van de Rijksuniversiteit Groningen en ontwikkelde het theoretisch kader Cultuur in de Spiegel. Hij is mede-ontwikkelaar  bij de academische leergang cultuuronderwijs en doceert Arts, Culture and Media aan het University College Groningen.

Het doel van onderwijs

Ook onderwijsexpert Claire Boonstra verwijst naar het oeroude schoolsysteem. 'Er is nauwelijks tot geen onderbouwing dat de status quo het goede is voor mens en samenleving. Er is wel onderbouwing dat de status quo schadelijk is, zoals kinderen laten doubleren. Intuïtie, creativiteit, expressie, cultuur, kritisch denken en verbeeldingskracht noemen we 21e eeuwse vaardigheden, maar ze zijn eeuwenoud. Want juist deze capaciteiten stellen ons in staat om ons te ontwikkelen.'

Het verhaal van Claire Boonstra raakt de deelnemers in hun hart. Ze is een vrouw met een missie: onderwijs moet kinderen voorbereiden op een snel veranderende samenleving – en beter nog: hen in staat stellen hun eigen toekomst vorm te geven, hun eigen waardevolle samenleving te ontwerpen. De kunstvakken zijn daarbij essentieel als instrument op je uit te drukken. In opdelen in aparte vakken ziet Claire weinig heil. 'Ik kijk sowieso holistisch, ik ervaar in mijn eigen leven ook dat alles met elkaar samenhangt. Waarom aparte vakken? Als de kunstvakken op natuurlijke manier onderdeel zijn van het onderwijs, hebben ze volgens mij de meeste waarde.'

Claire is initiatiefnemer van Wat is het doel van onderwijs, in 2016 onderwijsfilm van het jaar. In deze film brengt ze haar filosofie en kijk op onderwijs naar voren. Claires doel is dat kinderen en mensen hun potentieel volledig kunnen ontwikkelen. Dat zijn niet alleen mooie woorden, ze weet mensen op een krachtige wijze in beweging te brengen. Om scholen te inspireren en uit te nodigen om vervolgens zelf op zoek te gaan hun visie op het leren en ontwikkelen in de toekomst, ontwierp Claire het proces ‘Vragend Veranderen’, waarbinnen ze fundamentele vragen stelt over het waarom en waartoe van onderwijs. Dat proces helpt leerkrachten, directeuren en bestuurders om betere, bewustere keuzes te maken met betrekking tot onderwijs.

Ir. Claire Boonstra is een gevestigde naam in de tech- en zakenwereld, ze is ingenieur Civiele Techniek (TU Delft), werkte als manager bij onder andere KPN en Unilever en is groot geworden met haar succesvolle Augmented Reality startup Layar. Sinds 2012 is Claire een Young Global Leader van het World Economic Forum, werd ze diverse malen genoemd als een van de ‘most influential women in technology’ en wordt gezien als één van de meest inspirerende vrouwen in Nederland. Met haar organisatie œ Operation Education verkent Claire de leersystemen van de toekomst en bevraagt ze het onderwijssysteem van vandaag.