Kunst en positieve gezondheid

Een overzichtsstudie van culturele interventies met mensen die langdurig zorg en ondersteuning ontvangen

materiaal
digitale publicatie
auteur(s)
C. van Campen (redacteur); W. Rosenboom (redacteur); S. van Grinsven (redacteur); C. Smits (redacteur)
auteur(s) (instelling)
Windesheim; Movisie; LKCA, Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst
plaats van uitgave
Zwolle
uitgever(s)
Christelijke Hogeschool Windesheim
jaar van uitgave
2017
annotatie
Met literatuuropgave
pagina's
96 p.
illustratie
illustraties, tabellen

Hoewel de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur in de langdurige zorg en ondersteuning in binnen- en buitenland breed wordt gedragen, is de kennis erover versnipperd. In opdracht van het ministerie van OCW (via ZonMw) voerde een consortium van Hogeschool Windesheim, Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) en Movisie deze overzichtsstudie uit waarin de laatste stand van zaken over cultuur, kunst en langdurige zorg in wetenschap, praktijk en beleid in kaart is gebracht. De resultaten zijn aangeboden aan de ministeries van OCW en VWS en vormen de basis voor de kennisagenda die de ZonMw-commissie Cultuur en Zorg met stakeholders gaan opstellen.

Conclusies en aanbevelingen

Het aantal kunstprojecten in de zorg en ondersteuning neemt toe. Dit wordt echter nog onvoldoende vanuit beleid ondersteund. Internationaal zijn er nog weinig ‘harde’ bewijzen voor effecten van kunst op de positieve gezondheid van zorgontvangers. Dat heeft onder meer te maken met het ontbreken van passende onderzoeksmethoden voor de praktijk. Voor culturele interventies liggen met name in de ouderenzorg, GGZ en extramurale zorg kansrijke onderzoek- en ontwikkelrichtingen. Wel is daarvoor dringend faciliterend beleid nodig, evenals duurzame financiering. De samenwerking tussen professionals uit de verschillende domeinen en tussen professionals en deelnemers hebben eveneens extra aandacht nodig.

Op basis van hun bevindingen roepen het LKCA, Movisie en Windesheim overheden, zorginstellingen, zorgkantoren, verzekeraars, fondsen en ZonMw op om structureel beleid te ontwikkelen dat faciliteert en de verschillende domeinen overstijgt.

Bevindingen in het kort

Praktijk

  • Het aanbod van culturele interventies in de langdurige zorg en ondersteuning is groot, zeer divers en neemt toe.
  • Kansrijke ontwikkelrichtingen liggen in de ouderenzorg, de GGZ en de extramurale zorg.
  • Het concept ‘positieve gezondheid’ is nog geen algemeen bekend begrip binnen het zorgdomein en de culturele sector.
  • De meeste culturele interventies zijn afhankelijk van incidentele subsidies door fondsen, gemeenten, provincies en andere subsidieverstrekkers.
  • Door het incidentele karakter van de financiering staan de duurzaamheid, kwaliteit en kennis over de culturele interventies onder druk.
  • Meer samenwerking tussen de professionals uit de verschillende domeinen en co-creatie met deelnemers is gewenst.

Beleid

  • De maatschappelijke waarde van kunst en cultuur in het sociale domein en de zorg staat politiek en beleidsmatig steeds meer in de belangstelling.
  • De zorg is nog steeds niet bekend met culturele interventies, wat het lastig maakt om in die sector een cultureel project te starten
  • Bestaande financiering is veelal afhankelijk van (tijdelijke) impulsgelden en stimuleringsprogramma’s.
  • Binnen de kunst- en zorgopleidingen is onvoldoende aandacht voor elkaars domeinen.

Onderzoek

Internationaal zijn er veel kleine kwalitatieve studies verricht. Dit soort onderzoek maakt het moeilijk om harde conclusies te trekken over de effecten van culturele interventies in de langdurige zorg en ondersteuning op de (positieve) gezondheid van deelnemers. Culturele interventies verdienen beter onderzoek en geschikte onderzoeksmethoden waarbij ook de werkzame elementen inzichtelijk worden.

De opzet

In het onderzoek stonden drie vragen centraal:

  • Wat is de huidige praktijk en beleid rond culturele interventies in de langdurige zorg en ondersteuning?
  • Wat is bekend over de effecten van culturele interventies op de positieve gezondheid van cliënten?
  • Wat zijn kansrijke onderzoek – en ontwikkelrichtingen?
  • Informatie om deze vragen te beantwoorden is verzameld door een inventarisatie van beschikbare wetenschappelijke kennis, van aanwezig beleid en praktijkvoorbeelden en via stakeholdersbijeenkomsten

Lees het rapport Kunst en positieve gezondheid
Lees ook het Magazine Kunst doet Leven

Trefwoorden

kunst(beoefening) en gezondheid - gezondheid - zorg - effecten - onderzoek - onderzoek (vorm) - LKCA - actieve cultuurparticipatie