Cultuur en armoede

Voor mensen die leven in armoede is het niet altijd makkelijk om deel te nemen aan cultuur. De kosten spelen een belangrijke rol. Maar er zijn ook sociale, culturele en psychologische drempels. Voor kinderen beperkt dit de ontwikkeling en voor volwassenen liggen psychische problemen op de loer.
Gepubliceerd:
Deel dit artikel

In dit kennisdossier:

Over armoede

Armoede gaat verder dan alleen een gebrek aan financiële middelen. Het is ook een probleem van maatschappelijke participatie en sociale isolatie. In gezinnen met weinig geld zijn minder mogelijkheden om bijvoorbeeld muziekles te volgen, wat gevolgen heeft voor het zelfvertrouwen, de eigenwaarde en het leren van nieuwe vaardigheden. Er wordt vaak gedacht: cultuur, dat is niet voor ons. Cultuur heeft te vaak een elitair imago.

In 2018 had 7,9% van de huishoudens een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Huishoudens met een niet-Westerse of Oost Europese achtergrond, eenoudergezinnen, alleenstaanden tot AOW-leeftijd, huishoudens met bijstand en huishoudens met een laag opgeleide hoofdkostwinner lopen relatief vaak risico op armoede. Het treft steeds meer kinderen (één op de twaalf).

Uit een belevingsonderzoek naar armoede door onderzoeksbureau GfK blijkt dat van de mensen die zichzelf als arm beschouwen, 80% aangeeft dat dit hun gezondheid beïnvloedt. 91% ziet hun vrije keuze aangetast en 80% hun gevoel van waardigheid. Armoede lijkt ook de mogelijkheden tot participatie te beïnvloeden. Waar 64% van de algemene bevolking in Nederland zegt vaak activiteiten te ondernemen, is dit 37% onder personen met een laag inkomen. 35% van de mensen die armoede ervaren voelt zich hierdoor buitengesloten.

Werkzame elementen cultuur

Wat zijn de werkzame elementen van kunst en cultuur voor armoede?
Culturele en kunstzinnige activiteiten:

  • dragen bij aan het concentratie- en leervermogen, de emotionele intelligentie en stimuleren de motoriek.
  • helpen negatieve ervaringen te verwerken en vergroten de psychische stabiliteit.
  • bevorderen creativiteit die nuttig is bij het oplossen van problemen en verminderen van spanningen
  • vergroten de wereld en stimuleren maatschappelijke participatie.
  • zorgen ervoor dat eigen kwaliteiten worden aangesproken waardoor veerkracht, zelfvertrouwen en eigenwaarde groeit.

Tips: succes- en faalfactoren

Voor cultuurprofessionals

  1. Hanteer een positieve benadering. Oordeel niet, geef complimenten, maak deelnemers zelf verantwoordelijk, luister zonder oordeel en vier wat er te vieren valt.
  2. Zet bij de activiteiten het stimuleren van eigen initiatief centraal. Neem de deelnemers serieus en stimuleer het zelfoplossend vermogen. Laat de doelgroep zelf mede bepalen wat ze willen, wat ze daarvoor nodig hebben, wat voor hen van betekenis kan zijn en faciliteer dat met middelen en coaching.
  3. Zorg voor persoonlijk contact en ontmoetingsmomenten.
  4. Creëer een veilige omgeving waar ruimte is voor het eigen verhaal en met mensen in een zelfde situatie.
  5. Als je bij de activiteit kunstprofessionals/vrijwilligers inzet, zorg dan dat zij voldoende getraind zijn. Een warm onthaal en inzicht in de leefwereld van de deelnemers zijn van groot belang.
  6. Sluit bij de werving van deelnemers aan bij de beschrijving die de doelgroep zelf aangeeft.
  7. Werk samen met maatschappelijke partners die al in contact zijn met deze groep (intermediairs op school, in wijkteams, schuldhulpverlening). Deze intermediairs kunnen helpen om personen die leven in armoede te informeren over de mogelijkheden en de waarde van culturele en kunstzinnige activiteiten.

Voor beleidsprofessionals

  1. Werk samen met de diverse beleidsterreinen (armoede, sport, cultuur, jeugdhulp en onderwijs) om kinderen in armoede te bereiken.
  2. Houd het laagdrempelig. Zorg voor regelmaat in de activiteiten, vraag geen of beperkt inschrijfgeld, creëer een veilige en prettige sfeer op een locatie in de buurt.
  3. Zorg ervoor dat de activiteit openstaat voor iedereen. Voorkom dat deelnemers zich apart gezet voelen.
  4. Deel de sociale kaart van de wijk met daarop de sport- en cultuurverenigingen.

Vond je dit artikel interessant?

Gemiddelde 4.8 / 5. totaal 5

Reageer

Uw bericht kan gewijzigd worden door de beheerder
Reacties (0)
Praat verder over dit onderwerp met deze expert(s):
Marlies Tal
Marlies Tal
Functie: Leidinggevende Cultuurparticipatie en Beleid
Expertise: overheidsbeleid,programma cultuurparticipatie
marliestal@lkca.nl
030 - 711 51 70
Bekijk alle experts
Gepubliceerd:
Deel dit artikel