Culturele interventies gericht op volwassen statushouders

Een verkenning naar werkzame elementen

materiaal
digitale publicatie
auteur(s)
A. van Dijk (projectleider); S. van Grinsven (projectleider); N. de Groot; J. de Haan; M. Kluft; M. Hermans (eindredacteur)
auteur(s) (instelling)
LKCA, Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst; Movisie
uitgever(s)
Kennisplatform Integratie & Samenleving : LKCA
jaar van uitgave
2019
annotatie
Met literatuuropgave en bijlage.
pagina's
36 p.
illustratie
illustraties

Wat is bekend over het effect van culturele interventies op de integratie en participatie van volwassen statushouders? In opdracht van KIS (Kennisplatform Integratie & Samenleving) verrichtten Movisie en LKCA een verkennend onderzoek naar werkzame elementen van culturele interventies. Specifiek is gekeken naar elementen die zijn gericht op het bevorderen van sociale contacten.

Conclusies

In het literatuuronderzoek zijn aanwijzingen te vinden dat sociale contacten en netwerken op drie manieren kunnen bijdragen aan integratie en participatie:

  • Ze fungeren als hulpbron om verder te komen in het leven. 
  • Ze verminderen vooroordelen. 
  • Ze verminderen eenzaamheid.

Uit de praktijkverkenning blijkt dat verschillende elementen kunnen bijdragen aan sociale contacten en een succesvol project.
Deze  zijn onder te verdelen in:

  • kenmerken van de interventie
  • kunstenaar/uitvoerder
  • doelgroep
  • organisatie

Enkele werkzame elementen lijken specifiek toepasbaar bij culturele interventies gericht op statushouders, zoals taaloverbrugging, interculturele sensitiviteit en de inzet van rolmodellen.

Uit de verkenning blijkt dat de werkzame elementen bij culturele interventies gericht op statushouders opvallend overeenkomen met die gericht op andere doelgroepen zoals ouderen. Bijvoorbeeld de focus op de kracht van de mens en niet op de hulpbehoevendheid. Of zoals er in de publicatie is te lezen: ‘Maar misschien is de belangrijkste wel de kunst zelf, die zich bij uitstek leent voor het vertellen van verhalen, het uiten en overbrengen van emoties en het vergroten van empathie en waarin mensen, elkaar en hun eigen talenten beter leren kennen door toe te werken naar een succesvol en zichtbaar artistiek resultaat.’

Aanbevelingen voor de praktijk

  • Maak kunst met de statushouders via co-creatie.
  • Bied ruimte voor overbruggende sociale contacten binnen culturele interventies. Bijvoorbeeld door de inzet van maatjes.
  • Stuur op kwaliteit door gebruik te maken van kennis uit onderzoek.
  • Zorg voor de juiste randvoorwaarden.
  • Evalueer het kunstproject.

Aanbevelingen voor beleidsmakers

  • Denk integraal en domeinoverstijgend bij de aanpak van een maatschappelijk vraagstuk als integratie en inburgering
  • Ondersteun verder onderzoek naar culturele interventies, zowel effectonderzoek als onderzoek naar werkzame elementen
  • Kunst laat zich niet altijd vastleggen in project- of beleidskaders. Geef bij ondersteuning van culturele interventies ruimte aan de kunst.

Aanleiding

In 2017 maakte LKCA in opdracht van OCW een inventarisatie voor kunstprofessionals over het werken met vluchtelingen en cultuur. Uit deze inventarisatie blijkt dat veel projecten zicht richten op vluchtelingen in de azc’s. En dat er nog maar weinig bekend is over welke bijdrage kunst- en cultuurprojecten kunnen leveren bij de integratie en participatie van volwassen statushouders: vluchtelingen met een verblijfstatus die een eigen woning hebben gekregen en het intensieve inburgeringstraject zijn gestart. In de verkenning staan daarom de kunst- en cultuurprojecten centraal, die zich specifiek richten op deze doelgroep.

Resultaat

Met de verkregen kennis hopen LKCA en Movisie een bijdrage te leveren aan kwaliteitsverbetering en verduurzaming van kunst- en cultuurprojecten voor statushouders. Het rapport biedt projectleiders en initiatiefnemers handvatten voor het vormgeven en uitvoeren van een succesvol project. Daarbij willen beide instellingen gemeenten stimuleren om met een creatieve blik naar de besteding van beschikbare middelen te kijken en inburgering op een kunstzinnige manier invulling te geven aan inburgering.

Onderzoek

LKCA heeft samen met Movisie een literatuur- en praktijkverkenning bij 26 projecten gedaan naar de werkzame elementen van kunst- en cultuurprojecten voor statushouders. De onderzoekers hebben specifiek gekeken naar elementen die zijn gericht op het bevorderen van sociale contacten. 

Financiering

De verkenning is mede gefinancierd door een subsidie van KIS, Kennisplatform Integratie & Samenleving.

Lees het verkennend onderzoek
Bekijk de Infographic

Trefwoorden

volwassenen - actieve cultuurparticipatie - cultuur - kunst - projecten - praktijkvoorbeelden - praktijk - effecten - sociale relaties - netwerken - vluchtelingen - eenzaamheid - culturele diversiteit - interviews - onderzoek - onderzoek (vorm)

lkca