‘Aan mij de taak om onze Cultuurbegeleider te faciliteren’

Schooldirecteur Kor Posthumus
auteur
Daan Borrel
datum
1 september 2018

De Cultuurbegeleider als kartrekker van veranderingsprocessen. Dat is de positie die Rinske Vos heeft op Jenaplanschool De Swoaistee in Groningen. Haar directeur – Kor Posthumus – vindt het fijn om zo’n sparringpartner te hebben. ‘Eerst ging de energie van mij naar haar, nu is het andersom.’

Lees verder onder het filmpje

‘In het Jenaplanonderwijs gaan we er vanuit dat goed onderwijs, goed cultuuronderwijs is. De paraplu voor ontwikkeling is cultuur. Dus ook rekenen is een vorm van cultuur. Als je cultuur op die manier beschouwt, is alles cultuuronderwijs. Dat is voor veel mensen best filosofisch en ver van hun bed, maar we proberen op onze school wel vanuit die integratie te werken. Cultuur zit in de leerlijn verweven, het is geen aparte les kleien of drama.’

Omgaan met de omgeving die steeds verandert

‘Cultuuronderwijs gaat voor mij over kinderen leren omgaan met de omgeving die steeds verandert. Dat kan gaan over iets kleins of iets groots: gewoon over wat ze buiten tegenkomen in de natuur of wat ze zien in een kunstwerk, maar ook bijvoorbeeld over hoe je met de vluchtelingenstroom omgaat.’

‘Barend van Heusden van Cultuur in de Spiegel stopte een stukje evolutieleer in zijn theorie. Als je in staat bent om met veranderingen om te gaan, zegt hij, behoor je tot het soort dat overleeft. Dat klinkt heel zwaar, maar onze samenleving verandert heel sterk, het is belangrijk dat kinderen daarmee leren omgaan en zich daartoe kunnen verhouden. We hebben creatieve mensen nodig die niet bang zijn voor wat vreemd is en prachtige dingen kunnen maken.’

‘Na veertig jaar in het onderwijs, zie ik golfbewegingen. In de jaren 80 waren de brede vaardigheden heel belangrijk: kinderen moesten leren omgaan met cultuur en veranderingen. Daarna werden de basisvaardigheden belangrijker, taal en rekenen moesten op orde zijn. Dit had ook invloed op het Jenaplanonderwijs, daar werden deze basisvaardigheden belangrijker.’

Gerichte aandacht voor goed cultuuronderwijs

‘Maar we maken weer een sprong voorwaarts: nu zijn de zogenoemde 21e eeuwse vaardigheden belangrijk, wat volgens mij gewoon de oude brede vaardigheden zijn. Het gaat weer meer over hoe je een kind tot democratisch wereldburger maakt. Wie ben je? Wie wil je zijn? Dat klinkt best verheven, maar dat mag ook soms wel.’

‘Op onze school zie je die omslag ook. In 2016 is vanuit het bestuur gekozen voor een breder ontwikkelingsaanbod. Dat betekende eerst meer aandacht voor digitale geletterdheid, voor ICT-ontwikkeling. Onze school doet echter al vanaf 2010 mee met project Cultuur in de Spiegel van de Rijksuniversiteit Groningen. Sinds een jaar heeft ook ons bestuur weer gerichte aandacht voor goed cultuuronderwijs.’

‘We werken niet aan cultuuronderwijs in de vorm van losse vakken en disciplines, maar we bieden culturele, kunstzinnige vaardigheden aan door ze te verbinden met andere leerlijnen.  Daarom heb ik Rinske ook gevraagd om de opleiding tot cultuurbegeleider te gaan volgen: zodat we het cultuuronderwijs naar een hoger plan kunnen trekken. Niet een keuzecursusje fotografie erbij, maar het echt op de schop laten gaan.’

Bewust kiezen voor een andere aanpak

‘Het is heel fijn voor de school dat Rinske nu de kartrekker van de werkgroep Cultuur is, dat ze de vaardigheden heeft geleerd om dat te leiden. Dat gaat vooral over dat ze krachtig in haar schoenen staat. Het had net zo goed over het rekenonderwijs kunnen gaan, je hebt mensen nodig die de kar trekken. Het gaat over dat stukje verandermanagement. Ik zie dat ze een clubje om zich heen heeft verzameld dat meeloopt en ontwikkelt. Het heeft dus invloed op meerdere leerkrachten: samen durven ze meer.’

‘Vroeger hadden we bijvoorbeeld projecten wereldoriëntatie waarin dan ook iets kunstzinnigs en creatiefs moest zitten. Je hoort al dat de woorden meteen veranderen. Nu wordt er heel bewust gezocht naar een andere aanpak. Een bovenbouwgroep is een keer begonnen met een toneelstuk op te voeren over een geschiedenisperiode, in plaats van eerst met werkbladen en werkboekjes aan de gang te gaan. Nu mogen ze zich eerst verbeelden hoe het in die tijd geweest is, dat op het toneel uitvoeren. Van daaruit komt de kennis wel. Omdat we op onze school niet zo vast zitten aan vaste lessen en vakken, zijn de mogelijkheden heel ruim als je die durft te pakken.’

‘Voor mij als directeur is het fijn dat ik nu een sparringpartner heb. Eerst ging de energie van mij naar haar, maar nu is het andersom. Zij weet inmiddels zoveel meer dan ik, aan mij de taak dat goed te faciliteren. Het is ook fijn dat ons bestuur nauw betrokken is bij het curriculum cultuuronderwijs. Zij hebben het natuurlijk moeten financieren. Al hebben we ze wel moeten overtuigen dat cultuuronderwijs minstens zo belangrijk is als de ICT-ontwikkeling.’

Denken in veranderingsprocessen

‘Nu die omslag eenmaal is gemaakt en we sinds 2010 meedoen aan Cultuur in de Spiegel, is het de kers op de taart dat Rinske de opleiding is gaan doen. Veel andere scholen hebben wel een cultuurcoördinator in dienst. Maar als je niet uitkijkt, wordt dat een coördinator die alleen zorgt dat activiteiten worden ingekocht en keurig gebeuren.’

‘Ik zie de meerwaarde van deze opleiding in. Rinske heeft geleerd in veranderingsprocessen te denken: hoe breng je kennis in de school, hoe leer je vaardigheden aan kinderen en wat is er nodig om dat alles te realiseren. Dat is een wezenlijk verschil van de basiscursus.’

Lees verder

‘Mijn rugzak is gevuld sinds ik de opleiding Cultuurbegeleider heb gedaan’,
interview met Cultuurbegeleider Rinske Vos
 

Opleiding tot Cultuurbegeleider

Bekijk ook

contact

Eeke Wervers
naamEeke WerversfunctieSpecialist cultuureducatietelefoonnummer030 711 51 37e-mailEekeWervers@lkca.nl