Jongeren uit het praktijkonderwijs verbazen de bazen

Interview

Bazen Verbazen
auteur
Marian van Miert
datum
15 juni 2017

Wat kan kunst doen voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt? In het project Bazen Verbazen werden jongeren door rolmodellen en cultuurprofessionals uitgedaagd om hun persoonlijke verhaal op een creatieve manier te vertellen. Remco Went, educatie bij Maas theater en dans was er nauw bij betrokken.

Hoe zat het project in elkaar?

‘De klassen kregen bezoek van een ‘peer-educator’ van Diversion en een ‘realist’ van CNV Jongeren. De ‘realist’ vertelde een persoonlijk verhaal waarin hij of zij met succes iets had overwonnen. Dat was het startpunt van een workshop waarin de jongeren op zoek gingen naar hun eigen kwaliteiten. Dat deden ze aan tafel met een lesbrief en door elkaar te interviewen. Deze les werd begeleid door de peer-educator. Iemand die qua leeftijd dicht op de jongeren zat. In de week daarop kwamen wij met een theater- en dansdocent van Maas. In twee uur lieten we de jongeren proeven aan de verschillende disciplines: spoken word, fotografie, film, dans en theater. De workshop eindigde met een brainstorm waarin we toewerkten naar een presentatieplan want uiteindelijk moesten de jongeren zich gaan presenteren aan potentiele werkgevers.’ 

Kun je een voorbeeld noemen van een verhaal van een ‘realist’?

‘Een vrouw die een ziekte heeft waarbij je spontaan in slaap kunt vallen, vertelde hoe het haar toch gelukt is om een baan te vinden. Ik vond het confronterend om te horen dat de jongeren het idee hebben dat ze niets kunnen, dat ze nu eenmaal naar school moeten maar niet geloven dat dat ergens toe leidt. Dat hebben de realisten ook vaak gehoord en toch hebben ze iets bereikt. Deze realisten inspireerden de jongeren op zoek te gaan naar hun eigen potentie.’ 

Wat zag je zoal gebeuren? 

‘Ik werkte met een klas met alleen maar jongens. Die wilden misschien wel iets met film doen maar zeker niet zelf in beeld en ze wilden al helemaal niets met theater. We zijn op zoek gegaan naar waar hun motortje op aanging. Bij de één was dat bijvoorbeeld capoeira. De ander was weer heel visueel ingesteld. Uiteindelijk kwamen de ideeën los. Een leerling zag een stripverhaal voor zich. Een ander zag jongeren uit de modder omhoog kruipen. Dat gaf wat spanningen omdat een aantal jongeren vooral hun eigen plan wilden uitvoeren. Uiteindelijk zijn we alle bedenksels gaan opschrijven zonder iets af te kraken. We wilden laten zien wat een rijkdom aan ideeën we hadden.’

En wat leverde dat op?

‘Uiteindelijk kwam een jongen, die de hele les wat stil was gebleven, met het idee van een stripboekfilm. De film zou door de plaatjes heengaan en beginnen aan de onderkant van de pagina. In het onderste plaatje zouden de jongeren nog in de modder zitten en niet gezien worden. Dan vechten ze zich een weg omhoog en komen ze uit de hokjes. Uiteindelijk komen ze als superhelden uit het filmscherm om zich live te presenteren. Echt een mooie samenvatting van wat ze gezamenlijk bedacht hadden.’ 

Kun je een succesfactor van het project benoemen?

‘Betrokken docenten van de scholen. Docenten die ook na schooltijd bereid waren om van alles voor het project te doen. Met ons naar de lokale politiek te stappen, werkgevers op te zoeken. En ze komen op zondag met de leerlingen naar Rotterdam om te oefenen voor de bijeenkomst die we eind juni organiseren. De docenten doen heel veel om de jongeren die ervaring mee te geven. Dat is ontroerend om te zien.’

Wat beoogt het project?

‘Doel was niet, leerlingen aan een stageplek te helpen; dat zou een mooie bijkomstigheid zijn. Doel was dat leerlingen werkgevers zouden verbazen. In Venlo is dat goed gelukt. Daar waren 70 werkgevers bij elkaar en kregen we de ruimte om ons te presenteren. De jongeren vertelden daar in scenes hoe er over hen gepraat wordt. Dat was confronterend en ontroerend. Soms durven ze niet toe te geven dat ze op een school voor praktijkonderwijs zitten. Dat vooroordeel. Je voelde een soort ontspanning in de zaal. Dat de toeschouwers opengingen en geraakt werden. Daar kregen we echt terug: we hebben het wel over ze maar eigenlijk hebben we geen idee.’ 

Zie je een vervolg van het project op de scholen?

‘Ik weet dat de school in Heerenveen theater nu heeft opgenomen in hun curriculum omdat ze hebben gezien wat het met hun leerlingen doet. Die hebben er zoveel positiviteit en zelfvertrouwen uitgehaald en stappen gezet die wij niet voor mogelijk hielden. Die school heeft gedacht dit moeten al onze leerlingen meemaken.’ 
Wat gaan we eind juni zien en meemaken? 
‘Het project verdient meer aandacht en een vervolg. Niet dat wij als Maas dat per se moeten gaan doen maar wij en Fonds 21 vinden dat deze jongeren een podium verdienen en dat er meer moet gebeuren. Dat is de aanleiding. We sluiten op 26 juni het project af met een presentatie. Van alle scholen die hebben meegedaan selecteren we jongeren dus we krijgen een nieuw samengestelde groep waarin de jongeren elkaar gaan ontmoeten. Deze jongeren gaan een dag met mij en twee professionele dansers werken in Maaspodium. Het resultaat gaan we die maandag laten zien. Verder geeft wetenschapsjournalist Mark Mieras een lezing, hebben we panelgesprekken en gaan we kijken wat er nodig is om dit soort projecten voort te zetten.’

Heb je daar al een beeld van?

‘Het kost veel tijd en geld. Tijd heb je echt nodig om het vertrouwen van de jongeren te krijgen. Dus scholen moeten willen. Maar daar staat tegenover dat de jongeren zulke grote stappen maken. Ze verbazen daarin niet alleen de bazen maar ook hun eigen docenten staan versteld. Zij gaven terug nieuwe kanten te zien van leerlingen die ze al jaren lesgaven. Door middel van cultuureducatie presenteerden de jongeren zich op een andere manier en groeide hun zelfvertrouwen door de positieve ervaringen. De jongeren laten zichzelf zien in dat wat ze willen en kunnen. Hun kwaliteiten passen niet binnen het regulier onderwijs maar ze zijn wel degelijk ergens goed in. Buiten die kaders denken. Ik denk dat we dat met dit project hebben vormgegeven.’ 

Bazen verbazen is een initiatief van Fonds 21 en Instituut Gak en werd uitgevoerd door Diversion in samenwerking met CNV Jongeren en Maas theater en dans.
Op 26 juni van 13 – 17 uur wordt het project afgesloten met een inspiratiemiddag in het Maaspodium, Rotterdam.


so