Wat als het zou rollen, precies naar de juiste plekken? Wat zou het mogelijk kunnen maken?

A: Berekeningen, begrotingen. Offertes en facturen, je zult ze als ICC’er allemaal tegenkomen. Voor de een een leuke uitdaging, terwijl de ander door de bomen het bos niet meer ziet. In deze aflevering nemen we je mee hoe de financiën rondom cultuureducatie zijn ingeregeld, en hoe je er als ICC’er mee om kunt gaan.

Annelijn: In veel gevallen zien we dat het gesprek over financiële middelen met betrekking tot cultuureducatie vaak bij de ICC’er start. Samen met de directie bekijk je hoe je de gelden het beste kunt inregelen, en welke bronnen je aan kunt spreken. Tijdens de ICC-cursus leer je meer over hoe de geldstromen lopen en waar je recht op hebt als school.

Annelijn: Dat al het begin moeilijk is, merkten we toen we in gesprek raakten met een beginnende ICC’er, die het gesprek met zijn directeur over financiën maar niet naar een hoger level getild kreeg. De middelen waren beperkt op de school en er was geen zicht op extra financiële speelruimte voor cultuureducatie.

Annelijn: De moed zakte in zijn schoenen en hij zag geen mogelijkheden om al die nieuwe plannen uit te voeren. Al pratend ontdekten we dat er tijdens de gesprekken met de directie niet specifiek benoemd werd waar de financiële middelen voor nodig waren. Er lag geen concreet plan en de financiën waren niet gekoppeld aan projecten.

Annelijn: Toen hij inzichtelijk had welke kosten er gekoppeld waren aan welk project, de output ervan duidelijk had beschreven, is hij met het plan naar de lokale intermediair gegaan. Deze gemeentelijke instelling ontvangt namelijk financiële middelen om scholen te ondersteunen bij hun plannen rondom cultuureducatie.

Annelijn: Het werkte. Er kon een kleine subsidie aangevraagd worden en met dat succesverhaal stapte hij opnieuw naar de directie. Een helder gestructureerd plan, beschreven output en een toegekende subsidie maakten het gesprek met de directie opeens een stuk aangenamer. En door de concreetheid van het voorstel zag de directie kans om vanuit een andere stijlpost bij te dragen aan de nieuwe cultuurplannen.

(Muziek)

Annelijn: De eerste vraag die we vandaag op tafel leggen. Waarom is het zo belangrijk om zicht te krijgen op budget voor cultuureducatie?

Robin: Het is belangrijk om zicht te krijgen op het budget omdat het je als ICC’er in staat stelt om cultuureducatie helder in te richten en prioriteiten te stellen in wat wel en niet kan.

Robin: Ook helpt het om langere termijnplannen te maken. En zo goed als kan bij te dragen aan continuïteit. En los van het in beeld brengen van het budget, is het sowieso belangrijk om een budget voor cultuureducatie te hebben. Want een goed budget voor cultuureducatie zorgt ervoor dat ieder kind, ongeacht de financiële middelen thuis, toegang heeft tot culturele activiteit en ontwikkeling. En daarmee draagt het echt bij aan gelijkheid en sociale inclusie.

Annelijn: We spreken over verschillende elementen die belangrijk zijn voor cultuureducatie. Een visie, een plan, draagvlak. Maar net zo belangrijk is dat er een budget is om van een droom eigenlijk een daad te maken. Wat kun je als ICC’er besteden aan cultuureducatie en welke geldstromen zijn er eigenlijk precies?

Robin: Het ICC dossier wat LKCA heeft gemaakt, dat schetst eigenlijk een heel helder beeld over budget. Want kort samengevat bepaalt voornamelijk de school hoe de budgetten voor onderwijs, en daarmee dus ook voor cultuuronderwijs, besteed worden. Dat is een cultuuromslag omdat er in het verleden een vast budget voor cultuureducatie was gereserveerd. En we zien nu steeds vaker dat schoolmanagement zelf het beleid bepaalt en daarmee dus ook financiële kaders vaststelt.

Robin: Dat biedt kansen voor onder meer de schoolprofilering en ook een nieuw inkoopbeleid, hoe je met aanbieders werkt. Maar een bedreiging is ook, als er geen beleid is op cultuur, dan is er misschien ook geen geld. En daarom is een cultuurbeleidsplan zo belangrijk. Want als je dat hebt, dan kun je vanuit de inhoud ook met elkaar spreken.

Robin: En vanuit de kennis die we hebben over hoe bedragen in het verleden werden opgebouwd voor cultuureducatie, toen er dus nog sprake was van geoormerkte gelden, vanuit daar adviseren we eigenlijk altijd scholen om een bedrag van 25 euro per leerling per jaar te reserveren.

Annelijn: En naast de bepaling van het eigen budget zijn er vaak ook andere financiële mogelijkheden om cultuureducatie te financieren. Kun je daar eens wat voorbeelden voor geven?

Robin: Sinds aantal jaren hebben we de CMK-gelden: cultuur educatie met kwaliteit. Maar ook de regeling school en omgeving is er, maar er zijn ook budgetten voor scholing en werkdrukverlaging. En dat zit niet alleen in geld en subsidies, maar soms zit het ook in dienstverlening. Dus dat iemand iets kan brengen. Wat gesubsidieerd is en je daarmee dus ook kan bijdragen aan de kwaliteit.

Robin: Zo wordt bijvoorbeeld van gemeenten en provincies verwacht dat zij structurele samenwerkingen tussen culturele instellingen en scholen tot stand brengen, maar ook bijvoorbeeld informatie toegankelijk maken en de ontwikkeling van vraaggestuurd aanbod stimuleren.

Robin: En gemeenten en provincies die stellen ieder op autonome wijze budgetten met regelingen voor cultuuronderwijs beschikbaar, die soms rechtstreeks naar scholen gaan of soms indirect via culturele organisaties, zoals bijvoorbeeld een lokale intermediair. En van zo’n intermediair kan bijvoorbeeld verwacht worden dat zij een gezamenlijk kunstmenu inrichten of dat ze een ICC-netwerk hebben of echt een convenant. En daarbij geeft de ene gemeente of de ene provincie een bijdrage uit, en de ander zit meer op indirecte ondersteuning. Van leerlingvervoer tot nieuwe projecten subsidiëren. Soms krijg je een euro, soms krijg je vijftien euro. Dat is heel verschillend en informatie daarover kun je eigenlijk het beste ophalen bij degene die in jouw werkgebied intermediair of cultuurpunthouder is.

Robin: Een tip om daarin mee te nemen. Kijk ook eens naar de BIS-instellingen: de instellingen die in de basisinfrastructuur zitten en welke educatieve opdracht zij hebben. Want ook zij kunnen soms daar iets in betekenen. En welke partijen er sowieso zijn ter ondersteuning. Denk bijvoorbeeld aan FilmHub.

Annelijn: Zijn er nog andere financieringsmogelijkheden waar je als school zelf een rol in kunt spelen?

Robin: Nou, naast eerder genoemde mogelijkheden kan je als school natuurlijk ook zelf nog financiële middelen regelen. Zoals bijvoorbeeld een ouderbijdrage, crowdfunding of sponsoring. Hiervoor gelden wel speciale regels vanuit de overheid. Want sinds 2021 moeten alle leerlingen aan deze extra activiteiten kunnen meedoen. Ook als ouders ze niet kunnen betalen. Dus als je ouders bijvoorbeeld vraagt voor een bijdrage voor een activiteit en niet iedereen kan dat betalen, dan moet het wel zijn dat alle kinderen alsnog aan de activiteit mee kunnen doen. Dus daar gelden echt speciale gedragsregels voor.

Robin: Daarnaast is het ook mogelijk om als school extra subsidies aan te vragen of een aanvraag te doen bij bijvoorbeeld een landelijk fonds. Denk aan het Fonds voor Cultuurparticipatie of het Jeugdeducatiefonds.

Annelijn: Dat geeft een goed beeld van de geldstromen die er zijn. Hoe ga je aan de slag als ICC’er?

Robin: We hoorden het al even aan het begin, maar interne afstemming tussen jou als ICC’er en de directeur is echt ontzettend belangrijk. Bekijk samen met je directeur wat de beschikbare financiële middelen zijn en stel een begroting voor het komende jaar op.

Robin: En zorg daarbij ervoor dat het cultuureducatieplan een heel duidelijk voorstel geeft in hoe je het budget wil gaan besteden. Benadruk daarbij dat er in het verleden ook echt een budget was opgenomen voor cultuureducatie, een geoormerkt budget. En gebruik eventueel de bedragen die we noemden, 25 euro per leerling, om daarin het gesprek te kunnen voeren.

Robin: En tenslotte kijk eens naar grote fondsen in Nederland. Waar je dus wellicht subsidie kan aanvragen voor je cultuureducatieve programma. Het Fonds voor cultuurparticipatie benoemden we al. Maar kijk bijvoorbeeld ook eens naar het VSB-fonds of het Cultuurfonds.

Robin: Concluderend is het belangrijk om samen met de directie een bepaling van het budget voor cultuureducatie te maken. Kijk daarbij welke aanvullende mogelijkheden er voor financiering zijn en zorg voor een helder plan. Formuleer wat je concreet nodig hebt om de stappen te kunnen maken die jij met je school voor ogen hebt.

(Muziek)

Wat als het zou rolle, precies naar de juiste plekken. Wat zou het mogelijk kunnen maken?

Annelijn: Wat zou je de luisteraar naar aanleiding van deze informatie nog mee willen geven?

Robin: Inventariseer alle bronnen van financiering die je hebt. Dus wat kun je als school zelf inbrengen? Wat krijg je misschien vanuit subsidie binnen? En welke kansen liggen er nog?

Robin: En zet aan de andere kant de kosten gedetailleerd in kaart. Dus als je dat eigenlijk in een format zou zien, zet aan de ene kant alles neer wat er binnenkom, dat noemen we je baten. En schrijf op de andere kant alle lasten alles wat je uitgeeft. En maak dan de optelsom. Wat komt er binnen, wat gaat er uit en hoe verhoudt zich dat tot elkaar?

Robin: Het kan daarbij helpen om dat niet alleen voor één jaar te doen, maar om te kijken of het mogelijk is om een meerjarenbegroting te maken. Zodat je ook inzichtelijk hebt wat er de komende jaren nodig is. Wat hebben we al binnengehaald qua financiën, en waar moeten we nog aan denken? Betrek daar natuurlijk je directie bij, maar vraag ook echt feedback bij partners. Partners die je misschien kunnen helpen in het opstellen van een begroting of partners die ook zicht hebben op wat de kosten kunnen zijn.

Robin: En kijk ook hoe andere ICC’ers het doen. Er zijn natuurlijk al een heleboel ICC’ers de afgelopen jaren bezig geweest met het opstellen van begrotingen en misschien hebben zij wel een heel handig format wat jij ook zou kunnen gebruiken.

Annelijn: We spraken in deze aflevering over geld, waar het vandaan komt, hoe je ermee omgaat en welke rol het kan spelen in de uitvoering van je plannen.

Annelijn: Praat over geld en verbind het aan concrete plannen, zodat het op de juiste plekken terechtkomt.

Je luisterde naar Bouwstenen. Deze podcast werd bedacht en gemaakt door Cultlab in opdracht van LKCA. De podcastserie bestaat uit audiocolleges, werkopdrachten en gesprekken met experts. Meer weten? Kijk dan eens op www.lkca.nl.