Hoe maak je culturele activiteiten in de wijk toegankelijk voor alle kinderen: tips voor aanbieders en scholen

Gepubliceerd:
Deel dit artikel
Cultuur is toegankelijk voor iedereen staat in het beleidskader Kunst en Cultuur. In de praktijk ervaren ouders en kinderen echter sociale en culturele drempels. Hoe kun je die voor hen wegnemen? Julia van Diepen geeft aan de hand van voorbeelden uit de praktijk van de Wow! Academie, tips en aanbevelingen om de drempels te verlagen.

Door: Julia van Diepen

Bij de Wow! Academie in de Schilderswijk Den Haag zie ik elke zaterdag dezelfde gezichten. Hele gezinnen gaan mee naar de vertrouwde locatie. Na een warm welkom van de host genieten ouders van hun kinderen die een voorstelling maken met beeldende kunst, theater en muziek. Docenten zijn voorbereid op de gevarieerde groep kinderen met verschillende leeftijden en ontwikkelingsniveaus.

Foto: WOW eindpresentatie maart 2019

Drempels om mee te doen

Kinderen komen meestal in contact met dit project via school of organisaties in de wijk. En iedereen is welkom. Toch ervaren sommige ouders drempels om mee te doen.

Als ik vraag naar de drempels, noemen de meeste ouders als eerste een praktische drempel: geld. Kinderen uit een groter gezin of met een klein budget kunnen niet altijd meedoen. Gelukkig zijn er voorzieningen die meedoen mogelijk maken, zoals de Ooievaarspas.

Ook de sociale omgeving heeft invloed op de keuzes die we maken. Rashid vertelt over de sociale drempel die hij ervaart: ‘Ik word vaak vreemd aangekeken als ik als Marokkaanse man met een viool door mijn eigen islamitische gemeenschap loop. Maar ik trek mij daar niks van aan en houd een open mindset.’ Rashid vindt zijn dochters motivatie belangrijker en laat de druk van zijn gemeenschap daarom links liggen.

Sommige mensen vinden dat de activiteiten niet passen bij hun persoonlijke overtuigingen, waardoor ze deze snel van zich afschuiven. Om dan toch uit je comfortzone te stappen, is een basis van vertrouwen nodig. Zo ervoer Elisabeth dat haar man een culturele drempel opwierp: hun dochter mocht van hem niet viool spelen. ‘Maar na een bezoek aan de moskee, kwam hij toch naar het concert van zijn dochter’, vertelt zij.

Naast praktische, sociale en culturele drempels, spelen schaamte en schuld soms een rol. Deze kunnen leiden tot een psychologische drempel. Laaggeletterdheid bij ouders kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat zij zich afmelden voor een voorleesdag. Statusverlegenheid, onzekerheid en angst gaan hiermee gepaard.

Hoe kun je de drempels verlagen?

Aanbieders kunnen verschillende dingen doen om de drempels voor culturele activiteiten te verlagen:

  • Kies een veilige en bekende locatie
  • Kies bij voorkeur een locatie die middenin de wijk ligt. Ouders kennen de locatie, maken geen kosten voor openbaar vervoer en kinderen kunnen er zelfstandig naar toe gaan.
  • Lever maatwerk voor de wijk, sluit aan bij de behoefte.
  • Werf kinderen actief. Communiceer via scholen en organisaties in de wijk.
  • Zorg dat je de ouders leert kennen. Bij de WOW! Academie kennen veel ouders en kinderen de muziekdocent via de vioollessen op school. Hierdoor zijn de binnenschoolse- en buitenschoolse cultuureducatie automatisch met elkaar verbonden.
  • Maak ouders enthousiast. Zij zullen hun enthousiasme in hun netwerk delen en zo zorgen dat meer kinderen deelnemen.
  • Betrek docenten met verschillende etnische achtergronden, zodat meer ouders en kinderen zich thuis voelen.
  • Kijk ook welke andere culturele organisaties er zijn in de wijk. Samen kun je nadenken over focus, oplossingen en zorgen voor een volledig aanbod.

Wat kunnen scholen doen?

  • Vakdocenten inzetten. Hierdoor neemt de druk op vaste leerkrachten af en gaat het niveau van cultuureducatie omhoog.
  • Doorgroeimogelijkheden bieden. De reguliere leerkrachten hebben weinig tijd om talentvolle leerlingen door te verwijzen. Ook hierbij kunnen vakdocenten helpen. Ook overkoepelende cultuurorganisaties, zoals CultuurSchakel in Den Haag, kunnen de rol van doorverwijzer op zich nemen.
  • Vakoverstijgend werken. Hierdoor wordt de waarde van cultuureducatie zichtbaarder voor ouders.
  • Als schoolbesturen samenwerken. Door samen te werken kunnen scholen sneller oplossingen vinden voor algemene problemen.

Cultuurparticipatie in het verlengde van cultuureducatie

Uit onderzoek blijkt ook dat het belangrijk is om ouders te benaderen. Zij zijn vooral voor kinderen tot een jaar of tien belangrijk als het erom gaat hen te motiveren met een vorm van amateurkunst te starten.

(Niet-westerse) cultuurparticipatie binnen etnische groepen wordt nog niet vaak als participatievorm erkend en herkend en wordt daardoor zelden meegenomen in het beleid. Toch is muziek maken met je gezin of dansen tijdens een religieus feest een vorm van actieve cultuurparticipatie. Het is belangrijk cultuurparticipatie in een bredere context te zien, zodat alle vormen van beoefening een plaats krijgen in het beleid en in de cijfers over cultuurparticipatie.

Ik pleit ervoor cultuureducatie en -participatie niet los van elkaar maar in elkaars verlengde te zien, zodat aanbieders en scholen de doorstroom kunnen verbeteren. Overstijgende subsidies voor educatie én participatie, kunnen bestaande drempels wegnemen.

Zie voor meer informatie de scriptie ‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan!’ van Julia van Diepen

Vond je dit artikel interessant?

Gemiddelde 4 / 5. totaal 5

Reageer

Uw bericht kan gewijzigd worden door de beheerder
Reacties (3)
Judith Ensel 18-09-2020

Goede input dat ik direct ga delen met de cultuurcoaches in ons team in Tilburg, waar we vorig jaar gestart zijn met een pilot met cultuurcoaches en een samenwerking tussen cultuureducatie en participatie en binnen- en buitenschoolse activiteiten. Komt als geroepen!

reageer
Prof. Tineke Abma 15-09-2020

Beste Julia, Raak stuk! Samen met kunstenares Janine Schrijver heb ik ruim 4 jaar land in Rdam Oud-Charlois gewerkt een gezondheidsbevorderend project. Kunst en creatieve vormen vormden rode draad. Mss leuk om eens uit te wisselen?

reageer
sander ankerman 15-09-2020

Leuk om te lezen, een mooie ondersteuning voor mijn project.
Met vriendelijke groet,

Sander Ankerman ( eigenwijze-educatie@hotmail.com)

reageer
Gepubliceerd:
Deel dit artikel