Ga de dialoog aan met senioren

Maastricht
datum
8 november 2016

Interview met Karin Martens, beleidsmedewerker welzijn gemeente Maastricht, over ouderen en cultuurparticipatie.

De gemeente Maastricht heeft 122.000 inwoners, waarvan 24.000 65-plussers. 

Ouderen en cultuurparticipatie in Maastricht

Karin Martens‘Ouderen en Cultuur is in Maastricht definitief op de agenda gekomen na een bezoek van de Karavaan Kunst voor het Leven van het Fonds voor Cultuurparticipatie met Hedy d’Ancona als ambassadeur van Lang Leve Kunst. Dat was een spetterende middag en de wethouder is daardoor heel enthousiast geworden. Vervolgens zijn we met afgevaardigden van de gemeente en Tout Maastricht in mei 2015 naar de internationale conferentie Long Live Arts geweest. Sindsdien staat het onderwerp hier echt op de agenda en staan drie termen centraal: innovatie, participatie en nieuwe samenwerkingsvormen. Zo willen we ouderen een veel actievere rol laten vervullen. Daarvoor was dat heel anders, meer vóór dan dóór ouderen. Dat is een groot verschil. Nu zie je veel grotere projecten ontstaan die ook steeds meer de participatie en samenwerking bevorderen. Bovendien ontstaan hierdoor ook nieuwe werkvormen.’

‘Ouderen en Cultuur is in Maastricht definitief op de agenda gekomen na een bezoek van Hedy d’Ancona.’  

Tout Maastricht

Tout Maastricht is een culturele stichting die cultuurprojecten coördineert en faciliteert. Voorheen was het onderdeel van de gemeente, maar sinds 2011 is Tout Maastricht een zelfstandige stichting die zich inzet om kunst en cultuur in Maastricht zichtbaar en bereikbaar te maken: voor jong en oud, professionals en amateurs, bekend en onbekend. 
Tout Maastricht streeft naar een grote impact met een klein team. Om die reden is het een netwerkorganisatie; verschillende partners gaan samen op zoek naar overeenkomsten die ze vervolgens vertalen in een efficiënte samenwerking. Door te focussen op de overeenkomsten, worden de verschillen – denk aan visie, missie of doelen – minder belangrijk. De belangrijkste sleutel is dat alle netwerkparticipanten elkaar in hun waarde laten.   

Doelgroepen

‘In principe voert Maastricht geen doelgroepenbeleid. Wel willen we ouderen zo lang mogelijk actief houden en zelfstandig laten wonen. In die zin richt het beleid zich op hen. We doen soms iets extra’s om ouderen de weg te laten vinden naar culturele instellingen of initiatieven. Momenteel denken we na over een cultuurfonds voor ouderen om de financiële drempels weg te nemen. De kwetsbare ouderen vallen vooral onder het Wmo-beleid. Daarbij werken we samen met verzorgingstehuizen, bijvoorbeeld de Geheugenkoren voor mensen met Alzheimer.’

Voorbeelden

Maastricht kent verschillende projecten die cultuurparticipatie en cultuureducatie bevorderen. Enkele voorbeelden:

  • Maastricht is Age Friendly City.
  • Let’s (Ad)dress The People van FASHIONCLASH en Tout Maastricht. Hier staan traditionele handwerktechnieken en cultuurparticipatie van ouderen centraal. 
  • Appeltaart met Zilver laat een onderdeel van de collectie uit het Museum aan het Vrijthof bij ouderen thuis komen. Er is een wisselende collectie die van huiskamer naar huiskamer gaat. Senioren nodigen gasten uit de wijk uit, en praten samen over de collectie. Zo prikkelen we mensen, zeker uit bepaalde wijken, om ook zelf een museum te bezoeken. 
  • De culturele instelling Kumulus verzorgt cursussen en organiseert activiteiten in de wijk om de afstand voor sommige mensen letterlijk en figuurlijk te verkleinen.
  • De Week van de Ouderen in Maastricht. Speciaal voor ouderen zijn er activiteiten, voorstellingen en events, verdeeld over ongeveer 25 locaties in de stad.
  • De Minimakerfair waarbij we de talenten van jong en oud mixen. 
  • Granny’s Finest Maastricht; handwerkclubs voor senioren die samen hun hobby uitoefenen, elkaar ontmoeten en creatief bezig zijn. Dit bestrijdt ook eenzaamheid. Jong en oud werken samen en leren van elkaar.
  • Een fotowedstrijd waarbij we de foto’s gebruiken om de politiek de leefwereld van ouderen te laten zien: de stad door hun ogen. 

Ouderen betrekken

‘Maastricht heeft een Adviescommissie Seniorenbeleid, die een reactie geeft op alle gemeentelijke stukken over ouderen. Daarnaast benutten we ook informele kanalen voor input. Zo heeft Tout Maastricht afgelopen zomer culturele wandelingen door de stad georganiseerd. Daarna zijn we met de deelnemende ouderen in gesprek gegaan om hun wensen te inventariseren. Ook hebben we dialoogsessies met senioren en inventariseren we de reacties van ouderen die komen op de Maastrichtse Ouderenkrant die twee keer per jaar verschijnt.’ 

‘Maastricht heeft een Adviescommissie Seniorenbeleid, die een reactie geeft op alle gemeentelijke stukken over ouderen.’

Financiering

‘Een deel van de cultuuruitgaven in Maastricht wordt betaald door het Elisabeth Stroeven Fonds en ook Tout Maastricht krijgt geld voor activiteiten, dus ook voor cultuurparticipatie voor ouderen. De gemeente vindt het belangrijk dat ouderen blijven meedoen.’

Ontschotting 

‘Maastricht is er aardig in geslaagd om cultuur en welzijn te verbinden. Zo werkt de gemeente nauw samen met zorginstellingen. Ook binnen de gemeente is sprake van ontschotting. De afdeling Welzijn en Zorg werkt al jaren samen met de afdeling Economie. Samen programmeren en financieren ze bepaalde culturele projecten, die overigens ook gefinancierd worden vanuit het welzijnsbudget. Dat gaat in goed overleg.’

Toekomst

‘In de meerjarige Toekomstagenda Senior in Maastricht heeft de gemeente speerpunten benoemd om ouderen zinvol mee te laten doen. Cultuurparticipatie speelt hierbij een belangrijke rol. Het moet toegankelijk zijn voor iedereen.
Ik zie Maastricht als koploper als het gaat om ouderen en cultuurparticipatie. We zijn sinds 2016 onderdeel van het programma Lang Leve Kunst. Op weg naar Age Friendly Cities. Er zijn veel samenwerkingsvormen, zowel met instellingen voor zorg, welzijn als met culturele instellingen. Vanuit de provincie en de Rijksoverheid verwacht ik niet veel. Als ze iets zouden willen doen, zoek ik het in de budgetten. Dat is altijd wel een factor. Dat komt ook omdat Maastricht veel ouderen heeft met een laag inkomen. Dan kun je wel over cultuur praten, maar mensen moeten daar ook geld voor hebben. Daar lopen we wel tegenaan.’

Tips van Karin Martens

  • Zoek de samenwerking op en laat je inhoudelijk adviseren door de culturele sector. Dat heeft in Maastricht heel goed gewerkt met Tout Maastricht. Zij hebben een coördinerende rol en veel expertise en een groot netwerk in huis. Omdat Tout Maastricht zelf geen aanbod heeft, kan zij goed en onafhankelijk advies geven.
  • Ga de dialoog aan met senioren en laat hen zélf zeggen wat ze willen. Dan weet je zeker dat de activiteiten aansluiten bij hun behoeften. De mensen hebben zelf meegedacht en gepraat over wat ze belangrijk vinden. De deelnemers waren niet representatief voor alle senioren, maar het geeft wel een beeld. Of organiseer eens iets anders en probeer zo de dialoog aan te knopen. 

beleid