Succesfactoren voor professionalisering

succesfactoren professionalisering

Als een leerkracht zich nieuwe vakinhoud of didactiek eigen wil maken, ontstaat er vaak een verandering in doen en denken. Bij dit leerproces wordt de leerkracht zelf leerling. Onderdeel van het leerproces is dat de leerkracht misschien opvattingen over een vak, over de rol van leerlingen of over zijn eigen rol moet bijstellen.

Wat werkt bij leren en professionaliseren?

Wat werkt op het gebied van professionalisering? Succesfactoren: 

  • Wat je leert moet bruikbaar zijn in de les: leerkrachten moet het geleerde kunnen toepassen in lessituaties en kunnen reflecteren op ervaringen. 
  • Leerkrachten leren gezamenlijk actief en onderzoekend: onderlinge interactie, discussie en feedback zijn krachtige leermiddelen om samen oplossingen te zoeken voor problemen waar je tegenaan loopt. 
  • Leerkrachten observeren experts of worden zelf geobserveerd: hierna volgt feedback en discussie. 
  • Een activiteit mag niet te kort duren 
  • Er moeten er voldoende contacturen zijn.   

Hoe breng je vakinhoud het best over? 

Alleen als een leerkracht de vakinhoud beheerst en kan vertalen naar het niveau en de belevingswereld van leerlingen, kan hij leerlingen vakinhoudelijke kennis bijbrengen. Ook moet hij weten welke doceerstrategieën geschikt zijn om vakinhoud over te brengen. Daarnaast moet een leerkracht kennis hebben van leerlingdenkbeelden (ook misconcepties) en leermoeilijkheden met betrekking tot specifieke inhoud. 

Een goede strategie die leidt tot beter begrip van het leerproces van leerlingen is door samen met collega's leerlingwerk te analyseren, en te achterhalen hoe leerlingen de inhoud hebben begrepen. 

Veel leerkrachten experimenteren graag samen met specialisten met nieuwe ideeën en methodieken. Zo kunnen zij de aanpak van vakinhoudelijke kwesties combineren met reflectie op de praktijk. Ook deelnemen aan ontwerp- en onderzoeksactiviteiten draagt bij aan inhoudelijke kennisontwikkeling. Zo kunnen leerkrachten -  als een vorm van nascholing - in hun eigen klas een experimentele lessenreeks uitvoeren en ervaringen uitwisselen met vakgenoten. Leerkrachten kunnen hun deskundigheid ook vergroten door samen met cultuurprofessionals lesmateriaal te ontwerpen. 

Leerprocessen ontwerpen 

Als je leerprocessen ontwerpt moet je rekening houden met de enorme hoeveelheid ervaringen van een leerkracht en de daaraan gekoppelde opvattingen over onderwijs en aspecten als leren, veranderen en vernieuwen. Bij het ontwerpen van leerprocessen raak je aan hun professionele identiteit. Je kunt de ervaringen van leerkrachten neme als een gunstig vertrekpunt voor nieuwe leerervaringen. Bedenk dat leerkrachten zich al in een vroeg stadium een oordeel vormen over de praktische bruikbaarheid van een verandering. Ze schatten in hoe de verandering zich verhoudt tot wat zij doen in hun eigen lespraktijk, bekijken wat de moeilijkheidsgraad is en hoe de investering zich verhoudt tot de opbrengst. Als nieuwe informatie strijdig is met het bestaande referentiekader kan dat aanleiding geven tot onzekerheid en afwijzing.

Meer lezen

Reviewstudie Professionele ontwikkeling van leraren
Cultuur+Educatie 33: Professionalisering kunstzinnige oriëntatie: tussen droom en daad
SLO: Leerplan in ontwikkeling, o.a. over de rol van leerkracht bij leerplanvernieuwing

Icon primair onderwijs