Bestuurders en raadsleden opgelet: Grijp nu je kans met kunst en cultuur op jouw beleidsterrein!

sociallinksheader

Volg ons
  • linkedin
opinie

Bestuurders en raadsleden opgelet: Grijp nu je kans met kunst en cultuur op jouw beleidsterrein!

opinie

auteur
Sandra Trienekens
datum
5 april 2018
Door Sandra Trienekens • 5 april 2018 • Leestijd: 4 min

Gemeenten, zet kunst en cultuur in bij de uitvoering van beleidsprogramma’s, adviseert Sandra Trienekens. Bijvoorbeeld bij armoedebeleid. Of bij de Wmo. Want collega’s bij kunst en cultuur kunnen effectieve ‘partners in crime’ zijn bij de aanpak van complexe maatschappelijke vraagstukken.

De gemeenteraadverkiezingen zijn achter de rug en de coalitie-onderhandelingen begonnen. Nu de programma’s voor de komende vier jaar worden vastgelegd, is het een ideaal moment voor (nieuwe) bestuurders en raadsleden om eens stil te staan bij de mogelijkheden om met inzet van kunst en cultuur succes te boeken op hun beleidsterrein. 

Kunst en cultuur vallen natuurlijk deels binnen het wettelijk kader en de wettelijke verantwoordelijkheden van gemeenten. Maar gemeenten kunnen kunst en cultuur ook inzetten bij de uitvoering van gemeentelijke beleidsprogramma’s. Zoek je collega’s bij kunst en cultuur eens op en grijp samen de kans om tot een integrale, intersectorale aanpak te komen voor vraagstukken waar jij de komende vier jaar verantwoordelijk voor bent. De cultuuraanbieders zijn kunstenaars en kunstvakdocenten van lokale kunstencentra of andere lokale of regionale culturele organisaties.

Wat kun je samen met kunst en cultuur bereiken?

Wat levert samenwerking met collega’s bij kunst en cultuur en spelers in het culturele veld op voor jouw beleidsterrein? 

Hier een kleine greep uit de mogelijkheden: 
  • Met Forumtheater kun je interactief beleid maken. Culturele initiatieven trekken ook bewoners aan die niet op reguliere publieke bijeenkomsten afkomen, en leggen zo de verbinding voor bestuurders en ambtenaren. 
  • Het welzijn van langer thuiswonende ouderen verbetert doordat zij deelnemen aan culturele activiteiten. Dit zorgt voor uitstel van zorgvragen. Door deze activiteiten doen ouderen weer mee, en het helpt mogelijk ook de eenzaamheid bestrijden. 
  • Verschillende kunstencentra ontwikkelden aanbod om (jonge) werklozen toe te leiden naar de arbeidsmarkt. Met beeldende kunst en theater (her)ontdekken zij hun talent en werken ze aan hun presentatietechnieken. Steun uit de groep voorkomt voortijdige uitval. 
  • Een gezamenlijk cultuurproject bevordert de integratie van statushouders: zij leren de Nederlandse taal en maken kennis met de lokale cultuur en bevolking. Ook in krachtwijken ontstaan door culturele initiatieven interessante processen. 

Of, zoals een gebiedscoördinator van de gemeente Eindhoven zegt in de Inspiratiegids voor lokaal beleid‘Creatieven bedenken verrassende manieren om bewoners te benaderen. Bovendien nemen ze het niet van bewoners over. Bewoners worden ingezet in de processen en worden mede-uitvoerder vanuit hun eigen talent. Samen creëert dat een positieve sfeer waarin de mensen uitgenodigd worden om mee te doen’

Kom met lef tot een integrale aanpak

Voor de Inspiratiegids voor lokaal beleid voerden we gesprekken met 40 bestuurders en ambtenaren. Wat opviel was dat niemand zich afvroeg of kunst en cultuur een meerwaarde konden hebben op hun beleidsterrein. De gesprekken gingen onmiddellijk over het hoe: hoe kan dat het beste geregeld worden, hoe ziet de intersectorale samenwerking eruit, hoe worden de verantwoordelijkheden goed vastgelegd en wat zijn interessante financiële constructies?

Er tekenden zich contouren af, zoals cultuuraanbieders die vaste aanbestedingspartners binnen de Wmo waren geworden. 

Maar hier doen we een oproep aan de (nieuwe) bestuurders en raadsleden: kom met lef, creativiteit en met elkaar tot een intersectorale aanpak. Experimenteer met het oog op structurele samenwerking, want die komt de samenleving ten goede. 

Een ambtenaar, afdeling economische zaken, van de gemeente Zwolle zegt erover in de Inspiratiegids:‘Ik zou tegen gemeenten willen zeggen: heb zicht op kansen, creëer kansen, kijk hoe het wel kan en hoe je ondernemers zoals Binthout – een social design firma – kunt stimuleren. Want samen kun je tot nieuwe manieren komen om dingen te regelen.’

Waarom is het belangrijk? 

Gemeenten staan voor vraagstukken die meerdere beleidsterreinen beslaan. Het passende antwoord kan dan ook niet door één beleidsterrein gegeven worden. Neem armoedebeleid. Bij armoedebestrijding gaat het om sociale activering, schuldhulpverlening, de Participatiewet en de Jeugdwet, maar ook om ruimtelijke vraagstukken en de aanpak van sociale problemen in aandachtswijken. 

Of neem de Wmo. Daarbij gaat het om goed georganiseerde thuiszorg en wijk- of dorpsteams en om vragen als: hoe bereik je mensen met een zorgvraag – zij die langer thuis wonen en minder makkelijk ‘vindbaar’ zijn? Hoe bestrijd je eenzaamheid en faciliteer je mensen zodanig dat ze meer regie over hun eigen leven krijgen? Wat bied je mensen aan om hun netwerken te verbreden, iets dat essentieel is voor informele zorg?  

Om een passend antwoord te kunnen geven op actuele en toekomstige maatschappelijke opgaven, is het zaak de relaties tussen de gemeentelijke spelers onderling én die met hun omgeving te verstevigen. Die spelers zijn de hulpverleners en de collega’s bij sport. Maar ook de collega’s bij kunst en cultuur zijn ‘partners in crime’ bij de uitvoering van de nieuwe beleidsprogramma’s. 

Het begin is simpel: 
  • Maak actief tijd vrij om met collega’s van andere beleidsterreinen te praten,
  • Bespreek de uitdagingen waar je tegenaan loopt: waar zit de overlap en waar kun je elkaar wederzijds versterken?
  • Zoek gezamenlijk naar integrale oplossingen,
  • Zoek gezamenlijk naar (structurele) intersectorale financieringsmogelijkheden.

Het LKCA gaf de afgelopen jaren een inspiratiegids en een handreiking voor lokaal beleid uit. Daarin staan voorbeelden van culturele initiatieven in het sociaal domein en de maatschappelijke effecten daarvan, waaronder: preventie of uitstel van zorgvragen, zelfregie en participatie en meedoen:
Inspiratiegids voor lokaal beleid ‘Preventie, zelfregie en participatie met kunst en cultuur in het sociaal domein’.

Handreiking voor lokaal beleid ‘Nooit te oud voor cultuur’