Dit is een artikel uit de Cultuurkrant, editie 39, september 2026.

In 2022 startte de SKVR in Rotterdam het programma Muziek in de Voorschool. Peuters kregen elke week muziek- en bewegingsles van een vakdocent, die hun activiteiten in overleg met de pedagogisch professionals afstemde op het actuele taalthema. Het bleek goed aan te slaan bij de vroeg- en voorschoolse educatiegroepen in de Rotterdamse stadsregio; van vijf groepen en vijf vakdocenten groeide het programma uit tot jaarlijks 79 groepen die 38 weken een activiteit van een vakdocent krijgen aangeboden. 

Sinds 2024 is Muziek in de Voorschool opgenomen in het Nieuw Rotterdams Onderwijs Beleid. Er lijkt in de havenstad ook sprake van een soort zwaan-kleef-aaneffect en inmiddels is een stevig netwerk van samenwerkende organisaties ontstaan.

Sharon Dania is als projectleider Jonge Kind bij SKVR een van de kartrekkers van Muziek in de Voorschool. Zij wist beleidsmakers van de gemeente te overtuigen van de SKVR-aanpak door verantwoordelijk ambtenaren mee te nemen naar scholen om te laten zien welke positieve effecten kunsteducatie teweeg kan brengen, niet alleen op creatief-artistiek vlak. Dania benadrukt nog eens dat het programma méér is dan ‘liedjes zingen en stapjes leren’. ‘Er is een breder maatschappelijk doel; het stimuleren van kinderen in hun sociaal-emotionele en taalontwikkeling. Daarom hebben we het over activiteiten, niet over lessen. Ze leren niet het verschil tussen een ukelele en een viool, maar het gaat meer over vormen en klanken. Dansdoekje, schudei, trommel.’

Behoeften en noden van de omgeving meeneemt, waaronder gedrags- en opvoedproblematiek. Daardoor zijn dwarsverbanden met diverse maatschappelijke instellingen ontstaan, bijvoorbeeld het Centrum voor Jeugd en Gezin. Die moet je wel zelf opzoeken, weet Dania uit ervaring. ‘Dus: blijf niet hangen in je kringetje van culturele partners. Ken je stad.’

De SKVR lanceerde Muziek in de Voorschool tijdens de coronaperiode, toen de behoefte aan creatieve activiteiten voor de kleinsten groot was en gelijke kansen voor elk kind (nog meer) onder druk stonden. Het programma kon worden gefinancierd uit diverse ‘potjes’.  

‘Al snel raakte de gemeente betrokken,’ vertelt Nadiya Madaya. Zij is beleidsadviseur Jonge Kind bij de gemeente en heeft gezien hoe een en ander zich heeft ontwikkeld. ‘Wij moesten als gevolg van alle beperkingen buiten de gevestigde kaders kijken, wij zagen kansen doordat er extra coronamiddelen waren vrijgekomen. Dus toen Sharon haar idee bij ons pitchte zagen we een mooie gelegenheid.’

‘Binnen de voor- en vroegschoolse educatie baseren wij interventies vooral op wetenschap en evidence-based onderzoek. Muziek in de Voorschool draaide al, was hands-on en het was duidelijk hoe het de kinderen stimuleerde. Inhoudelijk stonden we helemaal achter het programma, dus toen de extra financiële coronamiddelen ophielden, hebben we samen met de afdeling Cultuur een beleidskader geschreven om Muziek in de Voorschool een plek in de begroting te geven. De toenmalige wethouder Said Kasmi was akkoord. Zo is het gaan rollen.’

Het is een bijna ideaal voorbeeld van eensgezinde samenwerking. Die kreeg in de afgelopen vier jaar steeds verdere uitwerking. De SKVR is bijvoorbeeld een van de 25 (!) partijen – SKVR, kinderopvang, po en diverse welzijnsinstellingen – die vorig jaar een overeenkomst tekenden met het NPRZ (Nationaal Programma Rotterdam Zuid).

Per kwartaal wordt overlegd met het doel een krachtige gezamenlijke beweging te creëren om kinderen een goede start te geven als ze naar de basisschool gaan, vertelt Richard Anderiesse van het NPRZ, tevens werkzaam bij de gemeente Rotterdam.

‘Achterstand is soms al vóór de geboorte ontstaan en blijkt vaak moeilijk in te lopen,’ stelt hij. ‘Hoofddoel is daarom ondersteuning bij opvoeding en ontwikkeling van jonge kinderen op het gebied van motoriek, taal, zindelijkheid en sociaal-emotionele groei. SKVR had al aanbod dat hierop inspeelt en heeft een methodiek ontwikkeld. Om kansen te vergroten hebben kinderen meer aanbod nodig om spelenderwijs te leren. In overleg hebben we het programma voor Rotterdam-Zuid kunnen uitbreiden door de subsidie op te hogen. Het bereik groeit; de SKVR biedt activiteiten aan op meerdere voorschoollocaties.’

Bij Kiddoozz kinderopvang bijvoorbeeld, dat meerdere locaties in Rotterdam en omgeving heeft. Als lid van de afdeling Kwaliteit kent Sylwia Stawarz de waarde van Muziek in de Voorschool en de andere programma’s die behalve kunsteducatie een bredere maatschappelijke scope hebben, zoals DoeRakkers (sport), Thuis in taal (taalontwikkeling) en Boekstart (lees- en voorleesactiviteiten). ‘Daardoor kunnen we taalonderwijs ook in andere vormen aanbieden. Zingen, uitbeelden. De kunstdocenten zijn VE-gecertificeerd en weten hoe wij te werk gaan, wat onze actuele thema’s en de doelen van de SLO zijn zodat ze hun activiteit daarop kunnen richten.’

De pedagogische professionals van Kiddoozz worden door de kunstenaars die via SKVR binnenkomen gestimuleerd om hun creatieve activiteiten te verbeteren. Soms door simpel omdenken: ‘In plaats van binnen, buiten iets doen, naast ‘Smakelijk eten’ (wat meer met dagstructuur te maken heeft dan met een creatieve zangactiviteit) ook eens een ander liedje. Ze leren medewerkers ruimer te denken.’

Dat laatste is een nieuw traject binnen het programma en best pittig voor de pedagogisch professionals. ‘Maar beetje bij beetje kunnen ze het van de kunstvakdocent overnemen. ‘Eigenlijk’, zegt Dania, ‘doen de muziek- en bewegingscoach het vijftien weken voor, daarna zouden de pedagogisch professionals het moeten kunnen overnemen.’

Idealiter krijgen ook de ouders wat skills aangereikt om het speelse leren van hun kind te stimuleren. Door thuis met simpele materialen als een wc-rol, lepels of stokjes te knutselen of muziek te maken. Zingen bij was opvouwen. Als het thuis doorgaat, is het effect des te groter.’

Uiteraard is het programma de afgelopen jaren hier en daar aangepast, op grond van eigen ervaringen en het CED-onderzoek. Dania verwachtte dat het onderzoek van de CED-groep vooral resultaten op het gebied van taalontwikkeling zou laten zien, maar vooral sociaal-emotionele kwaliteiten bleken een positieve impuls te hebben gekregen. Verrassend, maar ook logisch: ‘Om te gaan praten, moet je je eerst lekker voelen.’ Om taal meer in de muziek- en bewegingsactiviteiten te betrekken, is daarop per thema een woordenblad opgesteld dat de kunstvakdocent kan gebruiken als vertrekpunt voor een activiteit.

Madaya denkt dat het CED-onderzoek een belangrijke factor is bij het besluit Muziek in de Voorschool structureel op te nemen in de gemeentebegroting. Hoe vuurvast dat ‘structureel’ is? Madaya: ‘Voor een gemeente is vier jaar al structureel. De situatie op andere dossiers speelt altijd mee, maar de intentie is er.” Dat ziet Dania ook: ‘De focus ligt in Rotterdam erg op het jonge kind en ze willen graag dat we doorgaan. Maar wat 2030 brengt weet je met de huidige politiek niet.’

Neem een gratis abonnement op de Cultuurkrant en verdiep je in actualiteiten, achtergronden en praktische adviezen over cultuur op school, in de vrije tijd of in de zorgsector.