Toekomstverkenning: Visie, verbinding en versterking voor cultuurbeoefening

🤝 Conferentie  
📅 14 april 2026
📍 Spoorwegmuseum, Utrecht

De werkvelden amateurkunst en cultuureducatie dragen beide bij aan het stimuleren van een creatieve en veerkrachtige samenleving. Daarom brengen we ze samen op de conferentie Toekomstverkenning: visie, verbinding & versterking voor cultuurbeoefening. Een dag voor strategisch managers, beleidsadviseurs en netwerkpartners die zich inzetten voor toekomstbestendige cultuurbeoefening. Op deze pagina vind je alle praktische informatie en lees je meer over het programma.

Een optreden tijdens de Landelijke Dag Amateurkunstondersteuning, 2024.

Programma

Keynote van Tessa Cramer

Het ochtendprogramma bestaat onder andere uit de keynote van Tessa Cramer (socioloog, futurist, lector Designing the Future bij Fontys Hogeschool en voorzitter van kenniscentrum Creative Economy). Cramer staat bekend om haar motto ‘het kan anders, en dat vergt moed’. Ze zal ons tijdens haar speech inspireren om op een andere manier te denken over de (uitdagingen van de) toekomst.

Dagvoorzitter: Farid Tabarki

De conferentie wordt gepresenteerd door Farid Tabarki (oprichter van Studio Zeitgeist en auteur van het boek ‘Het versnellingseffect, de kunst van strategisch navigeren in een steeds sneller veranderende wereld’). Net als Cramer houdt Tabarki zich bezig met transformatie en mondiale trends. Hij staat bekend om zijn enthousiasme en bevlogenheid.

TijdProgrammaonderdeel
9:30Inloop
10:00Plenair ochtendprogramma
o.a. Keynote van Tessa Cramer
11:45Eerste ronde deelsessies
13:00Lunch

Tijdens de lunchpauze is er gelegenheid om binnen te lopen bij de werkgroep Onderzoek van Arts in Health Netherlands, een alliantie die werkt aan het verstevigen van artistieke praktijken in zorg en welzijn. De werkgroep heeft als opdracht een onderzoeksagenda te maken. Dit willen zij doen met input van het veld. Loop dus binnen en deel je ideeën voor onderzoek op dit gebied!

Er is ook gelegenheid om in gesprek te gaan met LKCA-onderzoekers over de resultaten van de drie monitors die deze maand verschenen:
Gemeentelijk beleid voor cultuurbeoefening, Lokale en provinciale ondersteunende instellingen en Koepels en bonden. Daarnaast laten de
onderzoekers zien hoe je de data in de nieuwe LKCA-dashboards kunt gebruiken bij het ontwikkelen van strategie en beleid.
14:00Tweede ronde deelsessies
15:30Plenair middagprogramma
16:15Borrel
17:00Einde

Deelsessies

Hieronder vind je meer informatie over de verschillende deelsessies. Klik op het pijltje om meer informatie over de sessie te lezen. Iedere sessie wordt twee keer aangeboden: in de ochtend en in de middag. De middagsessies zijn dus geen vervolg op de ochtendsessies, maar een herhaling. Kies de ochtend- en middagsessie waar jij bij wilt zijn!

Deelsessie 1: Can you DIG it? Yes, we can! Een panelgesprek over diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid (DIG). Wanneer spreken we nu écht van een gelijkwaardige sector?

Er is steeds meer aandacht voor diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid (DIG). Maar de wildgroei aan inclusieve interventies leidt tot een verscheidenheid aan strategieën, beleid, artistieke en culturele uitingen, met verschillende mate van diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Dit kan leiden tot handelingsverlegenheid, vertraging of stilstand.

We gaan in gesprek met een divers panel van experts uit het veld: ieder met een eigen inzicht en invalshoek. Ons gezamenlijke doel? Het stimuleren van een gedeeld eigenaarschap rondom DIG.

Je verlaat de sessie met minimaal één actie voor het komende halfjaar.  

We doen het samen. Can you DIG it?

  • Gespreksleider: Farid Tabarki (founder Studio Zeitgeist en auteur van ‘Het versnellingseffect, de kunst van strategisch navigeren in een steeds sneller veranderende wereld’)
  • Experts: Reinier Gerritsen (directeur-bestuurder Kunstgebouw), Robin Moonen (adviseur beeldende kunst, film & fotografie en cultuurparticipatie Huis van de Kunsten), Simon Mamahit (regioadviseur Cultuur Oost en Stadsdichter Nijmegen) en Winnie Roseval (oprichter Cnnct Inclusive Brands, onderzoeker)
Deelsessie 2 & 7: Wat is SROI en wanneer zet je het in? Een informatieve sessie over Social Return on Investment

In ons werkveld is veel behoefte aan (harde) cijfers en bewijs voor de (financiële) waarde van cultuurbeoefening. Een methode die dit zichtbaar maakt is SROI: Social Return on Investment. Maar wat is het eigenlijk? Voor welke vraagstukken is dit in te zetten (en voor welke niet)? En wat doe je met de resultaten?

Prof. dr. Marcel Canoy, gezondheidseconoom en wetenschappelijk directeur bij VitaValley, licht toe wat SROI is en hoe dit er in ons werkveld uit kan zien. Anne Visser, directeur bij Cultuurkust, vertelt hoe zij daar in hun praktijk mee bezig zijn. Vervolgens gaan we onder leiding van Ester van de Haar, directeur bij Cultuur Oost, met elkaar in gesprek over of en hoe we SROI kunnen inzetten voor de versterking van cultuurbeoefening in de toekomst.

Na afloop weet je wat een SROI is en hoe je het kunt benutten in je eigen praktijk.

Deelsessie 3 & 8: Welke functies zijn nodig om cultuurbeoefening te versterken? Gesprekken over de ondersteuning van cultuurbeoefening binnen gemeenten en de rol van de cultuurcoach daarin.

In de Bestuurlijke Afspraken Cultuurbeoefening (BAC) is vastgelegd dat VNG en OCW gezamenlijk streven naar het versterken van het lokale ecosysteem voor de cultuur- en erfgoedbeoefening door de inzet van cultuurcoaches. In deze sessie gaan we op strategisch niveau in gesprek over de inrichting van de ondersteuning van cultuurbeoefening. We verkennen de verschillende visies op de inzet van cultuurcoaches met een panel. En we buigen ons over de vraag: hoe kan de ondersteuning van cultuurbeoefening worden ingericht op basis van de concrete uitdagingen en knelpunten binnen een gemeente?

Aansluitend gaan we in kleine groepen in gesprek over vragen als: hoe ziet een effectieve ondersteuningsstructuur eruit?

Je verlaat de sessie met handvatten en een scherpere visie op de functies die nodig zijn om cultuurbeoefening te versterken en de rol en positionering van cultuurcoaches.

  • Gespreksleider: Pim Luiten (directeur-bestuurder VRIJDAG Groningen)
  • Panel: Miranda Siemelink (adviseur Cultuur Oost), Ivar Spierings (manager Jeugdfonds Sport & Cultuur, namens Maatschappelijke Organisaties in de Sport), Elise van der Laan (cultuurcoach gemeente Westerkwartier, Cultuurcoach van het Jaar 2025, alleen eerste sessieronde), Martijn Broekaart (cultuurcoach bij Toonbeeld Terneuzen, alleen tweede sessieronde).
Deelsessie 4 & 9: Hoe veranker je cultuurbeoefening? Een panelgesprek over de implementatierichtlijnen van het UNESCO Framework

Een panel buigt zich over de vraag: ‘Welke handvatten uit de internationale implementatierichtlijnen van het UNESCO Framework kunnen we inzetten om cultuurbeoefening te verankeren in het formele, informele en non-formele veld in Nederland?’

Voorafgaand gaat Henri Swinkels, directeur van RICK Weert, in gesprek met Pascale Fischer-Beker (Kenniscentrum Cultuureducatie Rotterdam) over haar promotieonderzoek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Pascale onderzoekt hoe Nederlandse musea het Verdrag van Faro operationaliseren in beleid, programmering en cross-sectorale partnerschappen en hoe dit doorwerkt in het definiëren, meten en legitimeren van maatschappelijke waarde. De samenhang met het UNESCO Framework ligt in dezelfde kernlogica: beide kaders verschuiven cultuur en erfgoed van ‘sectorale activiteit’ naar maatschappelijke opdracht en veronderstellen uitvoering via ecosystemen, met toegang, participatie, inclusie en samenwerking als noodzakelijke voorwaarden.

Deelsessie 5 & 10: Wat is de impact van AI en digitale transformatie op organisaties binnen cultuurbeoefening? Een interactieve sessie waarin we verkennen wat AI en de digitale transformatie vragen van amateurkunst en cultuureducatie.

Wat betekenen AI en digitale transformatie voor cultuurbeoefening, amateurkunst en cultuureducatie – en welke kansen bieden ze? Met welke impact moeten we rekening houden?

Na een korte introductie over wendbaar werken en digitale ontwikkelingen binnen de cultuursector, gaan we samen aan de slag met actuele vraagstukken. In kleine groepen onderzoeken we hoe publieke waarden, ethiek, democratie en veerkracht samenkomen in ons dagelijkse werk en welke rol AI hierin kan spelen.

Aan de hand van praktische handvatten bespreken we hoe cultuurbeoefening waarde toevoegt en wat nodig is om de culturele infrastructuur toekomstbestendig, inclusief en toegankelijk te houden.

We formuleren samen concrete stappen voor het komende jaar.

Deelsessie 6: Wat kunnen we leren van non-formele leeromgevingen? Een interactieve sessie over het benutten van kwaliteiten, werkwijzen en netwerken van (autodidacte) professionals in het non-formele circuit.

Non-formele cultuurbeoefening blijft vaak onder de radar van beleid en ondersteuning. Jammer, want non-formele cultuurbeoefening neemt toe en de manier waarop kan aanknopingspunten bieden voor vernieuwing van kunstonderwijs en de culturele sector. Docenten en coaches die in het non-formele circuit werken (soms autodidact) zijn onze rolmodellen en brengen unieke kennis mee.

Suzanne Ypma en Lisanne Vermeulen van SKVR (vanuit het onderzoek Urban Ways of Making) en Georgios Lazakis en Jasmina Zulfic van Deelstof delen hun ervaringen met informeel en non-formeel leren.

Je gaat naar huis met tips en inspiratie om de inzichten te benutten in beleid en strategie.

Praktische informatie

De conferentie vindt plaats in het Spoorwegmuseum in Utrecht. Het Spoorwegmuseum is goed te bereiken met het openbaar vervoer. Kom je met de auto? Er zijn enkele (betaalde) parkeerplekken voor het museum. Hier vind je meer informatie over de toegankelijkheid van het museum.

Inschrijven

Wil je erbij zijn op 14 april? Schrijf je dan in! Deelname aan deze conferentie kost € 75,-. In de week voorafgaand aan de conferentie ontvang je een factuur.

Om je in te kunnen schrijven heb je een LKCA-profiel nodig. Als je nog geen profiel hebt, kun je er een aanmaken tijdens het inschrijven. Ervaar je problemen tijdens het aanmaken van je LKCA-account? Neem dan contact op met events@lkca.nl.

Na jouw inschrijving kun aangeven welke deelsessies je wilt volgen. Kies één ochtendsessie en één middagsessie. Geef ook eventuele allergieën en toegankelijkheidswensen door!  De catering is volledig vegetarisch.

Je kunt je inschrijven tot vrijdag 3 april. Is de bijeenkomst vol? Dan kun je je aanmelden voor de wachtlijst.

Afmelden

Als je je hebt ingeschreven, gaan we ervan uit dat je komt. Ben je toch onverhoopt verhinderd? Laat het ons dan uiterlijk dinsdag 7 april voor 12.00 uur weten via events@lkca.nl. Dan kunnen we een ander nog blij maken met jouw plek. Als je je na die tijd afmeldt, krijg je je inschrijfgeld niet terug.