‘Mijn rugzak is gevuld sinds ik de opleiding Cultuurbegeleider heb gedaan’

Cultuurbegeleider Rinske Vos
auteur
Daan Borrel
datum
1 september 2018

Schoolbreed werken vanuit de gedachte achter het onderwijs. Dat is de belangrijkste verandering die Rinske Vos ervaart sinds ze de opleiding heeft afgerond. Ze was al cultuurcoördinator op Jenaplanschool De Swoaistee in Groningen. ‘Dan ben je toch meer bezig met organisatorische dingen.’

Lees verder onder het filmpje

‘Mijn directeur Kor Posthumus had een flyer van de opleiding tot cultuurbegeleider in mijn postvak gestopt met een briefje erbij of het wat voor mij was. Ik was toen al de cultuurcoördinator op school en het leek me leuk om een verdiepingsslag te maken, om beleidsmatiger en schoolbreed over cultuuronderwijs na te denken. Dus ik heb zijn aanbod dankbaar aangenomen. Dat is nu anderhalf jaar geleden. Twee maanden terug heb ik de opleiding afgerond. Het heeft me de helicopterview gebracht die ik wilde.’

Verschillende visies op cultuureducatie

‘Als cultuurbegeleider kan ik nu, anders dan als cultuurcoördinator, vanuit een visie en samen met het team het cultuuronderwijs op school organiseren. Als coördinator was ik meer bezig met organisatorische dingen, niet met de gedachte áchter het onderwijs. Waarom doen we het eigenlijk zo? Wat is de beste manier? Moet er verschil zitten tussen de onder- en bovenbouw?’

‘Samen met het team kan ik nu bewuste keuzes maken op dit gebied. Dat komt omdat mijn rugzak is gevuld door de opleiding. We bestudeerden veel literatuur die ik uit mijzelf niet was gaan lezen. Ook kwam ik door de opleiding in aanraking met verschillende visies op cultuureducatie. Anders blijf je toch een beetje in je eigen straatje kennis opdoen. Daardoor kan ik mijn argumenten nu steviger onderbouwen. Ik ben zelfverzekerder.’

‘Op mijn Jenaplanschool waren we al langer bezig om de theorie Cultuur in de Spiegel van Barend van Heusden te implementeren. Zijn visie is dat kunst en cultuur vooral reflecteren op de wereld en de gebeurtenissen om je heen. Daarnaast wilden we de werkgroep Wereldoriëntatie, wat het hart is van het Jenaplanonderwijs, en de werkgroep Cultuur samenvoegen zodat ze elkaar versterken. In mijn meesterproef heb ik onderzocht hoe we dit het beste konden doen.’

Het team met elkaar laten praten

‘Het was fijn dat dit onderzoek zo praktisch mocht zijn. Uit mijn onderzoek bleek dat de manier waaróp ons team in gesprek gaat, zorgt dat we een juist stappenplan kunnen maken. Eerst brengen we alle collega’s op de hoogte van de nieuwe aanpak en met hun input gaan we terug naar de focusgroep. Van daaruit kunnen we vervolgens weer nieuwe stappen maken. Eigenlijk zijn het kleine interventies die we met elkaar oefenen en terugkoppelen. Dat blijkt een goede manier om draagvlak te creëren voor verandering.’

‘Een van de dingen die ik heb geleerd tijdens de opleiding is dat luisteren heel belangrijk is. Uit mijn meesterproef bleek dat het goed is om iedereen in het team met elkaar te laten praten. Vroeger was ik zelf meer de prater. Als je anderen laat praten, zie en hoor je meer; nieuwe lijnen en inzichten. En je weet beter wat er speelt onder collega’s.’

Andere aanpak voor onder-, midden- en bovenbouw

‘Het studeren verbreedde mijn horizon en leerde me schoolbreed te kijken. Ik ontdekte bijvoorbeeld dat een aanpak niet altijd dezelfde uitwerking heeft in de onder-, midden- en bovenbouw. Een van mijn eerste veranderprojecten waren de lessen over de Middeleeuwen. Die lessen gaven we altijd vanuit feitelijke kennis.’

‘Nu hebben we gekozen om met andere titels te werken. Dus niet: ‘Kastelen en de ridders’, maar: ‘Een veilige plek’. Dan kun je breder lesgeven. Leerlingen leren over de vijand, over stoer en dapper zijn. We hebben ook een filosoof van buitenaf betrokken. We merkten als snel dat dit bij de onderbouw voor een verhalende insteek zorgde, maar dat het bij de bovenbouw niet zo werkte. Dus hebben we voor andere aanpakken gekozen. Als je de achterliggende redenen van elkaar weet en als je met elkaar praat, dan kan dat gewoon verschillen.’

Disciplines samenbrengen en cultuur breder bekijken

‘Volgend jaar starten we op onze school ook een pilot met een doorgaande leerlijn cultuur van het primair onderwijs naar het voorgezet onderwijs. Daarin willen we de verschillende disciplines samenbrengen en cultuur breder bekijken. Door de opleiding heb ik een andere bril opgezet en kan ik deze pilot nu beleidsmatiger benaderen. Ook kan ik praktisch een leerlijn uitzetten zonder de identiteit van de school te verliezen. Dat kunnen ook heel concrete dingen betekenen: bijvoorbeeld het in kaart brengen van de culturele schoolomgeving. Of van ouders de talenten inventariseren.’

‘Gelukkig heb ik ook geleerd dat het in de praktijk altijd langer duurt dan je bedacht had. En dat dit niet erg is, als je maar los durft te komen van het idee dat het wel goed is zo. Als je gaat veranderen, maakt dat wat los. Mijn team en ik gingen ons bijvoorbeeld afvragen of we niet veel meer dingen moesten veranderen. Op de opleiding leerde ik geduld te hebben. Je kunt gewoon kleine stapjes zetten.’

‘Ik zou het andere leerkrachten zeker aanraden om de opleiding te gaan volgen, zeker als je affiniteit met het onderwerp hebt. Maar eigenlijk is cultuureducatie voor iedereen waardevol: door cultuur leer je bewustwording overdragen, waarom we zo zijn en waarom een ander zo is.’

Lees verder

‘Aan mij de taak om onze Cultuurbegeleider te faciliteren’
interview met schooldirecteur Kor Posthumus

Opleiding tot Cultuurbegeleider

Bekijk ook

contact

Eeke Wervers
naamEeke WerversfunctieSpecialist Cultuureducatietelefoonnummer030 711 51 37e-maileekewervers@lkca.nl