Waarom kiezen steeds minder leerlingen voor een cultuurprofiel?

Onderzoek

Cultuurprofilering
auteur
Arno Neele
datum
1 november 2016

In 2005 koos een kwart van de havo/vwo-leerlingen voor het profiel Cultuur & Maatschappij. Nu, tien jaar later, is dat nog maar tien procent. Wat is er aan de hand? Arno Neele kijkt achter de cijfers.

grafiek profielen

Bron: CBS

Havo- en vwo-leerlingen kunnen kiezen uit de profielen Cultuur & Maatschappij, Natuur & Techniek , Natuur & Gezondheid , Economie & Maatschappij  of een combinatieprofiel.  Cultuur & Maatschappij was tien jaar geleden zeer populair. De meeste leerlingen kozen in het schooljaar 2005-2006 weliswaar voor het profiel Economie & Maatschappij (31%), maar Cultuur & Maatschappij (25%) kwam op een goede tweede plaats. Natuur & Gezondheid (22%) en Natuur & Techniek (11%) stonden op een respectievelijke derde en vierde plaats. 

Maar de verhoudingen zijn inmiddels grondig gewijzigd. Economie & Maatschappij blijft onverminderd in trek bij de leerlingen, maar Cultuur & Maatschappij is anno 2016 het minst populair. En als we het zien als een battle tussen de natuurprofielen en de maatschappijprofielen, dan zijn de bèta’s aan de winnende hand. Afgelopen schooljaar koos iets meer dan de helft van de leerlingen voor een natuurprofiel. Niet voor niets hebben de technische universiteiten onlangs de noodklok geluid. Zij kunnen de grote toestroom van nieuwe studenten niet aan. In tien jaar tijd is hun studentenaantal gestegen van 32.000 naar 53.000. 

Arbeidsmarkt 

Waarom kiezen steeds minder leerlingen voor het cultuurprofiel? De economische en financiële crisis zou een rol kunnen spelen. In ieder geval zet de daling in op het moment dat de crisis uitbreekt. Sindsdien houden scholieren bij hun profielkeuze mogelijk meer rekening met hun latere kansen op de arbeidsmarkt, en minder met hun interesses en talenten. Als je als scholier kiest voor een cultuurprofiel dan sluit je bovendien gelijk een groot aantal vervolgstudies uit, want de meeste technische opleidingen hanteren scherpe toelatingscriteria. Maar kies je voor een natuurprofiel dan houd je alle opties nog open. Om toegelaten te worden tot een kunstvakopleiding is het bijvoorbeeld niet nodig een kunstvak op de middelbare school te hebben gevolgd. Ook op faculteiten geesteswetenschappen ben je meer dan welkom ongeacht je profielkeuze.    

Techniekpact 

Mogelijk werpen ook de beleidsprogramma’s van de overheid en de lobby van het bedrijfsleven hun vruchten af. In 2003 lanceerde het kabinet het Platform Bèta Techniek. Het platform moest via het Deltaplan bèta/techniek zorgen voor voldoende en kwalitatief goed opgeleide bèta’s en technici in de nabije toekomst. Tien jaar later sloot de overheid samen met het bedrijfsleven en het onderwijs ook nog eens een Techniekpact. 

Mondige burgers 

De overheid en het bedrijfsleven zullen dan ook tevreden zijn over de toenemende interesse voor een natuurprofiel. Maar de keerzijde is dat een toenemend aantal leerlingen van school komt met een beperkte culturele bagage. Een bagage die volgens bijvoorbeeld Martha Nussbaum cruciaal is voor het opvoeden van mondige, kritische en democratische burgers. Maar ook vanuit economisch perspectief worden pleidooien gehouden voor culturele kennis en culturele vaardigheden. Onze snel globaliserende arbeidsmarkt heeft in de toekomst behoefte  aan creatieve en flexibele krachten met een grote talenkennis. 
De overheid hecht weliswaar grote waarde aan cultuureducatie, maar richt zich de laatste tien jaar eigenlijk alleen nog maar op het basisonderwijs. Sinds 2004 ontwikkelt het ministerie nauwelijks nog cultuureducatiebeleid voor het voortgezet onderwijs. Niet toevallig valt deze verschuiving nagenoeg samen met de lancering van het Deltaplan bèta/techniek. Misschien wordt het tijd dat het ministerie cultuureducatie in het voortgezet onderwijs (weer) serieus gaat nemen. Ik zeg: een Deltaplan alfa/cultuur. 

Arno NeeleArno Neele is onderzoeker bij het LKCA 



Lees meer

Feiten en cijfers op onze website
Vernieuwde Tweede Fase en de doorstroom naar en in het hoger onderwijs (Rijksuniversiteit Groningen, april 2015)
Nationaal Studiekeuze Onderzoek 2012
Keuze voor profielen havo
Keuze voor profielen vwo
Doen bèta’s het beter op school? (Johannes Visser, De Correspondent)
Profielkeuze nader bekeken (Eline Geus, Didaktief, 20 mei 2016)