Theodorus Johannes: ‘Mode is communicatie.’

bomberjack Thijs
auteur
Joost Groeneboer
datum
29 mei 2018

Hij is een opvallende verschijning. Zoals mode voor een groot deel de identiteit van Theodorus Johannes bepaalt, is hij net zo nieuwsgierig naar wat andere mensen drijft. In de videoserie Community dressing richt hij zijn camera op de traditionele klederdrachten van Marken, Spakenburg, Bunschoten en Urk.

Welke rol speelt kleding in je leven?

‘Tijdens mijn studie stuitte ik op Andy Warhol’s quote: ‘Life is beautiful, dress accordingly.’ Dat advies heb ik ter harte genomen. Mijn hele leven draait om kleren. Ik probeer ermee niet alleen te reflecteren hoe ik me voel, maar vooral ook hoe waardevol het leven is. Hoe leuk, hoe mooi is dat!
Door mezelf in mijn kledingkeuze alle vrijheid te permitteren, hoop ik bij anderen een gevoel van vrijheid los te maken. Alleen maar doordat ze naar me kunnen kijken, in een winkelcentrum, in de bus… Vaak roept het een bepaalde reactie op bij mensen. Goede en soms minder goede reacties. Het maakt in elk geval iets los. Dat is zo’n cadeau! Dan heb ik mijn doel al bereikt.
Er zit vaak heel veel power achter, of het nu verwondering, angst of woede is. En die kracht is niet van mij, ik maak het alleen maar los. Maar met mijn opvallende uiterlijk verbind ik ook mensen aan mij: ‘Dat wil ik ook!’’ 

Waar komt de drang om je te onderscheiden vandaan?

profielfoto Thijs‘We leven in tijden van regressie. Er staat een enorme druk op ons. Ik denk dat de mens van nature naar wegen zoekt of zich daarvan te bevrijden. Volgens mij hebben we dat altijd al gedaan. Ik besef dat mijn uiterlijk confronterend kan zijn, maar confronteren is niet mijn doel. Ja, vroeger misschien wel. Toen wilde ik me overal tegen afzetten, als een soort van punk. Anti-establishment. Tegen de stroom in zwemmen, om maar te laten zien: Ik ben anders, ik ben uniek, ik ben te gek! Tegenwoordig zit er veel meer vrede achter, liefde voor mezelf.’ 


Veel interviews op je website gaan over mode en taboe…

‘Ja, non-conformism is the way to go! Toen ik afstudeerde, had ik een project waarbij ik mensen die net als ik met mode bezig waren heb geïnterviewd en dat is uitgegroeid tot een hele serie. Elke keer als ik er zin in heb, stap ik op iemand af en film wie hij of zij is. 
Natuurlijk ben ik niet de enige die hiermee bezig is. Ik heb zelf ook mijn inspirators. Zoals deThe What's Underneath-filmpjes op YouTube van StyleLikeU, waarbij mensen uit de kleren gaan om te laten zien dat mode alleen niet je identiteit bepaald. Style is iets wat blijft, zelfs al ben je poedelnaakt.’

Welke opleiding heb je gedaan?

‘Ik heb in Utrecht de modeopleiding gedaan van de HKU. Ze hadden toen de studierichting Fashion Communication, die nu niet meer bestaat. De eerste twee jaar volgde je het algemene programma, daarna kon je kiezen of je verder wilde gaan in design of meer in communicatie. Dat wil zeggen dat je op zoek ging naar een onderwerp in de mode dat maatschappelijk relevant was. En dat gebruikte je vervolgens in geabstraheerde vorm voor een opdracht. Voor een styling, een trendprognose, een animatie of een fotofilm, zoals ikzelf heb gemaakt. Je was vrij om te doen wat bij het onderwerp paste en bij jou. 
In het eerste jaar heb ik schoenen gemaakt – die staan ook op mijn website – waarop je geen evenwicht hebt. Ik wilde daar graag ook een film over maken. Ik had er veel succes mee. Medestudenten zeiden: ’Je hebt met zo weinig zo iets goeds gemaakt! Zo ben ik begonnen met fotograferen en filmen, daar heb ik verder geen opleiding voor gedaan. Wel heb ik veel geleerd van modefotograaf Peter Stigter, die me onder zijn hoede nam en voor wie ik nog regelmatig filmopdrachten doe. Hij drijft me tot waar ik kan gaan.’

Je maakt nu documentaires over traditionele kostuums, community dressing noem je dat… 

‘Ja, dat fascineert me enorm. Toen ik klaar was met studeren, wist ik niks! Ik wist niets over ons eigen mode-erfgoed. Heel bizar, dat dat tijdens onze studie nooit ter sprake is gekomen. Traditionele kleding werd gezien als iets heel oubolligs. 
Om onderzoek te doen, ben ik eerst de boeken ingedoken. En daarna ben ik naar een aantal plaatsen toegegaan, zoals Marken. Van traditionele kleding was er op straat weinig meer te bespeuren. Ik werd geconfronteerd met de harde realiteit: dit leeft niet meer, dit gaat verdwijnen! 
Op verzoek van Crafts Council Nederland – ik maak vaker video’s en foto-opdrachten voor ze – heb ik vervolgens een interview gedaan met enkele dames van Marken die een borduurcursus gaven. Vier dagen heb ik me ondergedompeld in Marken. Piet Korstman gaf ons een rondleiding in het Marker Museum. Het voelde alsof alles opeens op zijn plaats viel: ik wilde een documentaire maken over de klederdrachten van het eiland!’

‘Er zijn allerlei dingen verstopt in die klederdrachten die heel relevant zijn voor de mode van vandaag. Zeker als je kijkt naar de hedendaagse slow fashion movement: dat kleren zelf gemaakt moeten worden, dat je weet waar ze vandaan komen, dat ze lokaal worden geproduceerd. We doen alsof de slow fashion movement iets nieuws is, terwijl het eigenlijk heel dicht bij het leven staat.’

Wat is er zo speciaal aan Marken?

Marken‘Marken staat inmiddels op de immateriële erfgoedlijst van Unesco. De mensen beseffen heel goed dat ze iets in handen hebben dat moet worden gekoesterd, omdat het deel uit maakt van hun identiteit. Van het zorgen voor elkaar. Dat heeft er alles mee te maken met dat Marken een eiland was en dus erg geïsoleerd. Het vissersdorp stond meerdere keren per jaar onder water. Met de mannen op zee, zaten de vrouwen soms wekenlang alleen thuis en maakten – misschien uit verveling – het ene geborduurde kledingstuk na het ander. Niet alleen voor zichzelf, maar ook voor elkaar. Zo van: als jij voor mij een rijglijfje borduurt, maak ik een mooie muts voor jou. Met het levensonderhoud en de huishouding was het niet anders, dat deden de vrouwen ook allemaal samen. 
Het is weliswaar iets uit het verleden, maar het voor elkaar zorgen staat nog altijd hoog in het vaandel bij de Markers.’

Waar gaat je volgende documentaire over?

‘Lidewij Edelkoort maakte in 2015 veel los met haar uitspraak: ‘De mode is dood!’. Volgens de trendwatcher was de mode platgeslagen, versomberd. De mode resoneerde niet meer door het leven heen. Mode had bijna niets meer met het gewone leven te maken.
Spakenburg ThijsHaar quote sluit goed aan bij de documentaire over Spakenburg waar ik nu mee bezig ben. Over dood en rouwdracht. In Spakenburg vertelde de kleur van iemands kraplap iets over de persoon die zij verloren heeft. Een vrouw in de documentaire heeft bijvoorbeeld pas haar zus verloren. Als eerbetoon draagt ze een donkerpaarse, bijna zwarte kraplap. Maar ook om een beetje medeleven op te roepen. Als ze ermee naar de markt gaat, weet iedereen dat ze pas iemand verloren heeft. Zodat haar dorpsgenoten kunnen vragen: ‘Goh, wie is er dan overleden?’ Zodat zij kan vertellen:  “Mijn zus. Ik zit in rouw. Ik moet iets doormaken dat heel moeilijk voor me is, waar ik hulp bij nodig heb.” 
Het is ook zo’n hechte gemeenschap. Zoals in Marken delen ze er leven en dood.’

Op je website daag je mensen uit hun eigen kleding te ontwerpen…

´Ja, mijn website, Fragments of, is voor iedereen die net als ik met mode bezig is, of een beetje nieuwsgierig is. Fragments of… community dressing, fragments of… empowerment, fragments of… rituals, fragments of… design yourself.
Specifiek richt ik me op mensen die hun eigen kleding maken. Zo zit er bij de documentaire over Marken een tutorial over hoe je zelf een jackje kunt borduren. Daarmee wil ik niet claimen de expert te zijn, maar je kunt naar kleding kijken en denken´goh, dat kan ik ook namaken!´
Ik wil mensen tarten zelf aan de slag te gaan. Als ik ´s morgens opsta en zin heb om kussens te gaan breien of een kleed te weven, zet ik gelijk de camera aan. Als ik het dan in een bepaald thema giet wordt het ook heel gezellig om naar te kijken, dan wordt het echt iets van mij.´

Je geeft ook lezingen op scholen?

‘Ja, scholen vragen me – met mijn imposante voorkomen – om voor de klas te demonstreren: wat doe je en hoe doe je dat? De manier waarop ik filmpjes maak, is vooral voor mbo-leerlingen een enorme eyeopener. Hoe ik met heel primitieve middelen de dingen bij elkaar zet en er toch iets moois van maak. Veel leerlingen hebben zoveel potentie, maar halen het er net niet helemaal uit. Ik probeer hun ideeënwereld open te gooien. Het draait allemaal om communicatie. Ik wil ze laten ervaren hoe je met mode en film kunt laten zien wie je bent. 
Rond het thema community dressing ontwikkel ik nu een lespakket: Start your own tribe. De gedachte is dat je met elkaar voor elkaar dingen doet. Het aanleren dus van een collectief besef. Contact met elkaar hebben we gewoon nodig.
Ik ben ook een rolmodel voor ze. Leerlingen spreken me vaak aan, over hun eigen problemen, waar zij tegenaan lopen. Dat is een beetje het cadeautje.’

Thijs Adriaans of Theodorus Johannes?

‘Theodorus Johannes is mijn doopnaam, Thijs mijn roepnaam. Het ene klinkt net iets diepgaander dan het andere, dat is waarom ik liever Theodorus Johannes gebruik. Dat wordt nu een soort brand. Thuis wordt ik nog altijd Thijs genoemd. 

Eén filmpje op je website is alleen op aanvraag te zien…

‘Je doelt op de video Als ik huil. Dat is erg persoonlijk. Het gaat over het overlijden van mijn vader. Een keerpunt in mijn leven. In het filmpje huil ik aan een stuk door… Het is heel confronterend. Zelf zie je nooit hoe je er uitziet wanneer je huilt. 
Mijn vader en ik hadden een heel erg moeilijke verstandhouding met elkaar. Ik kom uit Brabant, uit een boerenfamilie. Een hechte gemeenschap vlak bij Deurne. Mijn vader heeft best een moeilijk leven gehad, met veel armoede. Een heel andere wereld. Hij heeft me als mens nooit helemaal begrepen, maar eigenlijk lijken we als mens meer op elkaar dan hij ooit heeft durven toegeven. 
Het was gewoon een heel angstige man. En zelf was ik iemand die juist wilde breken met de angst, een echte spring in het veld. Aan de ene kant had hij zo iemand nodig, maar kon er aan de andere kant totaal niet mee overweg. We hebben zo vaak in de clinch gelegen, maar stiekem gaf ik heel veel om hem.
Ga je dit ook gebruiken in het interview?’

Meer weten?

www.theodorusjohannes.nl
www.fragmentsof.com

Spakenburg Thijs filmstill