11.15-12.15 uur

A1 Een cultuurbeleidsplan: papieren tijger of zinvol werkdocument?
Presentatie voor cultuurcoördinatoren en schoolleiders

Deze sessie is helaas volgeboekt
Welke do’s en don’ts zijn er bij het schrijven van een cultuurbeleidsplan? Hoe stel je daadwerkelijk een werkbaar plan op, vanuit de missie en visie van de school? Hoe betrek je je team daarbij, welke inhoud, functie en waarde heeft een dergelijk plan? En hoe wordt het werken ermee een succes?

Germain Creyghton, afdelingsleider op het Coornhert Lyceum in Haarlem en Mirjam Wierbos, cultuurcoördinator van het Hendrik Pierson College in Zetten vertellen over de aanpak op hun cultuurprofielschool en geven antwoord op deze vragen.

A2 Podiumkunsten, nieuwe mediatechnieken en loopbaanoriëntatie op het vmbo
Presentatie voor cultuurcoördinatoren, docenten, schoolleiders en educatiemedewerkers

Deze sessie is helaas volgeboekt
VMBO on Stage 2.0 is een verdiepingsproject en kwaliteitstraject voor vmbo-scholen in Tilburg waarbij podiumkunsten worden gecombineerd met nieuwe media en loopbaanoriëntatie (LOB). De leerlingen volgen speciale LOB-dagen in Poppodium 013. Daar maken ze kennis met licht- en geluidstechniek, nieuwe media en presentatie. De podiumkunsttalenten van VMBO on Stage treden op tijdens Tilburg's Got Talent.

Ineke Frijters, adviseur voortgezet onderwijs bij CiST en projectbegeleider van VMBO on Stage 2.0, schetst kort hoe dit project is ontwikkeld.

Gijs Bernard, medewerker educatie en jeugdprogrammering Poppodium 013 en vrijwilligerscoördinator (festival crew Roadburn en WOO HAH!), vertelt over de LOB-dag die zij hebben ontwikkeld in aanloop naar Tilburg’s Got Talent. Die dag is onderdeel van VMBO on Stage 2.0. De leerlingen volgen workshops en korte presentaties en zien zo wat de sector van poppodia en festivals aan kansen te bieden heeft. Van promotor en marketeer, tot licht- of geluidstechnicus. Poppodium 013 zorgt voor verbinding richting vervolgopleidingen en gaat inhoudelijk in op het werk. Zo proberen zij jongeren te inspireren en in te spelen op intrinsieke motivatie om de stap in wereld van de poppodia te maken.

A3 Vakoverstijgende projecten met meer inhoud en kwaliteit
Presentatie en workshop voor cultuurcoördinatoren, schoolleiders en docenten

Deze sessie is helaas volgeboekt
Veel (kunst)docenten zien mogelijkheden om samen te werken met elkaar en met andere vakken. Maar hoe zorg je voor een gedegen vakoverstijgend project waarin de kunstvakken niet alleen de franjes bieden, maar een wezenlijke bijdrage leveren aan de vorming van het cultureel bewustzijn bij leerlingen? Welk kwaliteitskader past daarbij, hoe voer je met elkaar het ontwikkelgesprek en welke investering is hierbij nodig vanuit de school?

De afgelopen jaren heeft het Amadeus Lyceum (cultuurprofielschool in Vleuten) een dergelijk traject doorgemaakt, gevoed door inzichten vanuit het kader van Cultuur in de Spiegel (Van Heusden). In deze sessie nemen Tessa Bosch, docent CKV en KUA, en Niels Frerichs, docent geschiedenis, je mee in het verloop van dit traject met als doel handvatten te bieden om tot een eigen kwaliteitskader te komen.

A4 CKV havo/vwo: monitor
Presentatie voor cultuurcoördinatoren, docenten en schoolleiders

Sinds het invoeren van het vernieuwde CKV voor havo en vwo (2017-2018) onderzoekt SLO met monitoronderzoeken hoe het docenten en leerlingen met dit vak vergaat. De bevindingen uit de eerste monitor wijzen uit dat docenten over het algemeen tevreden zijn over de wijzigingen, maar sommigen hebben moeite met het begeleiden van leerlingen tijdens hun onderzoek. Docenten vinden nascholing wenselijk, maar dit wordt zelden gefaciliteerd.

In het tweede (lopende) monitoronderzoek ligt het accent vooral op de mening van leerlingen. Hoe ervaren zij het vak CKV? Wat hebben ze eraan, wat vinden ze moeilijk en wat de moeite waard? Pascal Marsman, leerplanontwikkelaar kunstvakken en filosofie bij SLO, deelt de uitkomsten van de monitoronderzoeken op interactieve wijze en toetst of ze herkenbaar zijn.

A5 Leerpodium: een kunstzinnig digitaal portfolio 
Presentatie voor docenten, cultuurcoördinatoren, schoolleiders en educatiemedewerkers

Als kunstdocenten en zaakvakdocenten samen een digitaal portfolio ontwikkelen voor kunstzinnige leerlingen…hoe ziet dat er dan uit? Het team van het IVKO, een cultuurprofielschool in Amsterdam, bouwde samen met het bedrijf Leerpodium een portfolio op maat. Een plek waar leerlingen hun werk kunnen tentoonstellen, waar docenten betekenisvolle opdrachten kunnen uitzetten en waar feedback nooit verloren gaat.

Kim Wannet, schoolleider IVKO, en Floris Leurink van Leerpodium vertellen over dit proces van vallen en opstaan. Deze presentatie laat je de mogelijkheden van dit portfolio zien. Je hoort een reëel verhaal over de implementatie van zo’n portfolio in een school waar docenten en leerlingen zeer uiteenlopende ICT-vaardigheden bezitten.

A6 Criteria voor een Kunst Profielwerkstuk
Presentatie en workshop voor docenten, cultuurcoördinatoren en schoolleiders

Leerlingen willen soms een mooi kunstwerk maken in het kader van het Profielwerkstuk (PWS). Maar waar blijft dan het onderzoek? En hoe richt je het artistiek onderzoek in? Op welke manier kunnen de leerlingen een kunstwerk maken en ook voldoen aan de criteria van het PWS zonder al te veel extra uren? En zouden voor havo en vwo dezelfde voorwaarden moeten gelden ?

Annemieke Vroonhof, coördinator 2/3 vwo en cultuurcoördinator, neemt je mee in de ervaringen met een PWS Kunst op het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem (cultuurprofielschool). Daarop voortbouwend gaat zij met je op zoek naar randvoorwaarden en (artistiek)onderzoeksmogelijkheden van een Kunst PWS waar je op je eigen school mee verder kunt werken.

A7 Curriculum.nu update
Presentatie voor docenten, schoolleiders en cultuurcoördinatoren

Op 10 oktober heeft minister Slob het advies van de ontwikkelteams voor Curriculum.nu in ontvangst genomen. In dat advies zit ook het werk van team Kunst & Cultuur, dat de afgelopen anderhalf jaar hier intensief aan gewerkt heeft. De adviezen van Curriculum.nu richten zich met name op het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

Er zijn veel sessies geweest in het land zodat docenten, schoolleiders en andere betrokkenen feedback konden geven op de conceptversies. De vakverenigingen presenteren eind oktober hun adviezen voor de bovenbouw voor de kunstexamenvakken. De adviezen van de vakverenigingen richten zich specifiek op de verschillende vakken in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

Als schoolleider was Anne Bos lid van ontwikkelteam Kunst & Cultuur en daarnaast is hij als voorzitter van VONKC nauw betrokken bij de adviezen van de vakverenigingen. Vanuit beide rollen praat hij je bij over de uiteindelijke adviezen van het ontwikkelteam en de vakvereniging. Ook vertelt hij wat dit mogelijk betekent voor onder- en bovenbouw en de aansluiting tussen beide. Ronald Kox begeleidt de presentatie en vult aan vanuit de ervaringen tijdens de feedbacksessies. Vanuit het LKCA is hij steeds betrokken geweest bij het proces van curriculumherziening, maar ook bij de ontwikkeling van de Basis voor Cultuureducatie en Cultureel Vermogen.

A8 Leren van docenten
Presentatie voor docenten en schoolleiders

Onderwijsvernieuwingen vragen om docenten die up to date zijn en blijven, en die zichzelf blijven ontwikkelen. Zo zijn veel CKV-docenten niet geschoold in onderzoekend leren, maar moeten ze wel havo-/vwo-leerlingen kunnen begeleiden bij hun onderzoek en dit onderzoek beoordelen en waarderen. Docenten volgen daarom nascholingscursussen of nemen deel aan een docentenontwikkelteam (DOT) of een professionele leergemeenschap (PLG), waarin docenten samen aan gedeelde vraagstukken werken.

In deze sessie kun je ervaringen horen en delen met (het opzetten van) een DOT/PLG en met andere ontwikkelmogelijkheden van kunstdocenten. Wat zijn succesfactoren bij professionele ontwikkeling, wat is er nodig om je je vak goed te geven en waar hebben docenten behoefte aan?

A9 Emotienetwerken en erfgoedwijsheid: een gespreksmethode die (jonge) burgers weerbaar maakt in actuele gesprekken over erfgoed
Workshop voor docenten, cultuurcoördinatoren en educatiemedewerkers

Hoe gaan we om met vraagstukken uit het heden en verleden? Deze vraag is een bron van inspiratie, maar ook een bron van conflict. Denk aan het debat over bijvoorbeeld Zwarte Piet of het slavernijverleden. Scholen staan voor de uitdaging om leerlingen toe te rusten met kennis en vaardigheden die nodig zijn om zich te ontwikkelen tot burgers die in staat zijn om goed te functioneren en actief te participeren in de samenleving van morgen. Sinds 2006 is het verplicht om aandacht te besteden aan burgerschapsonderwijs. Maar hoe vul je dit in?

Eén van de methodes die je hiervoor kunt gebruiken, is ‘emotienetwerken’. Die term werd in 2014 gemunt door Marlous Willemsen, directeur Imagine IC, en Hester Dibbits, bijzonder hoogleraar Historische Cultuur en Educatie bij de Erasmus Universiteit Rotterdam en lector Cultureel Erfgoed aan de Reinwardt Academie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Laatstgenoemde voegde daar het idee van ‘erfgoedwijsheid’ aan toe.

Julliette Schrauwen en Margot van Ruitenbeek, educatiemedewerkers van Imagine ICJ, leren je in deze workshop wat erfgoedwijsheid is, en hoe je met ‘emotienetwerken’ in de klas het gesprek kunt voeren over rituelen, monumenten, museumstukken en ander erfgoed. Je oefent de methode en je krijgt handvatten aangereikt hoe deze in te zetten. 

A10 Zorgkunst: samenwerking tussen scholen, kunstenaars en zorginstellingen
Presentatie voor docenten, cultuurcoördinatoren en schoolleiders

Hoe kun je met je kunstlessen leerlingen zicht geven op hun arbeidsperspectief en daarin samenwerken met kunstenaars en zorginstellingen? In deze sessie presenteren twee cultuurprofielscholen hun succesverhaal.

Mentor en beeldend docent Dennis Bohle van SG Lelystad ontwikkelde samen met kunstenaars Hein Walter en Rob van den Broek een lesprogramma waarin zijn vmbo-leerlingen met een zorginstelling voor dementerende ouderen in Lelystad aan de slag gingen met betekenisvolle opdrachten. ‘Er werd tijdens het bezoek geen een mobieltje gespot’, aldus Dennis.

Met dezelfde doelgroep en insteek werkt het Lentiz Flora College, een vmbo-school in Naaldwijk. Begeleid door kunstschilder en beeldend docent Martin Groen tekenen en schilderen leerlingen van de kunstklassen al drie jaar met patiënten van een zorginstelling in Poeldijk. Dit trok zoveel publiciteit dat er zelfs zorgverzekeraars kwamen kijken in de lessen.

A11 ArtsSciences als aanjager van curriculumvernieuwing
College voor docenten, cultuurcoördinatoren, schoolleiders en educatiemedewerkers

De combinatie van kunst, wetenschap en techniek is sterk in opkomst in het onderwijs. Vooral vanwege het beroep dat deze combinatie doet op vakoverstijgende vaardigheden als creativiteit, kritisch denken en samenwerken. Voor het kunstonderwijs lijkt dit een aantrekkelijke ontwikkeling om zich te herpositioneren, met name vanwege het grote belang dat gehecht wordt aan deze vaardigheden die leerlingen spelenderwijs leren bij de kunstvakken.

Melissa Bremmer en Emiel Heijnen, lectoren Kunsteducatie aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en initiatoren van het Lectorenplatform Onderwijs op het snijvlak van Kunst, Wetenschap en Technologie, betogen dat het kunstonderwijs meer gebaat is bij herpositionering op basis van ontwikkelingen in de hedendaagse kunstpraktijk, dan op basis van instrumentele argumenten zoals het belang van 21e-eeuwse vaardigheden. In dit college schetsen zij een aantal ArtsSciences-praktijken en de meerwaarde die deze praktijken hebben voor leerlingen, zoals een veelzijdiger perspectief op kunst en wetenschap.