Landelijke kennisdelingsdag 2023 programma cultuurparticipatie

Samen cultuurmaken; het netwerk, de ervaringen, de kennis
 
Deel dit artikel

Deelsessies middag

Middagsessie 1: Onderzoek eenvoudig gemaakt – Claudia de Graauw (deel 2)

In deze dubbele kennissessie laat Claudia de Graauw zien, dat onderzoek het volgen van een aantal vaste stappen is. En dat iedereen die deze stappen volgt, kan onderzoeken. De stappen worden één voor één toegelicht waardoor onderzoek begrijpelijk en toegankelijk wordt. Claudia deelt enkele hulpmiddelen, waarmee het voor deelnemers mogelijk wordt zelf de effecten van hun projecten te meten en hun projecten te evalueren. In de sessie deelt Claudia haar kennis, maar zet ook de deelnemers aan de slag.

Claudia de Graauw is onderzoeker in hart en nieren. Sinds 2010 heeft ze haar eigen onderzoeksbureau van waaruit ze samen met een klein team voor uiteenlopende opdrachtgevers effecten meet en programma’s evalueert. Haar onderzoeken kenmerken zich door de praktische inslag wat gecombineerd wordt een wetenschappelijke achtergrond. Claudia weet lastige materie begrijpelijk te maken.

Middagsessie 2: Positieve gezondheid: wat is het en hoe kun je er mee werken?

Steeds meer gemeenten en zorg- en welzijnsorganisaties werken vanuit het concept Positieve gezondheid, dat Machteld Huber in 2021 in Nederland introduceerde. In dit concept wordt gezondheid niet meer gezien als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren.

In deze visie is gezondheid niet meer het domein van de zorgprofessionals, maar van ons allemaal. Het gaat immers om het vermogen om met veranderende omstandigheden om te gaan. Maar wat is het nu eigenlijk? Hoe wordt er mee gewerkt in de praktijk? En hoe kan dat in een plek krijgen in de samenwerking tussen cultuur, zorg en/of welzijn?

Miriam de Kleijn van Alles is Gezondheid vertelt in deze sessie wat Positieve Gezondheid is enhoe daar mee gewerkt wordt in de praktijk. Vervolgens verkennen we samen hoe zo’n concept kan helpen in de samenwerking tussen cultuur, zorg en welzijn.

Middagsessie 3: Evalueren en monitoren – Djamila Boulil

DeClick is een talentontwikkelingsprogramma voor jongeren van 12-21 in de provincie Groningen. Djamila Boulil, onderzoeker en docent Rijksuniversiteit Groningen, heeft het eerste jaar van dit programma gemonitord en geëvalueerd. Ze vertelt je in deze sessie graag hoe je inzichtelijk kunt maken welke resultaten je nastreeft en hoe je weet of je die ook daadwerkelijk bereikt met je activiteiten. Niels Steenstra, projectleider van DeClick, vertelt wat het onderzoek hem heeft gebracht en wat hij met de resultaten heeft gedaan.

Middagsessie 4: TUNE IN: met muziek bouwen aan herstel

Met het project TUNE IN kunnen mensen met een psychische kwetsbaarheid bouwen aan hun herstel. Het project is een initiatief van Tivoli/Vredenburg en Lister, een Utrechtse stichting die gespecialiseerde herstelondersteunende begeleiding biedt aan volwassenen met een psychische kwetsbaarheid en/of verslaving. Lister vindt het belangrijk dat iedereen die dat wil kan meedoen aan kunst- en cultuuractiviteiten. Omdat ze helpen bij het bevorderen van herstel van cliënten, en hen versteld doen staan van hun eigen talent en mogelijkheden.

In deze sessie vertelt Linn den Hollander, Kwartiermaker Kunst in de Zorg over TUNE IN, en delen TUNE IN-deelnemers hun ervaringen. Ook maak je onder begeleiding van professionele muzikanten gezamenlijk een nieuw creatief muziekstuk, met aandacht voor luisteren naar je intuïtie en luisteren naar elkaar. Muzikale kennis is niet nodig om mee te doen.

Middagsessie 5: Inclusief theater, validisme in de podiumkunsten

Speels Collectief vormt een theatergezelschap met een niet-normatieve samenstelling. Dit betekent dat mensen die te maken hebben met maatschappelijke uitsluiting in welke vorm dan ook volwaardig deel kunnen uitmaken aan het gezelschap. Speels Collectief streeft naar een samenstelling van performers met variatie in onder andere leeftijd, gender, (fysieke, verstandelijke, sociale) beperking en etniciteit. Ook door de onderwerpskeuze belichaamt het gezelschap diversiteit. Voorstellingen raken thema’s aan die te maken hebben met machtsstructuren, ongelijkheid of (on)afhankelijkheid. Op deze manier ontmantelt Speels Collectief vooroordelen, ontsluit het de belevingswereld van onder andere mensen met een beperking voor een breed publiek, werkt het aan wederzijds begrip en uitwisseling én verandert het de beeldvorming over actuele thematiek als inclusiviteit en participatie.

In deze sessie vertelt Sanne Arbouw, medeoprichter en artistiek leider van Speels Collectief, over de norm, uitsluiting, validisme in de podiumkunsten en hun werkwijze waarin ze proberen met name theater en dans binnen de podiumkunsten inclusiever te maken. Ook deelt zij waar zij als gezelschap in deze ambitie tegen aanlopen.

Ze geeft deze sessie samen met Tim Kroesbergen, speler Speels Collectief, Ilse de Veer, speler Speels Collectief en ervaringsdeskundige en Ad de Wolf, zakelijk leider van Speels Collectief.

Middagsessie 6: Commoning cultuur: inclusie ontmanteld

Aart van der Maas deed ruim drie jaar onderzoek naar de positionering en werkwijze van wijkcultuurhuizen ter bevordering van de inclusieve stad Utrecht. Dit heeft een belangrijke en misschien wat verontrustende vraag opgeleverd: leidt de bijzondere werkwijze van wijkcultuurhuizen wel tot inclusieve cultuurparticipatie? Of is de opbrengst eerder een ontmanteling van de term inclusie – althans zoals die doorgaans in (gemeentelijk) cultuurbeleid wordt gehanteerd?

De werkwijze van wijkcultuurhuizen is te omschrijven als een sociaal-artistiek ‘commoning ontwerpproces’ waarin deelnemers cultuur delen. Cultuur wordt dan gezien als een hulpbron om uit te putten. Net als de natuur en het internet, maar dan op een gelijkwaardige en wederkerige manier die zin en betekenis geeft aan ‘samen leven’. In deze sessie delen we op een interactieve manier onze gedachten over deelnemen aan cultuur als een open hulpbron, een zogenoemde ‘commoning cultuur’ waarin ruimte kan ontstaan voor inclusie en exclusie en ook voor consensus, maar niet zonder ruimte voor verschil van waarnemingen en inzichten.

De titel van deze sessie is deels ontleend aan een seminarie ‘Inclusie Ontmanteld’ dat vorig jaar plaatsvond in Antwerpen. Startpunt van die bijeenkomst was dat inclusie tegenwoordig een veelgehoorde term is in de culturele sector. Het vinden van manieren om een meer divers publiek te bereiken is een hot topic. Een ‘divers’ publiek wordt meestal uitgenodigd om deel te nemen aan een cultuur die tot stand komt door consensus van een exclusief, dominant deel van het culturele veld. Inclusie is dan exclusief. Hoe kan het ook anders?

Aart van der Maas leidt de master Community Development en coördineert de onderzoekslijn maatschappelijk impact van kunst en cultuur binnen het lectoraat Participatie en Stedelijke Ontwikkeling (Hogeschool Utrecht). Hij is PhD onderzoeker verbonden aan de Universiteit Antwerpen, Sociale Wetenschappen.

Middagsessie 8: Samenwerken over grenzen heen- Josefiene Poll

Samenwerken met professionals in een ander domein (cultuur, zorg, welzijn) is behalve zinvol en kansrijk ook uitdagend. Leren, en de bereidheid daartoe, zijn belangrijke aspecten van samenwerken. Leren over je eigen rol als professional en de organisatie die je vertegenwoordigt, en leren over wat er werkt en wat juist niet in het bereiken van de (gezamenlijke) doelen en doelgroepen.

Let op: deze sessie wordt twee keer gehouden, maar dit zijn dezelfde sessies. Schrijf je dus niet voor beide in.

Het LKCA faciliteerde in 2020 en 2021 een Professionele Leergemeenschap voor professionals in cultuur, zorg en welzijn om dit leerproces over samenwerking te ondersteunen. In de leergemeenschap kwamen verschillende dilemma’s naar voren die inherent zijn aan samenwerken over de grenzen van sectoren heen.

In deze sessie krijg je een presentatie van de opbrengsten uit leergemeenschap, en ga je zelf aan de slag met dilemma’s en oplossingsrichtingen uit de/je eigen praktijk.

Josefiene Poll is specialist onderzoek bij het LKCA en begeleide met een aantal collega’s de Professionele Leergemeenschap.

Vond je dit artikel interessant?

Gemiddelde 4.8 / 5. totaal 5

Praat verder over dit onderwerp met deze expert(s):
Ingrid Smit
Ingrid Smit
Functie: Specialist Cultuurparticipatie
Expertise: cultuurparticipatie,zorg en welzijn
ingridsmit@lkca.nl
030 711 51 17
Marie-José Kommers
Marie-José Kommers
Functie: Specialist Cultuurparticipatie
Expertise: onderzoek,zorg en welzijn
marie-josekommers@lkca.nl
030 711 51 80
Finn Minke
Finn Minke
Functie: Specialist Cultuurparticipatie
Expertise: zorg en welzijn
finnminke@lkca.nl
030 - 711 51 39
Bekijk alle experts
Deel dit artikel