Schenk aandacht aan talent

sociallinksheader

Volg ons
  • linkedin
opinie

Schenk aandacht aan talent

Interview

auteur
Anita Twaalfhoven
datum
4 juli 2016
Door Anita Twaalfhoven • 4 juli 2016

Cultuureducatie is heel belangrijk binnen het basisonderwijs, benadrukt Rinda den Besten. Maar alsjeblieft niet binnen een verplichtend kader. De voorzitter van de PO-Raad over gelijke kansen voor kinderen en de positieve effecten van cultuureducatie. ‘We zijn doorgeslagen in de aandacht voor cognitieve aspecten.’

‘Ik heb’, vertelt Rinda den Besten, de voorzitter van de PO-Raad, héle fijne herinneringen aan mijn jeugd op een protestants-christelijke basisschool, waar veel Psalmen en oud-Nederlandse liederen werden gezongen. Ik vond het heerlijk om te zingen: ‘De paden op, de lanen in!’ Ook heb ik redelijk goed leren tekenen, met verschillende technieken en materialen. Als kind besef je dat nog niet, pas op de middelbare school merkte ik hoe goed ik met perspectief en met pastel of ecoline uit de voeten kon en dat ik me daarmee kon uitdrukken.’ 
En dat is iets dat ze ieder schoolkind mee zou willen geven. Zeker als ze bedenkt hoeveel ouders geen privé-docenten voor pianoles of gitaarles kunnen betalen. Bij het creëren van gelijke kansen voor kinderen, zegt ze, gaat het ook om het leggen van een goede basis voor cultuureducatie op school. 

Hoe belangrijk is cultuur in de klas?

‘De laatste jaren wordt steeds duidelijker hoe belangrijk kunst en cultuur zijn voor het onderwijs.  Samen musiceren leert je bijvoorbeeld om met elkaar samen te werken en het brengt ook samenhang tussen de kinderen in de klas. Creatieve ontwikkeling heeft een positieve invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling en het mooie is dat het ook bijdraagt aan het leervermogen voor cognitieve vakken. Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en door aandacht te geven aan creativiteit prikkel je die nieuwsgierigheid. Daarmee stimuleer je ook hun motivatie om te leren.’

Probeert de PO-Raad om hiervoor meer ruimte te creëren in het onderwijs? Of blijft de prioriteit liggen bij rekenen en taal? 

‘Taal en rekenen zijn van belang maar dat geldt ook voor cultuur, vindt de PO-Raad. We zijn in de afgelopen periode echt een beetje doorgeslagen in de aandacht voor cognitieve aspecten en daarin moeten we nu een betere balans zien te vinden. We benadrukken dan ook dat er aandacht moet zijn voor de verschillende soorten talenten van de kinderen in de klas. Denk maar aan het verhaal dat je vaak hoort over leerlingen die worstelen met rekenen, maar ineens helemaal opbloeien als ze muziek mogen maken of toneel kunnen spelen.’

Ziet u het advies van Platform Onderwijs2032 als een stap in de goede richting voor het cultuuronderwijs?

‘Zeker, ik juich het toe dat in Onderwijs2032 de kerndoelen voor cultuur verder zijn aangescherpt. Het is positief dat er meer nadruk komt te liggen op de socialiserende functie van onderwijs, op het ontwikkelen van creativiteit en op de aandacht voor cultuur. Ook de PO-Raad wil bij de kwaliteit van het onderwijs breder kijken dan alleen het cognitieve vlak.’

Is de PO-Raad voor een verplichtend kader cultuureducatie? 

‘Nee, alsjeblieft geen nieuwe verplichtingen!' Ze haalt het staatsonderwijs in Vietnam aan. Dat deed ze eerder ook als in een opiniestuk in Trouw tegen een verplicht aantal uren voor gymles. 'Om even te chargeren, we kiezen niet voor de aanpak zoals in een land als Vietnam, waar de hele school om 8.30 uur het boekje op dezelfde pagina openslaat. Een verplichtend kader, in de zin van iedereen hetzelfde laten doen en toetsen afnemen, vind ik niet geschikt voor cultuureducatie.’ 

Wordt het dan niet te vrijblijvend? 

‘Het gaat ons er om wat passend is bij de schoolpopulatie en wat hen enthousiast maakt, maar dat wil niet zeggen dat het vrijblijvend is. De aandacht hiervoor moet ook serieus door de onderwijsinspectie worden opgepakt.’ 

De PO-raad wil cultuuronderwijs integreren in andere vakken, net als techniek. Waarom? 

‘We willen af van het idee dat er ‘ook nog even aan cultuur’ moet worden gedaan en willen graag een integrale aanpak, met allerlei dwarsverbanden naar andere vakken. Ik zag een voorbeeld hiervan dat me enorm aansprak, op een school waar kinderen gitaarles kregen. De leerlingen bouwden eerst zelf een eenvoudige gitaar en zo leerden ze ook over de techniek, de spanning van de snaren en hoe het geluid zich verplaatst. Het onderwijs van de toekomst is integraal, want zo krijg je leerlingen die dwarsverbanden kunnen leggen.’ 

Waarom is dat zo belangrijk? 

‘De arbeidsmarkt is ook niet meer gericht op het werken binnen één branche en een vak dat overgaat van vader op zoon. Het gaat er om dat je creatief en flexibel bent, je goed leert aanpassen en verbindingen kunt leggen.’ 

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat cultuuronderwijs écht een structureel en kwalitatief onderdeel van het curriculum gaat uitmaken?

‘Cultuureducatie heeft een stevige infrastructuur nodig en betaalbare voorzieningen. Maar op de scholen draait het uiteindelijk om de kwaliteit van de leerkrachten. Daarom is een goed aanbod voor de Pabo’s en het faciliteren van nascholingsaanbod essentieel. Zoals met Meer muziek in de klas, het project waarvoor ik een van de ambassadeurs ben. Leerkrachten beschikken vaak over weinig muzikale vaardigheden. ‘Ik heb het niet meegekregen op de Pabo, en eigenlijk dúrf ik het ook niet zo goed’, zeggen ze dan. Terwijl die lessen op school zó belangrijk zijn. De aandacht voor de culturele vaardigheden van leerkrachten staat bij de PO-Raad dus met stip op nummer één.’ 

Wat gaat er de komende tijd gebeuren? 

‘De eerste stap is nu hoe we de aandachtspunten van Onderwijs2032 verder gaan uitwerken. De tweede stap is een ander beoordelingskader ontwerpen voor de onderwijsinspectie. De PO-Raad is hiermee bezig en we denken ook aan een kader dat geschikt is voor cultuureducatie.’

Hoe stelt u zich zo’n kader concreet voor? 

‘Je zou scholen bijvoorbeeld het volgende kunnen vragen: motiveer jaarlijks wat je doet en hoe je dat doet, met aandacht voor je doorlopende leerlijnen en de scholing van je leerkrachten.’

Hoe ziet de ideale situatie er in uw ogen uit? 

‘De hele dag door kort aspecten van cultuureducatie aanstippen. In de tekstboekjes bij Nederlands verwijzen naar schrijvers, bij geschiedenis aandacht vragen voor grote kunstenaars en tijdens de uitjes van school iets cultureels doen. Scholen kunnen ook de expressieve kant vaker de ruimte geven: zingen, dansen, tekenen, optreden en presenteren.’ 

Een beetje zoals op uw vroegere school gebeurde? 

‘Daar hoorde zingen en tekenen er gewoon bij, het was iets vanzelfsprekends.’

Foto Rinda Den Besten: Katja Mali 
Foto boven: Basisschoolkinderen in Museum het Valkhof in Nijmegen. Foto Marcel van den Bergh / Hollandse Hoogte 

Dit is een artikel uit Cultuurkrant NL, de krant van het LKCA. Deze krant werd juni 2016 gratis verspreid onder professionals die werken voor meer cultuur op school of in de vrije tijd. 

ck