Dit is een artikel uit de Cultuurkrant, editie 36. Neem een gratis abonnement!

Beeldende vorming is in het basisonderwijs lang niet altijd vanzelfsprekend, terwijl het een essentieel onderdeel vormt van brede ontwikkeling. Scholen zoeken naar vakkennis, visie en structurele inbedding. Inholland Academy speelt daarop in met een nieuwe post-hbo-opleiding. In juni studeerde de eerste lichting leerkrachten af.

De opleiding is bedoeld voor leerkrachten in het basisonderwijs die zich willen specialiseren in beeldende vorming. Deelnemers werken aan hun artistieke en didactische vaardigheden, bouwen een visie op en leren hoe ze collega’s kunnen inspireren. Daarbij passeren thema’s als procesgericht werken, vakintegratie en kunstbeschouwing de revue. Naast praktijkgerichte opdrachten op de eigen school werken zij aan het opzetten van leerlijnen, het ontwikkelen van lessenseries en het inspireren van collega’s.

Er zijn al post-hbo-trajecten als vakspecialist muziek, drama en intern cultuurcoördinator. De opleiding beeldende vorming is daarop een belangrijke aanvulling, stelt Charissa Koek, lerarenopleider beeldende vorming, dans & drama bij Hogeschool Inholland Den Haag en ontwikkelaar van de opleiding.

‘Hiermee sluiten we aan op het streven van veel scholen om intern expertise te ontwikkelen op het gebied van kunst en cultuur. Door leerkrachten op te leiden tot vakspecialist, ontstaat er duurzame kennis in het team, waardoor men niet afhankelijk is van externe aanbieders. Voor zo’n vakdocent van buiten moet je natuurlijk betalen, en dat geld is er niet altijd.’

Bovendien lukt het via die route lang niet altijd een duurzame visie neer te zetten, ziet Koek in de praktijk. Met een interne vakspecialist lukt dat wel, stelt ze. ‘Ook benut je via deze route de talenten van het team, en dat zorgt weer voor gelukkigere leraren. Dit alles zorgt ervoor dat leerlingen het cultuuronderwijs krijgen dat ze verdienen.’

In juni 2025 ontving de eerste lichting van dertien deelnemers haar diploma. De deelnemers zijn gediplomeerde leerkrachten in het basisonderwijs – soms met een paar jaar ervaring, soms al langer. Deze leerkrachten zetten hun kennis nu al actief in, weet Koek.

‘Zij worden stuk voor stuk kartrekkers van het kunstcurriculum. Sommigen werken als leerkracht beeldende vorming binnen hun school, anderen begeleiden hun team of collega’s of verzorgen workshops voor collega’s op stichtingsniveau. Ze geven aan door de opleiding meer lef te hebben gekregen om van hun ideeën werkelijkheid te maken. Ook heeft die de ogen geopend voor hun eigen kunnen. Ze weten nu hoe ze hun eigen kennis en vaardigheden kunnen overbrengen op leerlingen en collega’s.’

Wat deze opleiding van andere onderscheidt, aldus Koek, is de koppeling tussen de persoonlijke ontwikkeling van deelnemers en die van de school. ‘Deelnemers werken vanuit hun eigen praktijk en brengen nieuwe inzichten direct over op hun team en leerlingen.

Dat zorgt niet alleen voor rijker beeldend onderwijs, maar ook voor meer draagvlak binnen de school. De vakspecialist is geen eenpitter, maar een aanjager van collectieve samenwerking en kwaliteitsverbetering. Beeldende vorming krijgt door deze vakspecialisten een structurele plek in het curriculum. Geen losstaande lessen meer, maar doordachte leerlijnen waarin kinderen leren onderzoeken, creëren, reflecteren én presenteren.’

De opleiding wordt de komende jaren op reguliere basis aangeboden – inmiddels is er alweer een nieuwe groep gestart. Koek hoopt dat daarmee op steeds meer scholen blijvend sterk cultuuronderwijs wordt neergezet. ‘Met een opleiding als deze investeren scholen gericht in interne expertise en kwaliteitsverbetering. Ik weet zeker dat dit zich op de korte én op de lange termijn uitbetaalt.’