Sessies Onderzoeksconferentie 2018

Amersfoort, 5 februari 2018

All you can eat (Thematische miniconferentie, 90 min)
À la carte (Interactieve lezing, 45 min)
Samen koken (Een werkplaats of interactief panelgesprek, 45 min)
Foodlab (Bespreking van onderzoeksvraag of idee, 30 minuten)
Verrassingsmenu (Vrije vorm. Laat je verrassen! 30 min)
FEBO (Open gesprek over onderzoek of product op de markt)
Buffet (Presentatie van onderzoek en informeel napraten, 15 minuten)

All you can eat
Elk kind heeft talent

Wat is talent? En hoe kunnen we talent ontwikkelen in kunsteducatie op de basisschool? Deze vragen staan centraal in het onderzoeksprogramma Curious Minds - Kunsteducatie. Oorspronkelijk gestart voor het domein wetenschap en techniek, maar nu vertaald door de Hanzehogeschool Groningen naar andere domeinen, waaronder de kunsten.

Evert Bisschop Boele, Ineke Haakma en Linda Hendriks (Hanzehogeschool Groningen) nemen je mee in de nieuwste ontwikkelingen in dit onderzoeksprogramma. Samen met hen en de andere deelnemers verken je succesvolle pedagogisch-didactische strategieën om talentontwikkeling te stimuleren voor beeldende kunst en muziek.

All you can eat
Creativiteit in onderwijs en onderzoek


Thema: Creativiteit & onderwijsontwikkeling

Creativiteit in de niet-creatieve vakken, hoe doe je dat? Wat is creativiteit eigenlijk en wat zijn de voorwaarden om creativiteit te stimuleren? Dit is onderzocht op 10 scholen die doelgericht werken aan creativiteitsontwikkeling en andere 21e-eeuwse vaardigheden.

Yolande Emmelot (Kohnstamm instituut) en docenten van het Vathorst College en het Amadeus Lyceum geven deze workshop over toekomstgericht onderwijs in de praktijk. Er is voldoende ruimte voor vragen en discussie. Dompel jezelf onder in een festijn van creativiteit en vakintegratie.

All you can eat
Alphanerds! Onderwijs kunst en bèta


Thema: Interdisciplinariteit 

Wil je experimenteren met vakoverstijgend onderwijs tussen kunst, wetenschap en technologie? De relevantie weten van interdisciplinair onderwijs? En geïnspireerd worden door bestaande kunst-bètaprojecten? Dan kun je je hart ophalen bij deze sessie.

Lector Didactiek van de Bètavakken Monique Pijls (Hogeschool van Amsterdam) vertelt over haar onderzoek naar de effectiviteit van maakplaatsen van de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Michiel Koelink (Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten), initiator van Artechlab, verzorgt een interactieve sessie waarin je interdisciplinaire lesideeën bedenkt. En lector Kunsteducatie Emiel Heijnen (Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten) presenteert het onderzoek naar Transdisciplinaire Ontwerplabs, waarin kunstenaars, ontwerpers en wetenschappers innovatief lesmateriaal ontwikkelen.

All you can eat
Etnografisch onderzoek in kunst en cultuur (Engelstalige sessie)


Thema: Kunst, zorg en maatschappij

Wat betekent (experimentele) etnografie voor kennisontwikkeling over culturele en kunstzinnige praktijken? Evert Bisschop Boele (Erasmus Universiteit Rotterdam) en Edward Akintola Hubbard (Universiteit Utrecht) introduceren deze onderzoeksmethode, mede op basis van hun research seminars dit studiejaar.

Masterstudenten van de UU, die via deze methode culturele praktijken onderzochten, delen hun resultaten in panelteams. Daarna is de vloer open voor discussie en feedback. 

All you can eat
Creatieve therapie in het onderwijs


Thema: Kunst, zorg en maatschappij

Hoe kun je creatieve therapie integreren in het onderwijs? En wat is de meerwaarde daarvan? Vier (oud-)studenten van Stenden Hogeschool presenteren hun onderzoek. Je krijgt geserveerd: een experimenteel veldonderzoek, een explorerend onderzoek en twee behandelevaluatie-onderzoeken naar de meerwaarde van beeldende en dramatherapie in het onderwijs.

Dit menu van wordt geserveerd op een bedje van verse ingrediënten uit het PhD-onderzoek van Celine Schweizer (Stenden Hogeschool) naar werkzame elementen van beeldende therapie bij kinderen met autisme. Ervaar tijdens deze sessie wat creatieve therapie kan doen.
Lees alvast de publicaties van Celine.


All you can eat
Ontwerponderzoek voor vernieuwing

Ontwerponderzoek is een vorm van praktijkonderzoek met als startpunt een probleem of kans uit de praktijk. Je begint met een situatieschets, gevoed door literatuur en bronnen. Dit mondt uit in een probleemstelling en uitgangspunten voor een ontwerp. Potentiele doelgroepen en belanghebbenden betrek je vroegtijdig, waarmee je het ontwerp test, bijstelt, en weer test. 

Studenten, alumni en opleiders Marin Rutgers en Arja Veerman van de HKU Master Kunsteducatie illustreren hoe ontwerponderzoek tot vernieuwing leidde. Welke thema’s sluiten aan bij jouw praktijk, en bij welke praktijkvragen kunnen onze studenten aansluiten? Bereid samen een gericht menu voor nieuwe kennis.

All you can eat
Evidence voor kunst in de zorg


Thema: Kunst, zorg en maatschappij

Kunst wordt steeds meer ingezet in de zorg om de 'Positieve Gezondheid' te bevorderen. Maar 'harde' wetenschappelijke onderbouwing voor de effecten, die nodig is voor verduurzaming, ontbreekt grotendeels. Sterker nog, de gebruikelijke methoden zijn eigenlijk niet bruikbaar. Dus is ‘passende evidence’ nodig, bewijzen die aansluiten bij de aard en de kracht van kunst.

Roelof Hortulanus (Universiteit voor Humanistiek), Saskia van de Wiel (Radboud Universiteit), Mike de Kreek (Hogeschool van Amsterdam) en Karin Laarakker (LKCA) zoeken samen met jou naar oplossingen voor het evidence-vraagstuk. Hoe maken we de effecten van kunst op de gezondheid zichtbaar? Wat zijn de opbrengsten en beperkingen van verschillende onderzoeksmethoden? En welke bewijzen zijn nodig om welke partijen te overtuigen van het belang van kunst in de zorg?
Leestip: Kunst en positieve gezondheid (2017)


All you can eat
Muziekeducatie zichtbaar en voelbaar


Thema: Muziek & spel

Muziekdocenten communiceren niet alleen met taal maar ook met klank, gebaren, visuele middelen en gezichtsexpressie. Hierdoor worden de onzichtbare structuren en emoties van muziek zichtbaar én fysiek voelbaar voor leerlingen.

Maak kennis met drie studies van de AHK. Maarten Bos deed literatuuronderzoek naar de verschillende manieren van non-verbaal werken van koordirigenten. Wat is het effect op de kwaliteit van zingen in schoolkoren? Melissa Bremmer geeft antwoord op de vraag 'Wat weet het lichaam over het doceren van muziek?'. Vincent Lamers en Carolien Hermans laten zien hoe vakleerkrachten muziekbelevingslessen geven in het speciaal onderwijs.
Leestip: Wat het lichaam weet over het doceren van muziek (Bremmer, 2016)


À la carte
Artistiek onderzoek: 'ontnuttigen' en artistiek dwalen


Thema: Artistiek onderzoek

Welke rol kan 'ontnuttigen' spelen in de didactiek van lerarenopleidingen voor kunstdocenten? Wat betekent het persoonlijke artistieke onderzoek voor volwassen cursisten? Welke rol spelen onbewuste processen bij kunstbeoefening? Hoe kunnen educatie, artistiek onderzoek en autonoom werk maken elkaar beïnvloeden in de kunstenaarspraktijk? 

Deze vragen zijn onderzocht door middel van artistiek onderzoek. Drie alumni (Annemarie Oosterhuis, Conny Beneden & Hedwig Koers) van de master kunsteducatie van ArtEZ presenteren hun resultaten, met speciale aandacht voor de artistieke onderzoeksvorm. Hoe verloopt het artistieke onderzoeksproces? Hoe verhouden het collectieve en het individuele zich tot elkaar? Wat is de rol van de kunsteducator? Laat je inspireren door artistiek praktijkonderzoek, en ga in gesprek met de studenten en hun opleiders (Tobias Frenssen, Emiel Copini & Astrid Rass).

À la carte
Leren van kunst: Ruimte voor creativiteit


Thema: Creativiteit & onderwijsontwikkeling

Creativiteit is de verbindende schakel tussen cultuureducatie en 21e-eeuwse vaardigheden. Zo bleek uit het onderzoek D21 van het lectoraat Inhoud en Didactiek van de Kunstvakken (Windesheim). Inzichten uit dit onderzoek zijn vertaald in een praktisch toepasbaar boek. Suzan Lutke en Olga Potters nemen je mee in de uitwerking.

Drie vragen staan centraal: Waarom is er meer aandacht voor creativiteit nodig? Wat kunnen we van kunst leren over creativiteit? En hoe geven we ruimte aan creatieve ontwikkeling? In een interactief verhaal probeer je een aantal werkvormen uit, en reflecteer je op je rol als pedagoog, coach, begeleider en ontwerper van leersituaties en -omgeving.

D21 staat voor didactiek van de 21e eeuw. Dit onderzoeksproject werd uitgevoerd onder leiding van Jeroen Lutters. Het boek komt in februari 2018 uit.
Leestip: Publicaties D21


À la carte
Muzikaal spel in de kleuterklas: een uitkomst?


Thema: Muziek & spel

Kleuters laten spelen met muziekinstrumenten en andere geluidsbronnen, terwijl je als juf of meester observeert en begeleidt: dit zal veel leerkrachten als muziek in de oren klinken. Het begeleiden van spel hebben ze goed in de vingers - over hun muzikale vermogens voelen ze zich vaak minder zeker. Kan muzikaal spel het muzikaal-didactische handelingsrepertoire van leerkrachten vergroten? Welke effecten heeft scholing in muzikaal spel op het 'muzikaal zelfvertrouwen' van kleuterleerkrachten?

Christiane Nieuwmeijer (VU Amsterdam) onderzoekt het. In een interactieve lezing deelt ze haar eerste uitkomsten met je, ga je samen het muzikaal spel van kleuters observeren en bediscussieer je de waarde ervan voor het muziekonderwijs aan kleuters.
Leestip: The role of play in music education for young children (Nieuwmeijer, 2013)


Samen koken
Pronken met andermans veren?

Wat is je professionele identiteit als kunstdocent? Maakt het uit wat je persoonlijke achtergrond is? Waar en hoe je opgeleid bent? Waar je werkt, op welk niveau en met welke groepen? Denk mee over de beeldvorming over kunstdocenten.

Drie lerarenopleiders delen hun ervaringen en bevindingen uit promotieonderzoek. Marike Hoekstra (AHK) belicht de betekenis van een actieve kunstpraktijk voor het pedagogisch-didactisch handelen. Maeve O’Brien (ArtEZ) deelt inzichten uit de educatiewetenschap over de invloed van vakgebied, persoonlijke geschiedenis en professioneel discours op de docentenidentiteit. En Tobias Frenssen (ArtEZ) kijkt, geïnspireerd door de ideeën van de Franse filosoof Jacques Rancière, naar vormingsvragen door praktijkverhalen. Aansluitend ga je in discussie, gemodereerd door Jappe Groenendijk (AHK).

Samen koken
Kunsteducatie voor mbo'ers


Thema: Jongeren

Hoe realiseren we betekenisvolle, kwalitatieve kunsteducatie voor mbo'ers? Waar zitten de aanknopingspunten op school, en hoe maak je verbinding met deze doelgroep in de vrije tijd?

Zes culturele instellingen (verschillende disciplines en verspreid over het land) voeren pilots uit rond deze vraagstelling. Zij delen kennis, ervaringen en leeropbrengsten in een professionele leergemeenschap. Naast de instellingen is een jongerensocioloog/onderzoeker betrokken en denken CJP en het LKCA mee. Het onderzoek is gestart met focusgroepen met mbo-leerlingen.

Marlous van Gastel (Fonds 21) presenteert de uitkomsten van deze focusgroepen en de eerste resultaten van de pilots en de leergemeenschap. Daarna kun je naar hartenlust meedenken over vragen als: Hoe moeten we verder? Welke onderdelen moeten op de agenda van de professionele leergemeenschap en wie wil aansluiten?

Samen koken
Feedback voor inspirerend en effectief muziekonderwijs


Thema: Muziek & spel

Feedback van leerlingen leidt tot waardevolle inzichten voor muziekdocenten en het muziekonderwijs. Daarmee kunnen docenten hun vak in het voortgezet onderwijs verbeteren en doorontwikkelen. In het project 'De Kracht van de Leerling' gebeurt dit op een aantal pilotscholen.

Tinka van Os, Isolde Van Allemeersch & Carmen Hovestad (Stichting Sterk Muziekonderwijs) vertellen over de tot nu toe ontwikkelde lessenserie en materialen. Hoe ervaren leerlingen dit en in hoeverre stimuleert dit hen in het geven van feedback?

Daarna ga je als expert in gesprek met de onderzoeker-docenten over hoe het hele veld er bij betrokken kan raken en of er relevante onderzoeken zijn die hierover gaan. Hoe is het proces duurzaam te maken en in hoeverre is de aanpak geschikt voor andere kunstvakken?

Samen koken
Vreemde gasten/waar schuurt participatieve kunst


Thema: Participatie

De positieve bijdragen van participatieve kunst laten zien voor de sociale sector, lokaal beleid of de kunstsector. Dat is vaak het doel van onderzoek naar deze kunstpraktijk. Maar wil je daadwerkelijk aansluiting vinden bij deze sectoren, dan begint het vaak te 'schuren'.

Sandra Trienekens (Urban Paradoxes) illustreert dit met een aantal casussen, zoals MusicGenerations. Inventariseer met haar de schuurpunten en dilemma’s en formuleer samen mogelijke actiepunten, aandachtspunten en oplossingsrichtingen. Want het kan en moet stukken beter.
Leestip: Age Included (Trienekens, 2016)


Samen koken
Socratisch onderzoek: van bullshit naar inzicht


Thema: Filosofische blik

'Socrati...watte? Socratisch gesprek? Dat is toch iets met vragen stellen enzo? Met die filosoof Socrates? Maar 'socratisch gesprek', nee, zegt me niks. Als vorm van onderzoek? Werkt dat?!'

In deze workshop zijn alle deelnemers onderzoekers. Begeleid door Ariane van Heijningen (Denkplaats) scherpen we onze inzichten aan en creëren samen nieuwe wijsheid. Door het stellen van vragen en het ontmaskeren van illusies. Vanuit een oprecht niet-wetende en nieuwsgierige houding onderzoeken we de vraag: Wat is onderzoek in het domein van kunst en cultuur? Want voordat we zeggen wat daarvoor nodig is, waarom het nodig is, naar welke resultaten het moet leiden… weten we eigenlijk wel echt wat onderzoek is? En stelt onderzoek speciale eisen aan het domein waarin het zich afspeelt?

Samen Koken
Beoordelen en evalueren in cultuuronderwijs

Leerkrachten in het basisonderwijs willen meer praktische handvatten om leeropbrengsten van kinderen in de kunst- en cultuurvakken te evalueren. Wat weten we al over beoordelen uit literatuur en praktijk? Welke bijdrage levert onderzoek aan dit vraagstuk?

Annemarieke Gloudemans (LKCA) presenteert resultaten van een survey en interviews over het gebruik van beoordelingsinstrumenten door leraren. Marjo Berendsen (SLO) geeft een stand van zaken vanuit activiteiten met scholen (leernetwerken, expertbijeenkomsten en conferentie) over formatief evalueren. Wat is er nodig voor verdere professionalisering op dit terrein? Beoordeel zelf.

Samen koken
Samen de waarde van cultuur monitoren


Thema: Participatie

Samen sta je sterker. Zeker bij onderzoek naar de staat van de culturele sector in een grote regio. Maar hoe doe je dat? Met wie doe je dat? En wat levert het op?

Jolanda Luijten, Britte van Dalen en Bo Broers (PON) gaan uitgebreid in op deze vragen en behandelen de voordelen van samenwerking bij monitoronderzoek. Dat doen zij op basis van hun ervaring met de Monitor De Waarde van Cultuur voor de Brabantse culturele sector, die zij samen met een groot aantal organisaties uit het culturele veld hebben opgezet. Aan de hand van een interactief spel kom je samen met de andere deelnemers tot tips voor een optimale samenwerking.

Samen koken
Hoe verbeter je publieksparticipatie in musea?


Thema: Participatie

Publieksparticipatie is 'hot' in musea. Maar wat is publieksparticipatie precies? En wat is het vooral niet? En hoe breng je de effecten ervan in kaart?

Ga in gesprek over een eigen ingebrachte casus waarbij publieksparticipatie centraal staat. Aan de hand van 10 beoordelingscriteria bespreek je met elkaar welke 5 criteria het belangrijkst zijn en waarom. Daarna ga je op zoek naar de beste manier om dit kwintet criteria te evalueren. 

Bernadette Schrandt (Hogeschool van Amsterdam) en Maarten Brinkerink (Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid) begeleiden deze interactieve sessie, op basis van hun onderzoek naar de bijdrage van participatie aan een betere bezoekersbeleving - De Tentoonstellingsmaker van de 21e eeuw.
Leestip: Museum participation. New directions for Audience Collaboration (2016)


Samen koken
De kunst van het combineren


Thema: Interdisciplinariteit

Hoe vindt vakintegratie plaats in primair en voortgezet onderwijs? Onder welke voorwaarden kun je de kunstvakken succesvol integreren in het onderwijs?

Karin Hoogeveen, Joke Kruiter en Anne Hoogenboom (Sardes) verkennen samen met jou de kracht van vakintegratie. Zij geven een introductie over doelen en functies van vakintegratie. Daarna ga je samen verrassende en verfrissende smaakcombinaties ontdekken. Ingrediënten zijn de monitor cultuuronderwijs, wetenschappelijk onderzoek, goede praktijkvoorbeelden en eigen ervaringen. Deel je vragen, twijfels en ambities, en kom tot nieuwe, concrete ideeën.

Samen koken
Denk mee over Curriculum.nu


Thema: Creativiteit & onderwijsontwikkeling

Vanaf maart 2018 starten ontwikkelteams van leraren en schoolleiders met de herziening van het curriculum van primair en voortgezet onderwijs. Samen met een groep ontwikkelscholen formuleren zij per leergebied een visie, essenties en bouwstenen voor een nieuw curriculum. Ook voor Kunst en Cultuur.

In deze sessie praten direct betrokken medewerkers van Curriculum.nu (Jolanda Berendrecht) en SLO (Viola van Lanschot Hubrecht & Marjo Berendsen) je bij over de actuele ontwikkelingen. Hoe kun je als onderzoeker en vakspecialist een bijdrage leveren aan - de reflectie op - dit proces?

Samen koken
Spelen in virtuele ruimte
Deze sessie komt helaas te vervallen


Thema: Muziek & spel

De 'Singewing space' is een digitale demonstratie-opstelling waarmee gebruikers met (dans)bewegingen geluiden en klanken creëren. Die worden 'real time' visueel weergegeven in een online virtuele ruimte. Medegebruikers kunnen hierop reageren. In een proces van ‘blended learning’ wordt het leren zo lichamelijk, zintuiglijk en sociaal.

Experimenteer zelf met de Singewing space. Ga in gesprek met de betrokken onderzoekers onder leiding van Jaco van den Dool (Codarts) over hun designonderzoek. En denk mee over het verdere ontwerpproces.

Samen koken
Aan de slag met a/r/tography


Thema: Artistiek onderzoek

In a/r/tography zijn lesgeven en het maken van kunst vormen van onderzoek. De persoon die het onderzoek doet is onderzoeker, kunstenaar en docent tegelijk.

Zelfstandig kunstenaar en educator Pol Taverne laat zien wat deze vorm van artistiek-educatief praktijkonderzoek inhoudt en teweeg kan brengen, aan de hand van voorbeelden uit haar eigen onderzoek voor de master Kunsteducatie van de Hanzehogeschool Groningen. Zo maak je actief kennis met de belangrijkste concepten van a/r/tography.

Foodlab
De krenten uit de pap

Wat betekent theatereducatie in het latere leven en werk van de deelnemers? Oud-spelers van jongerentheatergroep De Krenten kijken na 25 jaar terug.

De Krenten was een van de eerste professionele jongerentheatergezelschappen in Nederland en speelde meer dan 80 voorstellingen. Het gezelschap won als eerste jongerengezelschap de VSB-(amateur)prijs. Aan de hand van opdrachten, interviews en een Socratisch groepsgesprek onderzoekt Carla Bakker (Kunsteducatie FHK) de betekenis van hun deelname toentertijd. Denk mee over de verzamelde uitkomsten en over welk theoretisch kader hierbij bruikbaar is.

Foodlab
Ontdek de kunstzinnige passie van leerlingen

Hoe ontdek je de kunstzinnige passie bij jezelf en bij je leerlingen? En hoe ontwikkel je die passie?

Kristel Larmit (Master kunsteducatie Tilburg) wil groepsleerkrachten hiervoor handvatten geven door middel van onderzoek. Het onderzoek bestaat uit een literatuurstudie, interviews en een case study. Kristel presenteert de eerste resultaten. Reflecteer mee over de inhoud en presentatie van het onderzoek.

Foodlab
Effectmeting. Waar is het goed voor?
Deze sessie komt helaas te vervallen


Thema: Evalueren & effecten

Effecten meten bij leerlingen is in het onderzoek naar cultuuronderwijs sinds jaar en dag een moeilijk maar uitdagend onderwerp. Waarom is dit zo’n complex onderzoek - zowel theoretisch als empirisch? En hoe kun je dit probleem aanpakken?

Barend van Heusden (Rijksuniversiteit Groningen) stelt je in dit Foodlab de volgende vragen: Welke effecten verwacht je, bij wie, en waarom? Op welke termijn? En hoe zou je die vast kunnen stellen (kwalitatief, kwantitatief)?

Werk mee aan de ontwikkeling van een instrument voor het meten van de effecten van cultuuronderwijs. Dit instrument wordt een gemeenschappelijk project (lab), dat ook na de conferentie online doorloopt.

Foodlab
Eerste Hulp bij Millennials


Thema: Jongeren

Wat is een millennial? Hoe leert hij of zij? Wat zijn Visual Thinking Strategies (VTS)? Welke vragen hebben millennials na een VTS-sessie? En hoe geef je daar het beste gehoor aan? Deze vragen staan centraal in het onderzoek van Suzanne Slachmuylders (Fontys Hogelschool voor de Kunsten Tilburg).

Een millennial is iemand die op dit moment ongeveer tussen de 18 en 35 jaar is. Visual Thinking Strategies is een beproefde onderwijsmethode die veel gebruikt wordt om naar beeldende kunst te leren kijken, zowel in de klas als in musea. Tijdens deze Foodlab-sessie stoppen we deze ingrediënten in de blender. Benieuwd wat eruit komt?

Foodlab
Hoe evalueer je ervaringen?


Thema: Evalueren & effecten

Ben jij een ontwerper van ervaringen, een onderzoeker van ervaringen of geïnteresseerd in de creatie en evaluatie van ervaringen van bezoekers van tentoonstellingen? Dan willen Bernadette Schrandt en Guusje Hallema (Hogeschool van Amsterdam) graag met jou in gesprek. Hoe evalueer je de door jou ontwikkelde ervaring? Of hoe zou je dit willen doen?

In het lopende onderzoeksproject De Tentoonstellingsmaker van de 21ste Eeuw doet de Hogeschool van Amsterdam, in samenwerking met diverse musea en ontwerpers, onderzoek naar ervaringen van bezoekers van musea. Op basis van de jouw inbreng hopen Bernadette en Guusje een belangrijke stap te zetten in de ontwikkeling van bruikbare tools voor de evaluatie van ervaringen.

Foodlab
Co-creatie, kunst en dementie


Thema: Kunst, zorg en maatschappij

De zorgsector heeft steeds meer interesse in de positieve effecten van kunst. Saskia van de Ree (Hanzehogeschool Groningen/Universiteit voor Humanistiek) onderzoekt het co-creatieproces van participatieve kunstprojecten in de dementiezorg. Wat is nodig om op korte en lange termijn succesvol te zijn? Daarbij kijkt ze naar de samenhang tussen het microniveau (wat er gebeurt tussen de actoren binnen het kunstproject) en het mesoniveau (de samenwerking tussen personen en organisaties).

Ze presenteert de resultaten van een internationale literatuurstudie. Vervolgens ga je in gesprek over het ontwerp en de vraagstelling van het onderzoek.

Foodlab
Muziek en maatschappij beluisteren


Thema: Kunst, zorg en maatschappij

Het project 'GAmeful Music Performances for Smart, Inclusive, and Sustainable Societies' (GAMPSISS) brengt de live luistercultuur van klassieke muziek in kaart. Hoe verbind je de luisterervaring met persoonlijke en maatschappelijke thema’s? Kan dat bijdragen aan een open, democratische samenleving? En helpt gamification bij het optimaliseren van de luisterervaring?

Janna Michael, Koen van Eijck (beide EUR), Micha Hamel, Henrice Vonck (beide Codarts) en Annebeth Erdbrink (TU Delft) nemen je mee in het gebruik van het GAMPSISS-model van luisteren.

Foodlab
De existentiële dimensie van kunst in educatie


Thema's: Kunst, zorg en maatschappij/Filosofische blik

Wat betekent het om mens te zijn in deze wereld? Wie ben ik? Wat is mijn plek? Terwijl maatschappelijk de neiging bestaat om deze vragen te problematiseren en onder te brengen in het domein van religie, psychologie of therapie, plaatst Janeke Wienk in haar promotieonderzoek bij professor Gert Biesta (Universiteit voor Humanistiek) deze vragen in het ‘gewone’ pedagogisch kader van de school.

Zij neemt aan dat kunstvakken bij uitstek geschikt zijn om een existentiële dimensie te adresseren: kunst ís immers reflectie op het menselijk bestaan. Maar hoe ontsluit je deze essentie van kunst in een lespraktijk? Maak kennis met de onderzoeksopzet en wissel met Janeke van gedachten over de relevantie, urgentie en haalbaarheid van haar onderzoek.

Verrassingsmenu
Ga de confrontatie aan

Welke rol kan confrontatie spelen in kunstprojecten en hoe kun je confrontatie inzetten als methodiek in het (kunst)onderwijs?

Op de Breitner Academie ontwerpen studenten een kunstproject voor en met bezoekers van een inloophuis voor dak-en thuislozen en cliënten van de maatschappelijke opvang in Amsterdam. Welke impact heeft deze confrontatie met de dak- en thuislozen op de studenten?

Nathalie Roos (Projectleider EMIC projects/docent onderzoek master Kunsteducatie) vertelt over het onderzoek en je maakt kennis met twee dak- en thuisloze bezoekers van het inloophuis. Hiermee krijg je een inkijkje in de projecten.

Verrassingsmenu
Een nieuw frame voor cultuurparticipatie

Wat is je beeld van het culturele leven van flatbewoners in een Haagse stadswijk? Daar kom je in de statistieken van cultuurbezoek of cultuurbeoefening niets over tegen.

Wim Burggraaff en Mieke Klaver (De Haagse Hogeschool) willen dit beeld bijstellen en een breder begrip kweken van de brede culturele praktijk van wijkbewoners. Ze werken vanuit de 'frame creation methode' (ontwerponderzoek) en het reframen van problemen. Zo mikken ze op een nieuwe impuls voor het beleid en denken rond cultuurparticipatie.

Verrassingsmenu
Vlaanderen in de spiegel

In Vlaanderen biedt het onderzoeksproject Cultuur in de Spiegel houvast aan praktijk en beleid. Hoe is dit aangepakt? En wat heeft het opgeleverd? Katrien van Iseghem (CANON Cultuurcel) vertelt je daar meer over.

Ze laat zien hoe CANON Cultuurcel op basis van onderzoeksresultaten de dagelijkse praktijk van beleid en onderwijs ondersteunt. Dit resulteerde in mooie praktijkvoorbeelden, een ontmoetingsplatform en nuttige tools. Ook deelt ze graag de plannen voor de komende jaren met je. Neem een kijkje over de grens en laat je verrassen.

Verrassingsmenu
Ruimte voor dialoog: educatie en social media

Welke educatieve mogelijkheden bieden social media aan kunstbezoek of andere kunstervaringen? Hoe kunnen ze 'dialogic spaces' creëren – plekken waar je kennis en opvattingen construeert en deelt? Wat is de rol van de professional in de ontwikkeling en uitvoering van social media-strategieën?

Maak kennis met Fulkaan, een talentontwikkelingsproject van Keunstwurk voor jonge muzikanten. Professionals en onderzoekers – uit het artistieke, educatieve en marketingdomein – ontwikkelden en onderzochten social media-strategieën voor dit project. Welke inzichten leverde dit op? Hoe kan de aanpak verbeterd worden? Antine Zijlstra, Annet ten Brug en Emiel Copini (NHL) en Johannes Terpstra (Keunstwurk) nodigen je uit om aan de slag te gaan als onderzoeker, adviseur én vormgever.
Impressie van de studiedag Van like naar dialoog (16 juni 2016)

Verrassingsmenu
Professionaliseren in een leergemeenschap

In het Stedelijk Museum werkten onderzoekers, studenten, educators en didactici in een professionele leergemeenschap (PLG) aan het ontwerpen van leeractiviteiten voor een rondleiding. Wat is de waarde en werking van zo’n PLG?

Mark Schep onderzocht deze vorm van samen professionaliseren in het kader van zijn promotieonderzoek Rondleiden is een vak. Fenny Postma nam als student deel. Zij bespreken hun onderzoek en ervaringen en geven tips voor toekomstige PLG’s. Meer weten over het werken in een PLG? Stel je vragen en start je eigen leergemeenschap.

Verrassingsmenu
Componeren als betekenisvolle muziekactiviteit

Weinig scholen besteden aandacht aan het componeren van muziek. Terwijl kwantitatief onderzoek aantoont dat componeren leidt tot een hoge mate van betrokkenheid van leerlingen bij de muziekles. 

Michel Hogenes (Pabo, De Haagse Hogeschool & Docent Muziek en Master Kunsteducatie, Codarts) vertelt over zijn onderzoek naar componeren met kinderen in de basisschool. Hij laat zien hoe leerkrachten en vakspecialisten muziek componeren kunnen inzetten als betekenisvolle en productieve leercontext waarin kinderen hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. 

FEBO
Over de drempel van musea


Thema: Participatie

Weinig jongeren bezoeken musea voor beeldende kunst. Hoe komt dat? En hoe kun je deze doelgroep beter bereiken? Miriam Tenkink-Van Weeghel deed in haar master Kunsteducatie (ArtEZ) onderzoek naar de drempels die jongeren ervaren bij kunstmusea, in het bijzonder bij Museum de Fundatie. Jongeren vertellen in vlogs over hun drempelvrees.

Ondervind de dertien drempels die zij noemen aan den lijve in deze sessie. Ontdek hoe musea en kunsteducatoren die drempels kunnen verlagen en welke rol de 'mysterybezoek-methode' daarin kan spelen. Stap jij de drempel over?

FEBO
Lichamelijk reflecteren op kunst


Thema: Filosofische blik

Lisa-Maria van Klaveren en Daphne Rieken (Rijksuniversiteit Groningen) gaan graag met je in gesprek – in stilte. De onderzoekers vragen zich namelijk af hoe we kunnen reflecteren op kunst zonder taal te gebruiken. Kunnen we de neiging tot talige duiding (even) uitstellen?

Ze nemen je mee in de door hen ontwikkelde methode 'Talking Talks', die je uitnodigt om stil te staan bij de fysieke ervaring die een kunstwerk oproept. Om met anderen in gesprek te gaan zonder op zoek te zijn naar rake beschrijvingen. En om gezamenlijk mogelijke betekenissen te onderzoeken. Ondervind het aan den lijve in deze FEBO-sessie.

FEBO
Ontwerp een leerlijn onderzoeksvaardigheden


Thema: Artistiek onderzoek

Hoe maak je een leerlijn onderzoeksvaardigheden zodat afstudeeronderzoek voldoet aan de eisen? Carry van Bokhoven, opleider aan de Academie voor Danseducatie van Fontys Hogeschool voor de Kunsten, doet onderzoek om zo’n leerlijn te ontwerpen, die in het schooljaar 2018-2019 ingevoerd kan worden. Ook wil ze hierin de nieuwe competenties voor onderzoek uitwerken.

Ga met Carry in gesprek over visies en opvattingen over onderzoeksvaardigheden in een hbo-kunstvakdocentenopleiding. En geef feedback over wat zinvol onderzoek is. Wat voor soort onderzoek zouden student-docenten moeten kunnen uitvoeren? En op welke wijze doen ze hier verslag van?

FEBO
Hoe werkt een OnderZoekBoek?


Thema: Interdisciplinariteit

Hoe stimuleer je door vakoverstijgend te werken creativiteit en een onderzoekende houding bij leerlingen? Hiervoor ontwikkelde Marijke Liefting (Marijke Liefting Cultuureducatie) het OnderZoekBoek. Leerlingen tekenen hierop op wat ze maken en onderzoeken. Het boek helpt hen om stil te staan bij waarom iets wel of niet lukt. Zo denken en praten ze over wat ze kunnen doen om een probleem op te lossen. Marijke geeft je graag meer uitleg. Je kunt de handleiding aanschaffen of je inschrijven voor nascholing.
Meer informatie


FEBO
Authentiek leren op de lerarenopleiding


Thema: Creativiteit & onderwijsontwikkeling

Met authentiek leren als didactisch concept wil de Breitner Academie (Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten) omgevingsgericht, competentiegestuurd, actueel en uitdagend onderwijs bieden aan toekomstige docenten beeldende kunst en vormgeving. Hoe past de Breitner Academie dit concept toe? 

Job Balk (masterstudent leren & innoveren bij Inholland) doet een evaluatieonderzoek naar de toepassing van authentiek leren op de Breitner Academie. Ga in gesprek met Job over (ervaringen met) authentiek leren binnen de kunsteducatie.

FEBO
Jong onderzoek in urban arts
Deze sessie komt helaas te vervallen


Thema: Jongeren

Nederland heeft een hele rijke geschiedenis in urban arts. Wist je dat? Simon Mamahit (45Live, master onderwijskunde Radboud Universiteit Nijmegen) ontdekte dit tijdens zijn stage bij het LKCA. Hij ontwikkelde een poster over de stamboom van de Nederlandse breakdance. Deze kan ingezet worden in onderwijssituaties, voor promotie en gewoon omdat hij tof is. Simon laat zien hoe je de poster kunt gebruiken als leermiddel.

FEBO
Cultuureducatie en burgerschap in het mbo

Hoe kunnen musea aansluiten bij het mbo, en specifiek bij het vak burgerschap? Jolente Edens (student cultureel erfgoed) interviewde mbo-studenten, docenten burgerschap en verschillende educatie-experts. Zij vertelt haar belangrijkste bevindingen en conclusies, die ze heeft verwerkt in een stappenplan voor het schrijven van een educatief programma dat aansluit bij het vak burgerschap.

Buffet
Voor een diverser publiek: de Vaillant-methode

Hoe bereik je een cultureel divers publiek? Nina van Meerten (CMV, Haagse Hogeschool) geeft antwoord op deze vraag die een groot deel van de culturele sector bezighoudt. Ze onderzocht de voorbeeldstellende werkwijze van theater De Vaillant in de Schilderswijk in Den Haag.

Dit resulteerde in de 'Vaillant-methode': een checklist, die je na de sessie meekrijgt. Aan de hand van stellingen ga je met elkaar in gesprek. Een must voor aanbieders, podia en instellingen die nieuwe publieksgroepen willen bereiken.

Buffet
Joodse musea: gelijkvormig in cultuureducatie?

Hoe communiceren Joodse musea hun identiteiten in cultuureducatie? Zijn die manieren onderling inwisselbaar? Mirjam Nelis (Master Kunsteducatie, Fontys Hogeschool voor de kunsten) vergeleek het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam met het Joods Museum in Berlijn.

Zij plaatst kanttekeningen bij de gelijkvormigheid van hun cultuureducatie. Want wat doe je met cultuurhistorische context, bezoekerspopulaties en de locatie van het museum? Ga met de onderzoekster in gesprek over het onderwerp en haar onderzoeksmethode.

Buffet
Erfgoedonderwijs verDIGITAALd

In het DICHE-project dacht een ‘Europees’ team hard na over digitale innovatie in cultuur- en erfgoededucatie. Meer dan 50 voorbeelden staan al op www.diche-project.eu/resources. En het bleef niet bij denken en zoeken. Samen met academische studenten van de pabo en kinderen van de basisschool voerden ze daadwerkelijk een pilot uit.

Arie Vonk, projectleider namens LEU en de Marnix Academie, presenteert de opbrengsten van de pilot. Centraal staat de vraag: Wat hebben leerkrachten en educatiemedewerkers nodig om 'digitaal innovatief' te zijn? En wat levert dit bij de leerlingen aan (meer)opbrengsten op? Ga hierover het gesprek aan.

Download

Het programma in schema (PDF)
Programma Onderzoeksconferentie 2018

contact

Vera Meewis
naamVera MeewisfunctieSpecialist onderzoektelefoonnummer030 711 51 68e-mailVeraMeewis@lkca.nl