Cultuurbeleid Nuenen: Cultuur niet in een eng hokje

auteur
Arno Neele
datum
26 januari 2016

Hoe ontwikkelde het gemeentelijke beleid voor cultuurparticipatie zich de afgelopen jaren? Het LKCA onderzocht dit in zes gemeenten, waaronder Nuenen.
Na een periode van drastisch bezuinigen ziet de toekomst voor deze gemeente er weer rooskleurig uit. Nuenen hoeft voorlopig niet meer te bezuinigen op kunst en cultuur. Maar instellingen moeten wel activiteiten koppelen aan zorg en welzijn.

Overleven en bezuinigen

De mondiale financiële crisis van 2008 raakte de gemeente Nuenen hard. Het leidde tot zware verliezen in de grondexploitatie, waardoor de gemeente uiteindelijk onder toezicht kwam te staan. ‘Overleven’ werd als vanzelf de kern van het gemeentelijk beleid. Het wekt geen verbazing dat ‘kunst en cultuur’ een van de bezuinigingsposten was.

Bij de reorganisatie van het ambtelijk apparaat in 2012 – waarbij een groot aantal fte werd ingekrompen – verdween nagenoeg de hele ambtelijke capaciteit voor kunst en cultuur. De huidige voor cultuur verantwoordelijke beleidsmedewerker heeft sindsdien nog slechts een paar uur per week voor dit beleidsterrein. De laatste cultuurnota dateert dan ook van 2008.

Kunst en cultuur onderaan de rangorde

Het college van Nuenen kreeg in 2011 de opdracht een nieuwe subsidiesystematiek in te voeren en € 90.000 te bezuinigen op het subsidieplafond. Het college maakte een rangorde naar maatschappelijke relevantie van alle voor subsidie aangemelde activiteiten. Kunst en cultuur bungelden in deze rangorde helemaal onderaan, waardoor alle amateurkunstverenigingen en kunsteducatie-instellingen hun subsidie geheel zouden verliezen. Alhoewel iets hoger in de rangorde, gold hetzelfde voor de sportverenigingen.

De bekendwording van het plan leidde tot grote commotie. Op 20 oktober 2012 hielden verenigingen en instellingen een protestmars door het centrum van Nuenen. Tientallen van hen vroegen inspraak bij de bijzondere raadsvergadering waar het nieuwe plan voorlag. Al het protest was niet tevergeefs: eind 2012 viel het college over het plan en de hervorming van het subsidiebeleid werd op de lange baan geschoven.

Kleine subsidies verdwijnen, muziekkorpsen buiten schot

Ondanks dat het nieuwe subsidieplan niet doorging, besloot de gemeente in 2013 toch enkele bezuinigingen door te voeren. Bijdragen onder de 500 euro werden geschrapt. Vooral enkele koren verloren hierdoor hun subsidies. Ook verviel de subsidie voor de huur aan het cultureel centrum Het Klooster. Deze bezuiniging had vooral consequenties voor de grotere instellingen: Kunstkwartier en Culturele Activiteiten Nuenen. Ook toneelvereniging De Lindespelers en het jongerenkoor Jocanto die repeteerden in Het Klooster verloren de ‘huursubsidie’.

Door deze bezuinigingen kregen in 2014 nog maar 10 culturele organisaties subsidie voor in totaal ruim 600.000 euro, terwijl twee jaar eerder ruim 700.000 euro werd verdeeld over 15 verenigingen en instellingen. Opvallend is dat de vier muziekkorpsen de dans ontsprongen. Zij werden niet gekort. Bovendien hadden zij in 2010 gezamenlijk nog een structurele subsidieverhoging gekregen van 7.500 euro. Deze verhoging was volgens de gemeente noodzakelijk voor het voortbestaan van de korpsen.

Nieuw subsidiebeleid in het teken van zorg en welzijn

De in 2014 aangetreden gemeenteraad onderneemt deze beleidsperiode een hernieuwde poging te komen tot een nieuw subsidie- en accommodatiebeleid. Het blijft een zeer politiek gevoelig onderwerp, maar dit keer hoeft het nieuwe plan geen bezuinigingen op te leggen. Wel komt het subsidiebeleid in het teken te staan van de decentralisatie van zorgtaken naar gemeenten. Zo krijgen Wmo-gerelateerde activiteiten voorrang. Kunsteducatie-instellingen krijgen de maatschappelijke opdracht om activiteiten in te zetten voor zorg en welzijn. Voor amateurkunstverenigingen geldt deze opdracht overigens niet.

Maatschappelijke opdracht van cultuur

In de ogen van de gemeente pakte Kunstkwartier deze maatschappelijke opdracht al goed op, bijvoorbeeld door het organiseren van muzieklessen voor mensen met hersenletsel. Kunstkwartier ontving zodoende al verschillende incidentele subsidies. Culturele Activiteiten Nuenen gaf daarentegen volgens de gemeente geen gehoor aan deze maatschappelijke opdracht, waardoor deze instelling geen extra subsidie kreeg en in de zomer van 2015 failliet ging. 

Meer informatie

Kunst en cultuur op website gemeenten Nuenen

Bronnen

Voor dit artikel zijn beleidsstukken bestudeerd en beleidsmedewerkers geïnterviewd. 

beleid

contact

Arno Neele
naamArno NeelefunctieSpecialist onderzoektelefoonnummer030 711 51 07e-mailArnoNeele@lkca.nl