Praktijkvoorbeeld cultuurcoach in Integrale Kind Centra (IKC)

Interview

datum
15 april 2015

Je ziet ze steeds meer in Nederland: de Integrale Kind Centra, oftewel IKC’s. Scholen gebaseerd op de vijf o’s: onderwijs, opvoeding, ontwikkeling, opvang en ontspanning. Wat is de rol van cultuureducatie op een IKC? Een portret van cultuurcoach Mariëlle de Hair.

Mariëlle de Hair werkt sinds drie jaar als cultuurcoach bij Kinderopvang Zonnekinderen. Een kinderopvangorganisatie met 23 opvanglocaties in Zuidoost-Gelderland, waarvan er twee onderdeel zijn van een IKC en vijf van een IKC-in-oprichting. De twee IKC-locaties zijn de Tichelaar in Gendt en de Bosmark in Dinxperlo. Mariëlle: ‘Ik werk op alle 23 locaties, zowel op de dagopvang als op de buitenschoolse opvang, en werk daar tussen de 20 en 30 uur per week. Als cultuurcoach is het mijn taak om het cultuurbewustzijn van de kinderen te prikkelen en de pedagogisch medewerkers van Zonnekinderen daarin te trainen en te coachen.’ 

Aanspreekpunt

Mariëlle is aanspreekpunt voor kunst en cultuur en haar werkzaamheden lopen uiteen van cultuuractiviteiten bedenken, uitvoeren en uitzetten bij collega’s, tot het coachen bij de uitvoering. Eén van die activiteiten is de Zonnekinderen Academy, een samenwerkingsproject met  Het Musiater in Zevenaar. Tijdens  een periode van twaalf weken krijgen de kinderen dans-, zang- en theaterles. Iedere woensdag komen ze naar het theater om te oefenen. Mariëlle: ‘We werken toe naar een voorstelling. Ik schrijf het script, regisseer het stuk en geef de theaterlessen. Twee andere professionele krachten verzorgen de zang- en danslessen.’ 

Van alle  locaties komen de kinderen die zich hebben opgegeven met het busje van Zonnekinderen naar het theater in Zevenaar. Ouders hebben er geen omkijken naar, want het maakt onderdeel uit van de reguliere opvang. Naast een groot project als dit verzorgt Mariëlle ook kleinschaliger activiteiten: ‘Over het algemeen werk ik de ochtenden in de dagopvang. De ene keer werk ik daar aan kunstzinnige vorming, een andere keer verzorg ik een dans- of muziekworkshop. Peuters op de dagopvang vinden ook poppenspel erg leuk. ‘s Middags ga ik dan naar een BSO om daar een activiteit aan te bieden.’ 

Thema’s

Kinderopvang Zonnekinderen werkt met jaarkalenders op alle locaties. Mariëlle probeert haar activiteiten zo goed mogelijk af te stemmen op het thema dat op dat moment speelt. Deze thema’s worden over het algemeen bepaald door de pedagogisch medewerkers van de kinderopvang. Op de IKC’s gaat dat net even anders: die thema’s worden in overleg met de school bepaald. Op school hebben de kinderen dus hetzelfde thema als op de Buitenschoolse Opvang (BSO). Op de Tichelaar is dat echter nog niet zover. ‘We zijn pas in september gestart, maar voor volgend jaar is dat wel de bedoeling.’ 

Het afstemmen van thema’s met het onderwijs is niet enkel voorbehouden aan IKC’s. Het gebeurt ook op reguliere brede scholen. Wat is dan die meerwaarde van een IKC? Mariëlle: ‘De lijntjes zijn echt heel kort. Je weet binnen het IKC beter hoe het met een kind gaat. Als er bijzonderheden zijn worden die sneller en uitgebreider teruggekoppeld. En als er een bijzondere aanpak nodig is dan kun je daar samen naar kijken, zowel op school als op de BSO. Het kind wordt dan op dezelfde manier benaderd en dat is voor kinderen vaak heel prettig. En de ouders lopen we daarin niet voorbij natuurlijk, met hen wordt ook overlegd. Daarbij is het uitgangspunt: hoe kunnen we er gezamenlijk voor zorgen dat het kind zich het beste kan ontwikkelen?’ 
De kinderen die gebruik maken van de dagopvang binnen het IKC maken spelenderwijs al kennis met de school en de leraren. Daardoor is de stap van het dagverblijf naar de basisschool, bij het intreden van de vierjarige leeftijd, minder groot voor hen.

Meerwaarde

Op IKC de Bosmark in Dinxperlo is de situatie anders. Daar is sprake van één directeur die zowel de kinderopvang als de school aanstuurt. Mariëlle: Het lijkt me een meerwaarde wanneer ik bijvoorbeeld ook werkzaam ben op school onder schooltijd. Aan de ene kant voor mijzelf, het zorgt voor verbreding van mijn taken. Werken met een hele klas vraagt toch een andere manier van werken dan werken met een kleiner groepje kinderen. Bovendien brengt het meer contact met de leerkrachten met zich mee. Vorig jaar heb ik in Zevenaar wel een paar workshops gegeven op school onder schooltijd. Alle klassen kwamen toen een half uur à drie kwartier en die heb ik een dansworkshop gegeven. Dan heb je toch meer contact met de leerkracht en ook de kinderen leer je beter kennen.’ 

Samenwerking 

Met 23 opvanglocaties is het voor Mariëlle onmogelijk om alles alleen te doen. Daarom werkt ze veel samen met collega’s, waaronder sportcoaches en een natuurcoach. ‘Met de coaches hebben we één keer in de maand overleg. Samen kijken we naar de thema’s en de activiteiten die we daarbij plannen. We zetten samen een programma uit en stemmen op elkaar af. In dat overleg is er ook ruimte voor intervisie. We bespreken eigenlijk alles.’ De afstemming met de pedagogisch medewerkers kan wel eens beter: ‘Ik heb op elke locatie wel een vast contactpersoon voor cultuur, maar een enkele keer loopt het toch wel eens mis. Omdat een deel van mijn taak als cultuurcoach is mijn collega’s te coachen, worden de activiteiten op het gebied van cultuur ook door pedagogisch medewerkers uitgevoerd. 

Een tijdje terug was er een project in samenwerking met cultureel festival Buitenblik in Zeve-naar. Er waren twee voorbereidende lessen nodig voor een uiteindelijke dans- en filmworkshop. Toen ik kwam voor de uiteindelijke workshop waren de voorbereidende lessen niet gegeven. Op zo’n moment  moet je heel goed kijken waar dat aan ligt: geen goede afspraken, motivatie van de kinderen of dat de activiteit moet ‘concurreren’ met een andere leuke activiteit. En soms is het gewoon overmacht. Ik leer wel van dit soort ervaringen en zorg ervoor dat het de volgende keer wel helemaal goed gaat.’ 

Mariëlle zou het fijn vinden als er een cultuurcoach bij zou komen, zodat het aanbod van culturele activiteiten kan worden verbreed en er meer activiteiten kunnen worden aangeboden. ‘Aan de ene kant vind ik het geweldig om met zoveel verschillende kinderen en leeftijden te werken. Maar ik heb soms ook het idee dat ik dingen mis omdat ik niet overal tegelijk kan zijn. Met wat minder locaties en meer tijd per locatie kan ik meer activiteiten verzorgen en ik leer de kinderen nog beter kennen.’ Dromend over de toekomst zou Mariëlle het liefst in één of twee regio’s werkzaam zijn, waar cultuur helemaal centraal staat ‘…en dat alle kinderen daar dan heen kunnen komen, ook van de andere locaties.’ Een IKC waarin cultuur helemaal verweven is? Laten we dat als stip op de horizon neerzetten!

Meer informatie via www.zonnekinderen.nl

Meer informatie over brede scholen en leuke filmpjes op de website van het Landelijk Steunpunt Brede Scholen