Dit is een artikel uit de Cultuurkrant, editie 39, september 2026.

Kunst zorgt voor zingeving, weet Marcel Canoy, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Het zet mensen in beweging en maakt ze minder eenzaam. Daarmee is het ook kosteneffectiever: door kunstenaars in te zetten kun je besparen op zorgkosten. En, zo zegt hij, zorgprofessionals ervaren daardoor minder werkdruk. ‘En meer werkplezier.’

‘Steeds meer zorginstellingen zien dit gelukkig in. Aan de andere kant weet een grote groep zorgaanbieders de weg naar kunst nog niet te vinden. Vaak komen de baten bij allerlei verschillende partijen terecht: van de instelling zelf tot de gemeente tot de verzekeraar, waardoor onduidelijk wordt wie wat betaalt. En vaak verloopt het via tijdelijke subsidies, terwijl er structurele financiering nodig is.’

‘Onze huidige welvaartsstaat is sterk op het individu gericht. Als jij een probleem hebt, zoeken we daar een specifieke oplossing voor. Een plek bieden aan cultuur in zorg en welzijn gaat niet over curatie, maar over preventie: hoe kunnen we onze gemeenschap zo organiseren dat zo min mogelijk mensen ziek worden?’

‘Lang niet altijd. Neem mensen met dementie: die kosten vaak veel tijd van de verpleegkundige, omdat ze intensieve zorg nodig hebben. Als zij zelfredzamer en vrolijker zijn, doen zij minder vaak een beroep op de zorg. In de praktijk zie je dat zorgprofessionals door een kunstinterventie soms zelfs tijd overhouden.’

Binnen de Wlz, Wmo en de sociale basis zit beleidsruimte die nu nog vaak onbenut blijft, stellen de onderzoekers in het rapport. Zij laten zien waar die ruimte zit en hoe je ’m benut. De bal ligt ook niet alleen bij de zorg. De cultuursector kan haar aanbod voor het sociale domein begrijpelijker over het voetlicht brengen. Verder wijst Canoy op het belang van ruimte voor creativiteit: directies moeten uitstralen dat vindingrijkheid gewaardeerd wordt.  

‘Ik heb veel impactmetingen uitgevoerd, en die laten vrijwel zonder uitzondering fantastische resultaten zien. Dat is natuurlijk prachtig en belangrijk voor de verantwoording richting financiers. Tegelijkertijd vraag ik me soms af waarom we zoveel tijd en moeite blijven steken in bewijzen wat we al weten. De tijd en het geld dat daarin wordt gestoken, kan maar één keer worden besteed. Als we al informatie hebben over soortgelijke initiatieven, hoeven we dat niet nogmaals op te halen. Bij zulke vaststaande inzichten hoort bovendien structurele financiering. Ik hoop dat dat kwartje de komende tijd bij overheden en andere geldschieters valt.’

Neem een gratis abonnement op de Cultuurkrant en verdiep je in actualiteiten, achtergronden en praktische adviezen over cultuur op school, in de vrije tijd of in de zorgsector.