‘Jongeren moeten weten dat er iets is om trots op te zijn: cultuur is wie wij zijn’
artikelDit is een artikel uit de Cultuurkrant, editie 39, september 2026.
Cultuur is een levenswijze, het is wie wij zijn, benadrukt Kiara tijdens het gesprek. Ze vertelt dat er meer dan 130 verschillende nationaliteiten op Sint Maarten zijn. Voorouders brachten hun tradities mee naar het eiland. ‘In ons komt het verleden samen: de kunst die we maken, het eten, de activiteiten die we gezamenlijk ondernemen, dragen allemaal bij aan hoe we ons als volk één voelen.’
‘Je hebt tradities en culturele uitdrukkingen nodig om als een gemeenschap samen ergens trots op te zijn.’
De onderzoekers van het monitorrapport Where Culture Lives noemen de kansen die toerisme en de creatieve industrie op Sint Maarten bieden voor professionalisering en betaald cultureel werk.
‘Dat herken ik wel, er zijn galeries waar kunstenaars hun werk kunnen presenteren, en er zijn NGO’s die gesubsidieerde programma’s maken. Maar dit is alleen voor een selecte groep mensen weggelegd en informatie over subsidies is weinig transparant. We hebben vooral behoefte aan laagdrempelige presentatieruimtes, waar jonge creatievelingen zich op hun eigen manier kunnen presenteren en vertrouwen krijgen in hun talent. Als we niet oppassen, raken ze steeds verder verwijderd van wie wij als volk zijn.’
Ze ziet dat de meeste mensen na hun schooltijd zes dagen in de week gaan werken, voor een belangrijk deel in de toeristische industrie. Ze worden radertjes in een groot systeem en vervallen, zo zegt ze, weer in de structuren die opgebouwd zijn in het slavernijverleden.
‘Het voelt alsof de plantages zijn ingeruild voor de hotels en dat we nu nog steeds alleen maar dienend kunnen leven. We hebben tijd nodig om te dekoloniseren, maar als wij ons als volk niet kunnen uiten, dan worden we onderdrukt. Via cultuur reflecteren wij op ons leven op het eiland. Dat zou meer erkend moeten worden en zich meer kunnen vermengen met de creatieve industrie en toerisme. Toerisme kan niet alleen maar zand, zon en zee blijven aanprijzen. En de identiteit van een eiland is niet afhankelijk van een industrie. Zeker niet als de inkomsten in de zakken van private investeerders belanden, en niet ten goede komen aan het eiland.’
‘Cultuur staat niet op de voorgrond omdat het niet direct geld oplevert en het eiland is – ik zal het niet verbloemen – behoorlijk corrupt. Het lijkt soms of mensen niet echt om het eiland geven of ervoor willen zorgen. Terwijl op andere eilanden mensen regelmatig de vlag uithangen, gebeurt dat bij ons nauwelijks. Dit gebrek aan trots voor wie wij als volk zijn, hangt voor mijn gevoel sterk samen met een gebrek aan ruimte voor expressie. Je hebt tradities en culturele uitdrukkingen nodig om als een gemeenschap samen ergens trots op te zijn.’
‘Het voelt alsof de plantages zijn ingeruild voor de hotels en dat we nu nog steeds alleen maar dienend kunnen leven. We hebben tijd nodig om te dekoloniseren, maar als wij ons als volk niet kunnen uiten, dan worden we onderdrukt.‘
Carnaval is een succesvol evenement.
‘Carnaval is het enige moment in het jaar waarop wij onze identiteit en cultuur volledig omarmen en daadwerkelijk laten zien wie we in wezen zijn. We hebben altijd gedanst en muziek gemaakt. Maar nu wordt ook Carnaval een product. Mensen maken promo-video’s en foto’s om toeristen naar het evenement te trekken, dat weerhoudt steeds meer mensen ervan om helemaal zichzelf te zijn.’
Wat is er dan nodig?
‘Drie maanden geleden organiseerde ik The Event, een bijeenkomst waar opkomende makers onder de dertig jaar zichzelf op hun eigen manier konden presenteren. Er waren bezoekers, dansers, modeontwerpers, muzikanten, beeldend kunstenaars en dichters. Er kwam een golf van energie vrij, we waren net vrije radicale deeltjes die tegen elkaar opbotsen en iets nieuws creëren.
Ik heb het podium zelf gemaakt en iedereen last minute uitgenodigd, zonder subsidie. Dit event moest er komen, jongeren moeten weten dat kunst een manier van leven kan zijn, dat er iets op het eiland is om trots op te zijn. We zijn meer dan een mooi eiland. Wij zijn allemaal talentvolle mensen en de bron van de toekomst.’
Cultuurmonitor Caribisch Nederland
Het ministerie van OCW en de Rijksdienst Caribisch Nederland lieten het culturele leven op de Cariben onderzoeken. Enkele bevindingen uit het in juli verschenen rapport:
● Cultuureducatie, -participatie en immaterieel erfgoed zijn er nauw verweven met het dagelijks leven en bepalend voor de identiteit en sociale verbondenheid. Cultuur is er een breed begrip en omvat ook taal, verhalen, rituelen, eten, strandtradities, spiritualiteit en gemeenschapsvieringen. Festivals, muziekevenementen en gemeenschapsvieringen trekken de meeste bezoekers, carnaval is een jaarlijks hoogtepunt;
● Scholen zijn belangrijke plekken voor talentontwikkeling en cultuuroverdracht, en zijn vaak afhankelijk van de inzet van individuen;
● Vrijwilligers, kunstenaars, educatoren, grassroots– en informele initiatieven spelen een grotere rol dan formele instituten. Financiering is een grote uitdaging, er is onder meer een tekort aan materieel, apparatuur en werkruimtes;
● Op Aruba, Bonaire, Curaçao en Sint Maarten biedt de culturele infrastructuur meer mogelijkheden voor professionalisering en betaald cultureel werk, mede door de koppeling met toerisme en de creatieve industrie. Op Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba dragen mensen meerdere petten (kunstenaar, docent, organisator), wat zowel een kracht als een kwetsbaarheid is;
● Er is meer erkenning nodig voor kunstenaars en informele cultuureducatoren.
Monitorrapport Where Culture Lives
(Onderzoeksbureau Lemonade)
Verder lezen
- Wat zijn belangrijke bevindingen uit de recente onderzoeksliteratuur over cultuurbeoefening in Nederland en Caribisch Gebied, over de ontwikkelingen in de afgelopen twaalf jaar? Bekijk en download de kennissynthese 2026 waarin we literatuur beschrijven aan de hand van vier soorten partijen actief binnen de cultuurbeoefening: beoefenaars, aanbieders, ondersteuners en overheden.
- Segni Bernardina over creativiteitsontwikkeling op Bonaire: ‘Cultuur maakt mensen beter’. Lees het artikel uit Cultuurkrant #33.
- Het Caribisch deel van het Koninkrijk en Europees Nederland hebben een gedeelde (beladen) geschiedenis. De ontwikkelingen van cultuurbeoefening op de beneden- en bovenwindse eilanden zijn onderdeel van ons gezamenlijke heden en toekomst. Er zijn levendige Trans-Atlantische relaties op het vlak van cultuur. Ga naar de kennispagina Cultuurbeoefening op de Cariben.
- Tania Kross zet zich in voor muziek voor ieder kind: ‘Ik ben hónderd procent het product van cultuureducatie’. Lees het artikel uit Cultuurkrant #28.
artikel
opinie
Reageer (je reactie verschijnt na goedkeuring, vanwege spam)