Maatschappelijke innovatie: gewoon doen!

sociallinksheader

Volg ons
  • linkedin
opinie

Maatschappelijke innovatie: gewoon doen!

opinie

auteur
Sanne Scholten, Angelique van Betten, Connie Verberne
datum
30 oktober 2017
Door Sanne Scholten, Angelique van Betten, Connie Verberne • 30 oktober 2017

Maatschappelijke innovatie gaat over denken in mogelijkheden en het aandurven om – soms als eerste – over de grenzen van je eigen domein heen te stappen. In de praktijk zien we daar al mooie voorbeelden van. Maar het faciliterend beleid blijft nog achter. Wij willen graag de volgende stap zetten.

In de praktijk worden al heel mooie stappen gezet als het gaat om de inzet van de kunsten voor maatschappelijke vraagstukken. Of het nu gaat om het ontwikkelen van 21e-eeuwse vaardigheden bij leerlingen met behulp van cultuureducatie of om het verbeteren van het welbevinden van ouderen met behulp van cultuurparticipatie. 

Onverwachte verbindingen tussen verschillende maatschappelijk domeinen: er zijn al mooie voorbeelden van. Bibliotheken die helpen bij digitale transacties met de overheid om schulden te voorkomen. Vluchtelingenkinderen die samen met leeftijdgenoten theater maken en elkaar voor het eerst echt ontmoeten, met alle verwarring van dien. Scholen die meer ruimte maken voor creatieve vakken zodat leerlingen zich breder dan alleen cognitief kunnen ontwikkelen en daardoor hun school met meer plezier afmaken. 

Oplossing van problemen

Dragen die mooie verbindingen ook bij aan de oplossing van problemen? Nou en of! Een paar voorbeelden:
  • Een huisarts signaleert dat zijn patiënt een bijsluiter niet kan lezen, en raadt hem aan om zich te melden bij het Taalhuis om de hoek. De patiënt leert daar lezen en zo wordt voorkomen dat hij de verkeerde dosering van zijn medicatie inneemt. Maar dat niet alleen. Hij doet vervolgens ook mee aan het programma ‘Walk en Talk’ van de bibliotheek waarin hij sollicitatietips krijgt. Zijn zelfvertrouwen groeit en hij komt uiteindelijk weer aan het werk. 
  • Het re-integratieproject KunstWerk van KOM Gelderland zorgt ervoor dat meer dan 60% van de deelnemers uitstroomt naar een studie, een werkplek of een betaalde baan. 
  • Bij zorginstellingen waar kunst- en cultuuractiviteiten plaatsvinden, vragen deelnemers om minder zorg en medicatie.
  • Kunstenaars en designers bedenken en produceren oplossingen waardoor mensen langer thuis kunnen blijven wonen of revalideren.
  • De organisatie Vita Valley onderzocht en toonde aan hoeveel harde euro’s in de eerstelijns gezondheidszorg worden bespaard door muziekinterventies in de ouderenzorg.
  • KUNSTWerkt Gelderland koppelt vraagstukken van bedrijven aan creatieve suggesties en denkrichtingen van kunstenaars: productinnovatie en inkomen voor kunstenaars gaan zo hand in hand.

In de inspiratiegids die het LKCA vorig jaar uitbracht, staan nog meer prachtige voorbeelden. In Gelderland werken toonaangevende culturele centra en provinciale partners samen in KOM Gelderland (Kunst Ontmoeten Meedoen). Samen met gemeenten onderzochten zij wat zij van elkaar nodig hebben om bij te dragen aan resultaten in het sociaal domein: http://komgelderland.nl/onderzoek/. Het zou fantastisch zijn als een dergelijke samenwerking in meer provincies op gang zou komen.

Maatschappelijke innovatie

De maatschappij kan meer profiteren en groeien als we maatschappelijke vraagstukken als uitgangspunt nemen en creatiever over grenzen heen samenwerken. De decentralisaties bieden enorm veel kansen om dit op lokaal niveau te doen; om samen met culturele partners het braakliggende terrein te ontginnen en te gaan ontdekken hoe we vraagstukken samen kunnen aanpakken. 

Het denken over mogelijkheden, onvermoede kansen, het aandurven om – soms als eerste - over de grenzen van jouw domein heen te stappen: wij noemen dat maatschappelijke innovatie. Innovatie klinkt alsof alles nieuw moet zijn, maar het kan net zo goed gaan om het koppelen van bestaande producten en diensten aan nieuwe doelgroepen. Het koppelen en verbinden, de rol van impactmakelaar: daar valt nog veel over te leren en een wereld bij te winnen. 

Andere aanpak nodig 

Maatschappelijk innovatie vraagt om een andere manier van werken en een andere aanpak van gemeenten. Het juridisch perspectief moet meer ruimte maken voor het maatschappelijk perspectief en het perspectief van effectiviteit en efficiency. Albert-Jan Kruiter van het Instituut voor Publieke Waarde licht dit helder toe in zijn afwegingskader voor maatwerk: https://www.youtube.com/watch?v=kKsHEsuZo9U.

En áls we mooie successen boeken in de praktijk, dan moeten het beleid en de financieringssystematiek een beentje bijtrekken en de integraliteit ook faciliteren. In de recent verschenen publicatie Kunst en positieve gezondheid komt echter naar voren: de goede voorbeelden zijn er in toenemende mate, maar het faciliterend beleid blijft nog achter. 

Hoe gaan we de volgende stap zetten?

Op donderdag 23 november gaan we op het Theaterschip in Deventer met elkaar bespreken hoe we de volgende stap gaan zetten. Welke kansen zijn er, wat zijn mooie voorbeelden om van te leren, hoe kunnen we elkaar helpen en inspireren? Beleidsmakers die in de dagelijkse praktijk samenwerken met cultuurinstellingen om in het sociaal domein resultaten te boeken, vertellen over hun werkwijze. Hun concrete vragen en ervaringen staan centraal op deze dag. 

En kunt u er niet bij zijn? CultuurMijOost, Rijnbrink en het LKCA gaan ook op een ander moment graag met u in gesprek over dit onderwerp.




ck