14.15-15.15 uur

B1 Identiteitsontwikkeling van de school en de culturele ontwikkeling van de leerling
Presentatie voor schoolleiders

Waarom is cultuur belangrijk voor een school? En wat voor gevolgen hebben de waarden van een school in het klaslokaal en voor de leerlingen? Wat betekenen waarden voor verbeteringen die je wil doorvoeren?

Michiel Hopman van Aaim opent deze sessie met een minicollege over organisatiestructuur en de rol van waarden hierin. Marcel Janssen, rector op de Stedelijke Scholengemeenschap Nijmegen (SSgN) vertelt hoe hij vanuit zijn eigen waarden werkt en wat die waarden hebben betekend op zijn cultuurprofielschool.

B2 Creativiteit als verbindende factor tussen vmbo en mbo
Presentatie voor schoolleiders

SintLucas is een school voor vmbo en mbo met opleidingen gericht op de creatieve industrie. Creativiteit en de creatieve industrie zijn begrippen die om kadering en context vragen. Binnen dat speelveld geeft SintLucas de ontwikkeling en toepassing van creativiteit een centrale plaats in de visie en het curriculum. Zo vormt het een bindmiddel tussen vmbo en mbo.

Ben Oligschlager, directeur onderwijsontwikkeling en innovatie mbo-vmbo, neemt je in deze sessie mee in het waarom, wat en hoe van het centraal stellen van creativiteit en hoe SintLucas dit met succes vorm geeft.

B3 De Wetenschap|Design|Techniek-klas
Presentatie voor cultuurcoördinatoren, docenten, schoolleiders en educatiemedewerkers

Actuele maatschappelijke vraagstukken zoals gezondheid & geluk, natuur & milieu en duurzaamheid & techniek komen aan bod in de Wetenschap|Design|Techniek-klas van het Stedelijk Lyceum Kottenpark. Sinds september 2018 bestaat deze klas op de Enschedese cultuurprofielschool. 

Alle vraagstukken bevatten leerdoelen voor wetenschap, design en techniek waar vervolgens algemene kennis, vaardigheden en houdingsdoelen aan worden gekoppeld. De kracht is dat de drie domeinen elkaar versterken en het programma – zo blijkt – evenveel jongens als meisjes trekt.  

Karlijn Vos, coördinator W|D|T-klas, en cultuurcoördinator Martine Horstman presenteren de opzet van het programma. Ook vertellen ze over het ontstaan van deze klas samen met de Pre-U, het Pre-University programma van de Universiteit Twente, TechYourFuture Centre of Expertise Techniek Onderwijs en Consent (stichting primair onderwijs Enschede). 

B4 #Cultuurisjevisitekaartje
Voorstelling voor cultuurcoördinatoren

In deze escapetheatervoorstelling zijn twee performers hun culturele identiteit kwijt. Ze zijn opgesloten in een ruimte en jij moet hen helpen met hun zoektocht naar de vier pijlers van hun DNA dat door cultuuronderwijs is gevormd. Op een speelse manier komen de spelers met de vier elementen in aanraking die helpen bij een vooruitstrevende bedrijfscultuur op scholen. Het gaat om waarden, rituelen, helden en symbolen. Die worden in het bedrijfsleven toegepast en zijn ook onmisbaar in een gezonde, vooruitstrevende schoolomgeving.

Laat je meeslepen in deze theatervorm die een voorproefje kan zijn voor een uitdagende teamsessie over de positionering van cultuuronderwijs bij jou op school! #cultuurisjevisitekaartje is een bewerking van de voorstelling Laboratory of Men, een co-productie tussen Helden Inc. en Danstheater AYA. De performers zijn Charlie Duran, Ruben Sanchez en Quincy Ignacia.

B5 Artistiek onderzoek doen binnen CKV havo/vwo
Presentatie en workshop voor docenten

Sinds de vernieuwing van CKV havo/vwo is onderzoek doen een vast onderdeel geworden in het curriculum. Artistiek onderzoek, een actieve wijze van onderzoeken waarbij leerlingen door het maken van kunst een onderzoek doen, is een van de manieren waarop dat gedaan kan worden. Hoosh Theater & Kunsteducatie ontwikkelde De Première, een kunsteducatief project rondom de klassieker Gijsbrecht van Amstel van Vondel. Binnen dit project voeren de leerlingen verschillende artistieke onderzoeken uit die resulteren in een performance. Al die performances worden vervolgens onderdeel van de professionele voorstelling Gijsbrecht. Het is een samenwerkingsproject voor de vakken Nederlands en CKV.

In deze sessie krijg je eerst een korte toelichting op hoe artistiek onderzoek in elkaar zit, gevolgd door een korte uitleg over hoe het project in elkaar steekt. Daarna ga je zelf aan de slag met het doen van één van de onderzoeken die de leerlingen uitvoeren. Lorentine van Tijn en René Luiten leiden de sessie. Lorentine is artistiek leider en theatermaker bij Hoosh Theater & Kunsteducatie, werkt als drama- en CKV-docent op het Hyperion Lyceum Amsterdam en geeft de CKV-nascholing ‘CKV Verdiept’ aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. René is acteur en educatief ontwerper bij Hoosh Theater & Kunsteducatie, theatermaker en werkt als docent drama, maatschappijleer en CKV op Openbaar Lyceum Zeist.

B6 CKV in het vmbo: hoe staat het ermee?
Presentatie voor docenten, cultuurcoördinatoren en schoolleiders

Kunstvakken inclusief CKV is een verplicht vak voor alle leerlingen in de bovenbouw van het vmbo. Vanaf het schooljaar 2018-2019 is er sprake van een vernieuwd examenprogramma. De vraag die in deze sessie centraal staat, is in hoeverre de beoogde vernieuwing van CKV al geïmplementeerd en gerealiseerd is in de onderwijspraktijk. 

Huub Braam, specialist onderzoek bij het LKCA, neemt je mee in de landelijke gegevens van cultuurcoördinatoren en docenten van 86 vmbo-scholen. Hoe verhouden die gegevens zich tot de praktijk van X11, een school voor vmbo en havo? Jeppe den Uijl, teamleider bij X11, laat zien hoe zij binnen hun opleiding Media en Vormgeving CKV inzetten. Je krijgt in deze presentatie een beter beeld van de stand van zaken qua beleid, organisatie en uitvoering. Wat gaat goed, wat kan beter en hoe kan het ook?

B7 ‘I like school and school likes me’
Presentatie voor docenten, cultuurcoördinatoren, schoolleiders en educatiemedewerkers

In het project ‘I like school and school likes me’ van Theater Artemis en Design Museum Den Bosch verbleven tien kunstenaars drie dagen en drie nachten op negen middelbare scholen. Hun verblijf werd vastgelegd door filmer Melanie Pardoel. De ambitie: een onderzoek naar de interactie tussen kunst en onderwijs.

In deze sessie zie je filmmateriaal en blikken Liesbet Swings, educatiemaker bij Theater Artemis, en Joke Backx, hoofd publiekszaken van het Design Museum, terug met een van de kunstenaars. Vervolgens reflecteren ze met jou op de vragen: Wat kan een kunstenaar betekenen voor het onderwijs? Wat kan het onderwijs betekenen voor de kunstenaar?

B8 Speel het spel van samenhang tussen vakken
Workshop voor docenten, cultuurcoördinatoren, schoolleiders en educatiemedewerkers

Een spel spelen om het denken over de samenhang tussen (kunst)vakken op school te stimuleren of nieuw leven in te blazen, dat is wat je in deze workshop gaat doen. Zo kom je tot ideeën en mooie projecten voor samenwerking tussen de vakken.

De ontwikkeling van het spel komt voort uit ‘Mix 3’, een module in het derde studiejaar van de bacheloropleiding kunstdocent beeldend, muziek en drama van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) waarin studenten interdisciplinair samenwerken en samen spelvormen vanuit de ludodidactiek ontwikkelen.

Paulina Schulp en Sam Werkhoven begeleiden de workshop. Paulina is cultuurcoördinator op De Werkplaats Kindergemeenschap, een cultuurprofielschool in Bilthoven. Sam, één van de makers van het spel, is student beeldend op de HKU.

B9 Talentontwikkeling
Presentatie en workshop voor docenten, cultuurcoördinatoren, schoolleiders en educatiemedewerkers

Wat is talentontwikkeling nu eigenlijk? Wat zijn de definities en waarom is talentontwikkeling zo belangrijk? In deze sessie gaan Lykele Per Ferwerda van Kunstbende Nederland en Lennard Gols van Cultuureducatie Amstelland/Cultureel verschil met je in gesprek over dit thema.

Aan de hand van voorbeelden uit hun eigen werkpraktijk nemen zij je mee door de keten van talentontwikkeling. Van kennismaken tot aan het excelleren van talent. Je onderzoekt samen wie welke plek in de keten inneemt, hoe je zelf aan de slag kunt met talentontwikkeling of juist een verdiepingsslag kunt maken.

B10 Museum Take Overs: hoe maak je een succesvolle expositie met jongeren?
Presentatie voor docenten, cultuurcoördinatoren, schoolleiders en educatiemedewerkers

Verschillende musea werken met jongeren samen om tentoonstellingen te maken. Wat zijn de ingrediënten voor een geslaagde ‘Take Over’ en wat levert zo’n vakoverstijgend project op? Hoe pak je dat aan als docent en als culturele instelling? Annemiek Spronk, hoofd subafdeling onderwijs bij het Rijksmuseum deelt haar tips.

In juni 2019 gaf het Rijksmuseum een deel van het museum over aan leerlingen van het Zuider Gymnasium uit Rotterdam Zuid. De conservatoren gaven een opdracht mee: maak een tentoonstelling waarin persoonlijke verhalen over slavernij uit je eigen omgeving zichtbaar worden. De leerlingen werkten een schooljaar lang onder leiding van experts van het museum aan een tentoonstelling over een familieverhaal van een van de leerlingen. Een persoonlijke geschiedenis over gedwongen arbeid op de Kaap Verdische eilanden na de afschaffing van slavernij.

B11 Art Based Learning
College voor docenten, cultuurcoördinatoren, schoolleiders en educatiemedewerkers

Niet leren over, maar leren van kunst door deze te benaderen als een vorm van denken. Dat is de basisgedachte van de door ArtEZ lector Jeroen Lutters ontwikkelde methode Art Based Learning (ABL). Lutters benadert kunst als kennisbron voor existentiële vragen. Hierbij kunnen allerlei vormen van kunst dienen als gesprekspartner en uitnodigen de ‘possible world’ van de verbeelding te betreden. In de ABL-methodiek wordt deze benadering ingezet voor creativiteitsontwikkeling, artistiek onderzoek en persoonsvorming. ABL is daarmee een innovatieve en 21e-eeuwse tool voor binnen- en buitenschoolse kunsteducatie.

Karin Schipper vertelt in dit college over de vier stappen in Art Based Learning en neemt je aan de hand van voorbeelden mee in deze methode. Je leert over de opzet van de methode ABL en mogelijke toepassingen voor het onderwijs. Karin is als onderzoeker verbonden aan het lectoraat van Jeroen Lutters (Art Education as Critical Tactics) en is hoofd educatie van Museum Jan Cunen. Het museum werkt sinds 2017 met Art Based Learning.