Cultuuraanbieders in Alphen: op de sociale toer

Cultuuraanbieders in Alphen
auteur
Jan Ensink (21 november 2016 overleed Jan, 60 jaar oud)
datum
13 april 2017

Hoe staat het met aanbieders van kunsteducatie in de vrije tijd? Het LKCA onderzocht dit in zes gemeenten, waaronder Alphen aan den Rijn.
Alphen kent een uitgebreid aanbod van kunsteducatie. Ondanks het radicaal nieuwe cultuurbeleid krijgen de gebruikelijke instellingen weer subsidie, zoals Parkvilla, het Jeugdtheaterhuis, de Nieuwe Muziekschool Alphen en Boskoop Creatief. Toch is het nieuwe beleid wel van invloed op de instellingen en hun aanbod. Ook beïnvloedt de veranderende vraag van cursisten het aanbod.

Van de Alphense aanbieders spraken we met Parkvilla, Boskoop Creatief, de Nieuwe Muziekschool Alphen (NMSA), Uniekrea en de zelfstandige orgel- en pianodocent Simon Stelling.

Van Streekmuziekschool naar Nieuwe Muziekschool Alphen

Begin 2015 besloot de gemeente definitief om de subsidie aan de Streekmuziekschool (de helft van de totale begroting) te beëindigen per 2017. Het bestuur nam tijdig maatregelen. De muziekschool stopte per augustus 2016, de ontslagen medewerkers kregen een ruimhartig sociaal plan (mede door de gemeente gefinancierd), en de opbouw startte van de Coöperatie Nieuwe Muziekschool Alphen (NMSA).

Bijna alle oud-docenten werden als zzp'er lid van de coöperatie Bijna alle docenten van de oude muziekschool werden als zzp'er lid van de coöperatie. De NMSA krijgt wel weer subsidie, maar substantieel minder dan voorheen. Het bereik en de omvang bleven nagenoeg gelijk: de 30 docenten behielden grotendeels hun cursisten (1300). De NMSA zet daarnaast in op samenwerking met het regulier onderwijs. En via een specifiek aanbod bedient de NMSA bijzondere doelgroepen, zoals senioren.

Door alleen te werken met zzp’ers is de organisatie nu, onder meer door een flexibeler cursusaanbod, maximaal in staat in te spelen op ontwikkelingen in de markt. Wel is er de zorg dat het wegbezuinigen van coördinerende taken zich gaat wreken op de lange termijn.

Parkvilla krijgt een BOOST

Parkvilla moet geld vrijmaken voor maatschappelijke activiteitenVoor het centrum voor de kunsten Parkvilla waren de gevolgen van het nieuwe cultuurbeleid minder rigoureus. In het samenwerkingsverband BOOST trekt het nu op met zeven instellingen op het terrein van cultuur, sport en welzijn. Daarmee weet het de taken voor het onderwijs en kwetsbare groepen goed op te pakken. Het betekent wel dat Parkvilla geld moet vrijmaken om maatschappelijke effecten te behalen, zoals eenzaamheidsbestrijding. Ook moeten vrijwilligers een essentieel aandeel krijgen in de organisatie. Hierdoor blijft er flink minder subsidie over voor kunsteducatie in de vrije tijd.

Gelukkig was Parkvilla zich al langere tijd aan het omvormen tot een meer ondernemende instelling. Zo richt het zich meer op nieuwe doelgroepen en op nieuwe verdienmodellen. Docenten worden nu alleen nog als zzp'er aangetrokken in plaats van in vast dienstverband. Hierdoor is het cursusaanbod bijvoorbeeld makkelijker en sneller aan te passen. Momenteel bedienen de 40 docenten ongeveer 1300 cursisten, maar door het groeiend aantal wijk- en schoolprojecten is het bereik vele malen groter.

Cultuuraanbieders in Alphen

Laagdrempelig en goedkoop

Boskoop Creatief is het lokale creativiteitscentrum van Boskoop. Het heeft geen personeel in loondienst. Bestuursleden en vrijwilligers verzorgen de volledige organisatie van de cursussen, exposities en kunstevenementen (kunstroute, kunstmarkt etc.) De docenten worden per cursus tegen een uurtarief betaald, zo blijven de kosten zo laag mogelijk. Verder draait het op vrijwilligers, waardoor het maar een kleine gemeentelijke bijdrage krijgt.

De voorzitter sprak haar contacten in de zorgsector aanToch moest ook Boskoop Creatief mee in het nieuwe beleid van de gemeente. Maar door de bekendheid van de voorzitter met de zorgsector wist zij de beleidsplannen eenvoudig aan te passen en samenwerking te zoeken met andere partijen. In tegenstelling tot NMSA en Parkvilla bestaan de cursisten vooral uit ouderen (55+). Jongeren richten zich na de fusie van de gemeente Boskoop meer op Alphen en komen sneller terecht bij Parkvilla. Boskoop Creatief biedt nu activiteiten aan op scholen en naschoolse opvang.

Uitgebreid aanbod

Naast de NMSA, Parkvilla en Boskoop Creatief verzorgen nog enkele instellingen kunstlessen in Alphen, zoals het Jeugdtheaterthuis. Sinds kort is er ook de Alphense Popschool. De gemeente kent maar liefst negen dansscholen. En verder zijn er enkele tientallen zelfstandige kunstdocenten actief in een groot aantal disciplines. Van naailes bij Echtstudio tot Circus Campus en van dansles bij Ballestudio Mirjam Ouwerkerk tot edelsmeden bij Will de Heij. Voor de inwoners lijkt er dan ook voldoende aanbod te zijn.

Geen vetpot

De meeste van deze aanbieders hebben overigens niet of nauwelijks van doen met het gemeentelijk beleid. Dat geldt bijvoorbeeld voor orgel- en pianodocent, stadsorganist en koordirigent Simon Stelling, een van de vele zelfstandige kunstdocenten in Alphen. Hij heeft een gezonde beroepspraktijk, ook al is het geen vetpot. Zoals bij zoveel docenten is zijn beroepspraktijk gemengd. Soms geeft hij ook les bij de Volksuniversiteit, doet hij veel losse projecten en geeft uiteraard ook zelf uitvoeringen.

Ellen wil haar enthousiasme overbrengen op cursistenVoor Uniekrea zijn de workshops niet eens bedoeld als inkomstenbron. Het is eerder haar enthousiasme dat Ellen, samen met haar moeder, wil overbrengen op anderen. Ze verdient haar boterham als opticien, maar geeft daarnaast 8 à 10 keer per jaar een creatieve workshop, zoals sieraden maken, mozaïek, kerstdecoratie en macramé. De vergoeding is vooral bestemd voor de aanschaf van het cursusmateriaal. De workshops vinden plaats in haar eigen huiskamer en zijn ‘voor iedereen die graag op een gezellige manier een unieke creatie maakt’.

Vraag naar minder kwaliteit?

Enkele van de geïnterviewde aanbieders wijzen op een veranderende behoefte bij kunstbeoefenaars. Dit heeft ook consequenties voor het aanbod, zoals meer kortere cursussen en tijdelijke projecten. Zo brengt Parkvilla meer variëteit aan in zijn cursusaanbod, zowel qua disciplines als qua duur. Het biedt kortere en langere cursussen aan en verzorgt cursussen speciaal voor de zomermaanden.

Korte projecten leiden nooit echt tot een hoog niveauOok Simon Stelling merkt dat mensen minder bereid zijn zich echt te binden aan bijvoorbeeld een koor. Tijdelijke projecten als een kerstuitvoering zijn heel populair, maar leiden meestal niet tot een vast koorlidmaatschap. Volgens hem is dat funest voor de kwaliteit, want een beperkt aantal repetities leidt nooit tot een echt hoog niveau.

Lees verder

Gemeentelijk beleid in Alphen aan de Rijn
Meer onderzoek in zes gemeenten naar de stand van zaken van cultuurparticipatie

Foto boven: Coöperatie Nieuwe Muziekschool Alphen
Foto onder: Parkvilla

beleid