Kansen voor erfgoedparticipatie

Verdrag van Faro stelt de mens centraal
Nederland is van plan het Verdrag van Faro te ratificeren. Dit verdrag benadrukt de waarde van erfgoed en stelt de mens daarbij centraal. Wat betekent het voor de vele duizenden beoefenaars en vrijwilligers die de museum- en erfgoedsector draaiend houden? En hoe kun je samenwerken met bewoners rondom erfgoed en ontwikkelingen in de leefomgeving?
Gepubliceerd:
Deel dit artikel

Een van de belangrijkste ontwikkelingen in de erfgoedsector is het ‘Faro-denken’. Het Europese Verdrag van Faro, genoemd naar het Portugese dorpje Faro waar het verdrag in 2005 is opgesteld, gaat om het recht van mensen op participatie bij erfgoed en cultuur. Het benadrukt de maatschappelijke en verbindende waarde van erfgoed en het belang van deelname door de samenleving. Hoewel Nederland het nog moet bekrachtigen, brengen steeds meer erfgoedinstellingen de principes van het Verdrag van Faro al in de praktijk.

Meer aandacht voor mensen

Het Verdrag van Faro stelt de betrokkenheid van mensen bij erfgoed centraal. Erfgoed wordt gezien als een heel breed, dynamisch begrip. Het brengt mensen samen en zorgt ervoor dat de snel veranderende omgeving vertrouwd blijft. Als mensen iets als erfgoed ervaren, dan is het al gauw erfgoed.

Op een monumentenlijst zul je bijvoorbeeld niet snel een dorpscafé aantreffen, terwijl dat voor de plaatselijke bevolking misschien de belangrijkste plek van samenkomst is, waar ze vanouds samen een glaasje drinken, met elkaar kaarten of discussiëren. En in een stad is dat niet anders, daar zullen mensen weer heel anders ervaren welk erfgoed voor hen belangrijk is, zoals een discotheek, een ziekenhuis of moskee.

Via participatieprojecten raken mensen steeds meer bij hun erfgoed betrokken. Erfgoed wordt tenslotte door mensen gemaakt. Niet langer bepalen musea, erfgoedorganisaties of de politiek alleen wat erfgoed is en wat ermee moet gebeuren, maar vooral ook de mensen zelf. Zo wordt het erfgoed weer ‘teruggegeven’ aan de gemeenschap. Ook in de nieuwe Omgevingswet, die in 2022 in werking treedt, wordt een grotere rol voor burgers weggelegd bij het bepalen van wat erfgoed is.

Implementatie Verdrag van Faro

Hoe kun je samenwerken met bewoners bij belangrijke opgaven rondom erfgoed en ontwikkelingen in de leefomgeving? De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) onderzoekt in nauwe samenwerking met erfgoedinstellingen hoe je burgerinitiatief en -participatie tot een vanzelfsprekend onderdeel van de erfgoedpraktijk maakt.

Erfgoedparticipatielabs

De ErfgoedAcademie organiseert op verzoek van RCE erfgoedparticipatielabs met als motto ‘leren door te doen’. Er is al een netwerk van experts en gemeenschappen. In proefprojecten ontwikkelen erfgoedprofessionals methoden en instrumenten. Overheden, erfgoedorganisaties en erfgoedgemeenschappen kunnen hier in de praktijk mee aan de slag.

Erfgoedcoaches

Onder de paraplu van Erfgoed is groei ging bij drie erfgoedhuizen in Brabant, Gelderland en Zuid-Holland een pilot met erfgoedparticipatieloketten van start. Erfgoedbeoefenaars, -vrijwilligers en -organisaties kunnen daar met vragen terecht over bijvoorbeeld financiering en uitbreiding van het vrijwilligersbestand. Bij een gunstige uitkomst wil RCE het aantal loketten naar alle provincies uitbreiden.

Vakoverleg erfgoedparticipatie

Om samenwerking en uitwisseling tussen professionals in erfgoedparticipatie te stimuleren, start LKCA in 2021 samen met de provinciale erfgoedhuizen een landelijk vakoverleg erfgoedparticipatie. Neem voor meer informatie contact op met Joost Groeneboer.

Meer weten

Wie bepaalt wat erfgoed is? – Boekman 24 (2020)

Er is geen toen zonder nu – Hoe verschillende erfgoedwaarden beschreven en gewogen kunnen worden – Reinwardt Academie (2018)

Brede blik op erfgoed – Over de wisselwerking tussen erfgoed en transities in de leefomgeving – Raad voor de leefomgeving en infrastructuur en Raad voor Cultuur (2017)

Foto bovenaan: Rommelmarkt GOUDasfalt

Vond je dit artikel interessant?

Gemiddelde 0 / 5. totaal 0

Reageer (je reactie verschijnt na goedkeuring, vanwege spam)

Reacties (0)
Praat verder over dit onderwerp met deze expert(s):
Joost Groeneboer
Joost Groeneboer
Functie: Specialist Cultuurparticipatie
Expertise: cultuur- en erfgoedinstellingen,diversiteit en inclusie
joostgroeneboer@lkca.nl
030 - 711 51 25
Bekijk alle experts
Gepubliceerd:
Deel dit artikel