'Maakonderwijs en kunst horen bij elkaar'

Karien Vermeulen over maakonderwijs
auteur
Eeke Wervers
datum
7 september 2018

Wat hebben kunst en maakonderwijs met elkaar te maken? Welke rol spelen ambacht en technologie? En creativiteit? Karien Vermeulen, hoofd programma bij het LEARN lab van Waag: ‘Ik wil het onderwijs inspireren samen projecten te ontwikkelen waarin nieuwe technologieën worden toegepast.’

Geïnteresseerd? Kom dan naar de FabLearn Onderwijsconferentie op 28 september (zie linker kolom voor meer info)!

Maakonderwijs, je komt de term steeds vaker tegen. De meest eenvoudige definitie is leren (door te) maken. De oorsprong ligt in de maker movement, een beweging uit de VS gebaseerd op zelf maken (DIY). Want waarom zou je iets kopen als je het zelf kunt maken? Sinds 2005 zijn technologische ontwikkelingen van steeds grotere invloed, ook in het onderwijs.

Makkelijk beschikbaar

Digitale technieken en apparaten worden steeds goedkoper en makkelijker beschikbaar, ook in het onderwijs. Waag houdt zich daar al zo’n tien jaar mee bezig. Karien: ‘Vanuit het Maker Education Lab organiseren we voor leerlingen FabSchool series en voor leraren het tweedaagse Teacher Maker Camp. Ook werken we samen met de Openbare Bibliotheek Amsterdam om tien ‘Maakplaatsen’ in te richten. We sluiten aan bij digitale geletterdheid. De bibliotheek zit in de haarvaten van de stad en is voor veel kinderen een veilige en laagdrempelige plek om heen te gaan. We werken dan ook met scholen in de buurt.’

‘Tijdens het Teacher Maker Camp maken leraren van PO tot HBO kennis met digitale technieken als 2D- en 3D-ontwerpen, vinyl en laser snijden en 3D-printen. Ze kunnen zelf weer even leerling zijn en allerlei creatieve en technische vaardigheden ontwikkelen. We hopen natuurlijk dat ze die vervolgens zelf inzetten in hun klas.’

Maakonderwijs en vakoverstijgend werken

‘Maakonderwijs en kunst horen bij elkaar. Veel kunstenaars werken op het snijvlak van kunst en technologie. We gebruiken kunst als inspiratiebron en om de fantasie van leerlingen te prikkelen. De procesgerichte manier van werken van de kunstvakken sluit aan bij maakonderwijs, evenals de open ontwerpopdrachten en het belang van verbeeldingskracht.’

‘Op scholen zie je steeds vaker vakoverstijgende projecten ontstaan waarbij kunstvakken, techniek en ICT samenwerken. Ook internationaal zie je dat terug in het STEAM-onderwijs, dat staat voor science, technology, engineering, art & math.’ Bij Waag ligt het accent sterk op technologie, maar maakonderwijs kan ook gebruik maken van allerlei ambachtelijke technieken en materialen. In het Engels wordt vaak de term Tinkering gebruikt. Die term laat zich vertalen als klooien of knutselen, waarbij nieuwe ideeën ontstaan terwijl je met je handen bezig bent.

Exploreren en experimenteren

Het ontwikkelen van creativiteit is een belangrijk doel van het maakonderwijs. Leerlingen worden gezien als uitvinders die met behulp van moderne technologie leren ontwerpen en hun ideeën uitvoeren. In een proces van exploreren en experimenteren leer je terwijl je maakt. Bij kunst wil je uitdrukking wilt geven aan een eigen idee of gevoel, bij techniek gaat het vaak om de oplossing van een technisch probleem.

Binnen het maakonderwijs weet je lang niet altijd van tevoren wat je gaat maken en kom je al werkend en experimenterend op ideeën. Er wordt niet altijd gewerkt vanuit het creatief proces of de ontwerpcirkel, maar vaak door te ‘klooien’. Kunst, wetenschap en techniek worden daarbij gecombineerd, evenals een combinatie van fysieke en digitale technieken en materialen. Leren doe je niet via methodes of een leraar, je leert door te doen en van elkaar. Er is dan ook een levendige online uitwisseling van ervaringen en tutorials.

Lees verder

FabLearn Onderwijsconferentie (28 september 2018)
Maker Education: leren door te maken
ABC Maken
Teacher Maker Camp: a publication by Waag Society

Icon primair onderwijs