mail of bel voor vragen 030 711 51 00

Auteursrecht

Auteursrecht is het recht van een maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen. Een kunstwerk is het wettelijke eigendom van de maker en blijft dat tot 70 jaar na diens overlijden.

Auteursrecht komt aan iedereen toe die een werk maakt. Registratie of andere formaliteiten komen daar niet aan te pas. Het auteursrecht duurt vervolgens tot 70 jaar na de dood van de maker. Dat houdt in dat iedereen die een werk wil gebruiken toestemming nodig heeft van de maker. De maker zal vaak alleen toestemming verlenen nadat hij een financiële vergoeding heeft bedongen voor dat gebruik.
Soms is er ook na deze 70 jaar nog sprake van bescherming, bijvoorbeeld wanneer een oorspronkelijk muziekwerk (opnieuw) is bewerkt of gearrangeerd, omdat ook de bewerker of arrangeur auteursrecht heeft op die bewerking en daarmee nog rekening moet worden gehouden.

Auteurswet

De maker van een werk (zoals een compositie, tekst,  schilderij, beeld, choreografie of foto)  heeft recht op betaling voor het gebruik van zijn prestatie. De Auteurswet van 1912 verwoordt dit zo: ‘de maker van een (muziek)werk is de enige persoon die het werk openbaar mag maken of vermenigvuldigen’. Dit betekent dat ieder ander die dat zou willen doen, daarvoor de toestemming van de auteur nodig heeft. 

Regelingen auteursrecht

Welke regelingen en aspecten van auteursrecht zijn voor de amateurkunst relevant?
Allereerst moet onderscheid worden gemaakt tussen de diverse werken waarop auteursrecht kan bestaan. Aan een maker van een werk van beeldende kunst (schilder, fotograaf, beeldend kunstenaar) of in de podiumkunst (theater, dans) zal vaak zelf toestemming worden gevraagd om een werk openbaar te maken of te verveelvoudigen. Indien dit zonder toestemming gebeurt, kan de maker dit verbieden. Of de maker een professionele kunstenaar of een amateur is, is daarbij niet van belang. 

De maker van een werk heeft behalve een verbodsrecht, ook een aantal persoonlijkheidsrechten. Zo kan hij altijd eisen dat bij het openbaar maken van een werk zijn naam wordt vermeld. Ook kan hij zich altijd verzetten tegen vervorming of verminking van zijn werk. Deze persoonlijkheidsrechten kunnen zelfs worden uitgeoefend wanneer het auteursrecht aan een ander is overgedragen. In die zin is de maker dus op een bijzondere wijze verknocht aan zijn werk.
Na de dood van de maker gaan de auteursrechten door erfopvolging over aan de nabestaanden van de maker. De persoonlijkheidsrechten kunnen na de dood van de maker slechts worden uitgeoefend door de erfgenamen, indien dat bij testament is bepaald.

Overdracht of licentie

Auteursrechten kunnen geheel of gedeeltelijk worden overgedragen. Ook kan ten aanzien van het auteursrecht een licentie worden verstrekt. Het verschil tussen een overdracht en een licentie kan worden vergeleken met de verkoop van een huis of het verhuren van een huis. 
Bij overdracht is men de auteursrechten definitief kwijt, bij een licentie is dat vaak voor een bepaalde periode of een bepaalde productie waarvoor men iemand toestemming geeft een werk te gebruiken. 
In de praktijk maken veel makers gebruik van de mogelijkheid om hun auteursrechten geheel of gedeeltelijk over te dragen aan een professionele beheerder, die namens de maker toestemming verleend om hun werk openbaar te maken of te verveelvoudigen. Vaak omdat die beheerder beschikt over een netwerk om het werk te promoten, zodat het vaker (en uiteraard tegen betaling) wordt gebruikt.

Creative Commons

Creative Commons is een platform dat auteurs, kunstenaars, wetenschappers, docenten en alle andere creatieve makers de vrijheid biedt om op een flexibele manier met hun auteursrechten om te gaan. Met een keuze uit 6 standaardlicenties bepaalt de maker in welke mate zijn of haar werk verder verspreid en bewerkt mag worden, en onder welke voorwaarden dit mag. Kijk voor meer informatie op creativecommons.nl.