Teatro Munganga brengt kant-en-klaar theater voor iedereen

Teatro Munganga
auteur
Marian van Miert
datum
10 augustus 2018

Kinderen, ouderen, psychiatrisch patiënten, asielzoekers… Iedereen heeft recht op theater, vindt Carlos Lagoeiro. Hij en zijn vrouw Claudia, artistiek leiders van Teatro Munganga, bedachten de Busganga. Een grote blauw geschilderde bus waarmee ze door het land trekken. Onze collega Marian van Miert zocht hen op een warme zomerdag op in Groningen.

Het is een niet te missen verschijning, de grote blauwe bus in de Groningse wijk De Wijert. Ondanks de hitte verzamelt zich al snel een groepje kinderen met hun ouders of verzorgers. Carlos verwelkomt zijn publiek met een mondharmonica en nodigt iedereen uit om plaats te nemen in de bus. Het is wel wat passen en meten in het kleine theatertje op wielen. Er is een echt podium, een tribune, licht, geluid en zelfs rode theatergordijnen. Twee ventilatoren pogen het publiek iets van verkoeling te brengen maar de temperatuur loopt al snel op.

Alle kinderen vergeten de warmte en wachten muisstil af wat er gebeurt Dan sluiten de deuren van de bus en gaat de theaterspot aan. Alle kinderen vergeten de warmte en wachten muisstil af wat er gebeurt. De voorstelling – Piet en het broertje van de maan – duurt dik een half uur. Na afloop zoeken Carlos en ik de schaduw van een boom op. Enthousiast vertelt hij over zijn theater en de bus, die nu allebei zo’n vijf jaar bestaan. In de bus zijn al verschillende muziekvoorstellingen gegeven, dichters gebruiken ‘m en ook verhalenvertellers treden er in op. Maar deze voorstelling heeft Carlos écht speciaal voor dit unieke podium gemaakt.

‘Wij gaven kinderen in krottenwijken theater’

De Braziliaan kwam 32 jaar geleden naar Nederland. Zijn professionele carrière begon in Brazilië in 1976 waar hij ook al door het land toerde. In Rio de Janeiro werkten hij en z’n vrouw Claudia vier jaar lang met kinderen uit verschillende krottenwijken. ‘Daar was veel drugs en geweld. De kinderen hadden daar eigenlijk niets mee te maken. Wij gaven ze theater, deden projecten met de leerkrachten en de kinderen. Ze leerden samenspelen en mooie dingen maken.’ 

Het theaterfestival FITEI in Porto bracht hem naar Europa. ‘Mijn vrouw had een Braziliaanse vriendin in Amsterdam die we na dat festival bezochten. Nu zijn we 32 jaar verder. Nog steeds ben ik theatermaker, non stop.’

‘Teatro Munganga is een collectief waarvan Claudia en ik de artistieke leiders en schoonmakers zijn’ zegt hij lachend. ‘Rondom ons zijn er nog 20 tot 25 vrijwilligers actief voor de bus en in onze theaterzaal in Amsterdam. Onze voormalige studio in een oude paardentramremise hebben we omgebouwd tot een klein theater voor 70 man. Daar geven we voorstellingen en bieden we een podium aan andere artiesten. De studio is ook te huur.’

‘Ik houd van problemen’

‘We hebben de bus en de theaterzaal pas verworven nadat onze subsidie was gestopt. Ik houd van problemen. Op het moment dat jij in de knel zit en in een crisis belandt, ga je nadenken. Er is de afgelopen jaren veel veranderd bij ons. Twaalf jaar lang hebben we subsidie gehad. Eén periode van OCW en twee periodes van het Fonds voor de Podiumkunsten. Daarna gingen we van bijna € 300.000 naar € 0. Wat doe je dan? Stoppen? Omscholen?’

‘Na het wegvallen van de subsidie gingen we van bijna 3 ton naar 0 euro’
‘We maakten destijds jeugdtheaterproducties voor zalen overal in Nederland. In 2012 was het laatste jaar van de subsidie en besloten we door te gaan. We hadden een kleine reserve opgebouwd. Ook kregen we geld van het Fonds voor de Podiumkunsten. Dat hebben we gebruikt voor Busganga. In februari 2013 kocht ik de bus. Ik heb hem helemaal gestript en er een theater van gemaakt. Een paar maanden later hadden we de eerste voorstelling in de bus.’ 

‘Theater naar de mensen brengen is wat we doen’

‘Het idee van de bus was het theater naar de mensen toe te brengen. Theaterzalen kochten minder voorstellingen in door de crisis. Dan gaan we theater kant-en-klaar naar de mensen brengen, bedachten wij. We bieden het gemeenten en lokale overheden aan en spelen in alle uithoeken van Nederland. Buurthuizen, festivals, scholen… de eerste 3 jaar hebben we heel veel met deze voorstelling gespeeld.’

‘De drempel om naar het theater te gaan kan voor sommige mensen heel erg hoog zijn. We merken dat in steeds meer gemeenten het besef komt dat cultuureducatie belangrijk is voor bewoners van wijken die niet vanzelfsprekend naar theater gaan. Hier in Groningen was de gemeente dan ook meteen enthousiast toen ze over ons concept hoorden. Het mooiste vind ik als je mensen bereikt die nog nooit in een theater zijn geweest. ‘Dank u wel voor de film meneer’, zei vanochtend een meisje tegen mij. Zij kende het woord theater helemaal niet.’

‘Het mooiste vind ik als je mensen bereikt die nog nooit in een theater zijn geweest’
‘Kinderen zijn vaak onder de indruk en het is ook best spannend. De bus is gesloten, het is donker. Dan gaat er een lichtje aan en gaat een gekke meneer iets vertellen. Er is geluid, muziek, er komt van alles tevoorschijn. Een zee, poppen… een soort trukendoos gaat open. Dat was voor mij de grote uitdaging. Op 2,5 x 2,5 meter speelvlak. Ik was gewend een speelvlak van 8 x 8.’

‘Onze betrokkenheid gaat verder dan de voorstelling’

De betrokkenheid van Munganga met mensen ongeacht hun sociale klasse of afkomst reikt verder dan het theaterpodium. Zo ontwikkelt het collectief ook projecten voor scholen, bejaardenhuizen, asielzoekerscentra, psychiatrische inrichtingen en andere niet-conventionele podia. ‘Het land van Laura is een project dat we voor een groep migranten hebben gemaakt. Kinderen van een AZC-school hebben we verbonden met kinderen van een reguliere school. Het begon met het schrijven van brieven aan elkaar en eindigde in een gezamenlijk bezoek aan de voorstelling: D’reigers.’

‘Ik wil graag theater blijven maken. Eigenlijk moeten we wel weer terug in een soort subsidieregeling willen we door kunnen gaan met dit soort projecten.’

Lees verder

Website Teatro Munganga