Verenigingsleven Venlo: 'Veel gezelliger dan Facebook'

Cultuurverenigingen Venlo
auteur
Josefiene Poll
datum
15 juli 2016

Hoe gaat het met de Nederlandse cultuurverenigingen? Wat is er veranderd en wat brengt de toekomst? Met een enquête en interviews onderzocht het LKCA dit in zes gemeenten, waaronder Venlo.
Hoeveel verschillende verenigingen er ook zijn in Venlo, ze hebben één ding gemeen: het voortbestaan staat altijd op de agenda. Maar mede afhankelijk van de urgentie gaan de verenigingen daar wel ieder op hun eigen manier mee om.

Venlo heeft een rijk verenigingsleven. Je telt al gauw zo'n 165 verenigingen: koren in alle vormen en maten, (blaas)orkesten, carnavalsverenigingen, schutterijen, toneelverenigingen, schilder- en fotoclubs. Van hen vulde er 61 onze enquête in. Daarnaast spraken we met Joekskapel Gans van Strjeek, Schilderclub Expressie '87 en het Venloos Operette Gezelschap.

Leden

De dweilorkesten in Noord-Limburg worden 'joekskapel' genoemd. Zo ook Joekskapel Gans van Sjtreek, dat 9 jaar geleden startte vanuit een vriendengroep. Inmiddels is het ledenaantal gestegen en treden ze regelmatig op. De gemiddelde leeftijd van de leden is 28 jaar.

De Schildersclub Expressie '87 kent een stabiel ledental en komt één keer in de week bijeen om samen te schilderen of te tekenen. Het merendeel van de leden bestaat uit senioren. Dit geldt ook voor het Venloos Operette Gezelschap (VOG), met 40 leden de grootste vereniging van de drie. Zij treden verschillende keren per jaar op, hoewel dit een steeds grotere uitdaging wordt door dalende inkomsten en de stijgende leeftijd van de leden. Bovendien kampen zij met een daling van het aantal leden.

Van de 61 Venlose verenigingen die de enquête invulden daalde bij 26 verenigingen het ledenaantal in de afgelopen jaren, tegenover 12 verenigingen die een stijging kenden. Bij de overige verenigingen bleef het aantal leden stabiel.

Subsidie en accommodatie

Van de 61 verenigingen ontvingen er 39 jaarlijks subsidie van de gemeente en 3 van de provincie. De gemeentelijke subsidieregeling, waar het VOG gebruik van maakt, bestaat uit een bedrag per jeugdlid, een bijdrage voor de opleiding van jeugd- en kaderleden, en een bijdrage voor huisvesting. Dat de verenigingen alleen nog geld krijgen voor jeugdleden is recent en leidde voor het VOG tot minder inkomsten:

'We hebben voornamelijk leden boven de 45 jaar oud. Voor deze leden ontvangen we dus geen subsidie meer. Daarnaast oefenen wij in een buurthuis dat wordt gesubsidieerd door de gemeente. Hierdoor betalen wij een lage huurprijs. Onlangs vernamen we dat de gemeente vindt dat het gemeenschapshuis selfsupporting moet worden, wat kan leiden tot een stijging van de huurprijs. Dus naast dalende inkomsten krijgen we misschien op termijn ook te maken met stijgende kosten.'

Ook de Schilderclub betaalt een verlaagde huurprijs voor de gesubsidieerde sporthal waar zij wekelijks bijeenkomen. Joekskapel Gans van Sjtreek komt bijeen in café en betaalt helemaal geen huur: 'De eigenaar van het café is al lang blij met het extra publiek en de extra omzet. Ik vind dat verenigingen zelf de eerste verantwoordelijkheid hebben om in hun voortbestaan te voorzien. Mocht dit voor veel verenigingen moeilijk worden dan kan de gemeente natuurlijk wel een rol spelen. Maar tot nu kunnen we ons goed bedruipen.'

Ook het VOG is deze mening toegedaan: 'We moeten creatief zijn. Maar de gemeente moet de verenigingen wel de tijd geven om veranderingen in gemeentelijk beleid op te vangen.'

Krachten bundelen

Hoe ga je om met die veranderingen? De VOG werkt samen met een school aan een musical: 'De kinderen zijn lid geworden van de vereniging, wat voor ons inkomsten betekent. We hopen dat dit lidmaatschap blijvend is. Daarom profileren we ons nu meer als theaterkoor. We mogen ook de kostuums kosteloos opslaan in de school. Als wederdienst mag de school gebruik maken van die kostuums'.

De vereniging heeft ook contact opgenomen met de Huizen in de Wijk: 'Zij willen activiteiten organiseren in de wijk en wij kunnen een optreden verzorgen: voor ons extra exposure dat hopelijk leidt tot ledenaanwas'. Een wat meer rigoureuzere oplossing zoekt de VOG in een mogelijke fusie met een andere operettevereniging: 'Zij kampen met dezelfde vraagstukken als wij: dalende ledenaantallen, dalende inkomsten en bovendien wordt het steeds moeilijker om actieve bestuursleden te vinden die zich willen inzetten voor de vereniging.'

Venloos Operette Gezelschap

Baten en lasten

De meest stabiele stroom van inkomsten voor de drie verenigingen is de contributie. Het bedrag varieert van € 50 tot € 180 per jaar.  De Schildersclub heeft daarnaast geen andere inkomstenbronnen: 'Leden nemen zelf hun materialen mee. De enige vaste lasten die wij hebben is de huur en een budget voor promotie.'

De Joekskapel heeft ook inkomsten uit sponsoring: 'We leven in een kleine gemeenschap. Iedereen kent wel één van de lokale ondernemers hier. En omdat wij vaak optreden bij lokale evenementen hebben zij er ook baat bij als wij reclame voor hen maken.' Hun grootste kostenposten zijn de deskundige begeleiding tijdens repetities en de aanschaf van materiaal als bladmuziek en instrumenten.

De VOG heeft te maken met hele andere uitgaven: 'Elk jaar treden wij op in het theater De Maaspoort. Die zien ons graag komen, want er komt altijd veel publiek op af. Maar een beetje productie kost al gauw tussen de € 40.000 en € 60.000. Dat wordt steeds moeilijker om te realiseren. En je wilt ook niet de prijs van het toegangskaartje verhogen.'

Om dit op te lossen richtte het VOG samen met andere verenigingen de stichting Stimulans op. 'Via deze stichting willen we ervoor zorgen dat we met gesloten beurzen gebruik kunnen maken van elkaars faciliteiten en hopelijk in 2017 of 2018 een gezamenlijke productie kunnen neerzetten.'

Maatschappelijke relevantie

Hoe verschillend de verenigingen ook zijn, één ding hebben ze gemeen: het voortbestaan van een vereniging is niet vanzelfsprekend. Soms urgent en soms minder urgent, maar de balans tussen ambities en de benodigde middelen is een vraagstuk dat eigenlijk constant op de agenda's staat. Maar heeft dit ook niet te maken met maatschappelijke ontwikkelingen als individualisering, mondialisering en digitalisering? Past het concept van een vereniging daar nog wel in?

Alle drie de verenigingen zijn ervan overtuigd een maatschappelijke relevantie te hebben. Joekskapel: 'Juist door deze ontwikkelingen krijgen mensen een hang naar sentiment en samenzijn. Een groep is een groep omdat ze verwante geesten zijn en zich met elkaar identificeren. En dan is samen musiceren en in het café zitten toch veel gezelliger dan een facebookchat? Maar je moet ook niet koste wat het kost alles in stand houden. Het moet uit de mensen zelf komen: doe de dingen die je leuk vindt op de manier die je leuk vindt.' 

Venloos Operette Gezelschap

Foto's: Website Joekskapel Gans van Strjeek en Venloos Operette Gezelschap

beleid

contact

Josefiene Poll
naamJosefiene PollfunctieSpecialist onderzoektelefoonnummer030 711 51 77e-mailJosefienePoll@lkca.nl