Dit is een artikel uit de Cultuurkrant, editie 36.

‘Je kunt dat begrip publieke waarde heel beperkt interpreteren en kijken naar de maatschappelijke waarde van een instelling als de openbare bibliotheek’, zegt Peter. ‘Anderen kijken breder naar de grote vraagstukken waar we nu voor staan, zoals klimaat of zorg. Maar het gaat er bij publieke waarde altijd om dat je de opvattingen van alle betrokkenen, ook van de gewone burgers, in kaart brengt voordat je beleid ontwikkelt.’

Voor zijn onderzoek liet hij een internetpanel van zo’n 1400 Nederlanders een vragenlijst invullen. Hij keek naar hun opvattingen over de maatschappelijke waarde van amateurkunst, hoe vaak ze ermee in aanraking komen, maar ook of zij zelf bezig zijn met amateurkunst en in welke mate ze overheidsbeleid voor amateurkunst steunen.

‘Kunst wordt vaak een linkse hobby genoemd. Maar amateurkunstenaars vormen qua inkomen en opleiding een mooie dwarsdoorsnede van de bevolking. Uit mijn onderzoek bleek zelfs dat Nederlanders die zich rechts georiënteerd noemen vaker amateurkunst beoefenen dan mensen die links georiënteerd zijn. Opmerkelijk was ook dat zo’n 87 procent van de beoefenaars aangaf dat zij niet uitsluitend voor hun eigen geluk bezig zijn, maar ook betekenis hebben voor anderen, bijvoorbeeld door hun publieke optredens of exposities.’

‘In het huidige, neoliberale klimaat zijn we veel te veel gewend om te kijken naar het directe nut dat de amateurkunst oplevert voor de economie of voor andere sectoren buiten de kunst en cultuur. Uit mijn onderzoek blijkt dat mensen die als amateurkunstenaar actief zijn, veel meer oog hebben voor de sociale kanten. Ze vinden het leuk om samen te zingen, muziek te maken, te schilderen of toneel te spelen.’ 

‘Door de waardering die ze krijgen bij een concert of een tentoonstelling, groeien ze als mens. Zo krijgen ze meer zelfvertrouwen, maar omdat anderen naar hen komen kijken en luisteren, worden ze zelf ook nieuwsgieriger naar waar die anderen mee bezig zijn. Juist in een tijd waar individualisering lijkt toe te nemen, is het belangrijk dat er zoiets is als amateurkunst als samenbindende factor.’

‘Misschien zou het goed zijn om verenigingen meer te belonen voor hun waarde voor de samenleving, bijvoorbeeld door hun publieke optredens. Denk daarbij aan de samenwerking met zorginstellingen of organisaties in het sociaal domein.

Belangrijk is verder dat de meerderheid van de Nederlanders, ook degenen die zelf geen amateurkunst beoefenen, vindt dat de overheid moet zorgen voor goede voorzieningen. In kunstkringen bemerk ik vaak huiver om de gewone burgers naar hun mening te vragen over kunst, maar mijn onderzoek laat zien dat de meeste mensen welwillend staan tegenover amateurkunst.’

‘Ik heb daar nu in mijn onderzoek niet naar gekeken, maar het is een term die je op andere terreinen geregeld tegenkomt, bijvoorbeeld in het milieuonderzoek. Het gaat dan om de waarde van een bos, los van de betekenis voor de mens of de samenleving. Als je het hebt over de inherente waarde van amateurkunst, kijk je naar wat er van nature in de mens aanwezig is, om kunst te maken. Waarom gaan mensen dansen als ze muziek horen? Waarom hebben mensen de neiging om hun omgeving vast te leggen en te gaan schilderen? Het zou goed zijn om daar meer inzicht in te krijgen.’