mail of bel voor vragen 030 711 51 00

Thuiskunst

Onderzoeken naar informele kunstactiviteiten in relatie tot formele kunsteducatie

materiaal
boekdigitale publicatie
auteur(s)
T. Groenendijk (redacteur); F. Haanstra (redacteur); P. Beers; [en anderen]
auteur(s) (instelling)
Lectoraat Kunst- en cultuureducatie, Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten
plaats van uitgave
Amsterdam
uitgever(s)
AHK
jaar van uitgave
2016
annotatie
Met literatuuropgave.
pagina's
174 p.
isbn
978-90-71681-27-1

Wat doen leerlingen thuis aan kunst en hoe kan het onderwijs daarbij aansluiten? Het Lectoraat Kunst- en Cultuureducatie van de AHK deed 19 empirische onderzoeken naar deze 'thuiskunst', verspreid over verschillende onderwijstypes en kunstdisciplines. De onderzoeken zijn geĆÆnspireerd op het onderzoek van oud-lector en hoogleraar Folkert Haanstra.

Primair onderwijs (5 onderzoeken)

  • Drie onderzoeken hadden globaal dezelfde vraagstelling en opzet als het onderzoek van Haanstra. Ellen van Hoek deed dat voor muziek, Wil Walvis voor dans en Sjaak Bos en Monique Rutgers richtten zich op leerlingen van een bepaalde school en onderzochten de thuiskunst van alle kunstdisciplines (audiovisueel, beeldende kunst, dans, drama, literatuur en muziek).
  • Dominique van Egeraat en Marije de Vries onderzochten een bepaalde vorm van muzikale thuiskunst, namelijk de playlist. Dat is een digitale lijst met liedjes die leerlingen zelf samenstellen en beluisteren, bijvoorbeeld op Spotify. Welke muziek staat daar op, zijn groepsleerkrachten hiervan op de hoogte en biedt de playlist mogelijkheden voor de muziekles?
  • Petra Beers en Carlijn Rijnders deden een interventiestudie waarbij leerlingen in workshops aan elkaar vormen van thuiskunst leerden.

Voortgezet onderwijs (6 onderzoeken)

  • Lot Siebe onderzocht dansbeleving en danspraktijk van jongeren tussen 12 en 16 jaar. 
  • Désirée Ceulemans en Vincent Lamers onderzochten hoe popbandjes buiten de reguliere muzieklessen leren in muziekstudio’s van twee middelbare scholen. Ze vergeleken dit met reguliere lessen waarbij muziekstudio’s worden gebruikt. 
  • Marjon Lusseveld en Renée van Schijndel richtten zich op de rol van sociale media bij het creëren, delen en volgen van thuiskunst, vooral van visuele producten, maar ook van muziek en literatuur. 
  • Anahi Ayala Cevat en Suzan Kalle deden een interventieonderzoek naar peer teaching van thuiskunst. 
  • Twee onderzoeken gaan over de relatie van beeldend onderwijs met hedendaagse kunst en kunstenaars. Lars Deltrap en Lorentine van Tijn ontwierpen een beeldende opdracht volgens een onderzoekende en procesgerichte werkwijze zoals die gangbaar is in veel actuele kunstpraktijken.
  • Carolien Dekker en Jo-Anneke van der Molen vergeleken doelen, inhouden en werkwijzen van educatieve projecten uitgevoerd door zogeheten ‘educational turn’ kunstenaars met projecten uitgevoerd door de ‘reguliere’ kunstenaars in de klas in het voortgezet onderwijs.

Hoger onderwijs (3 onderzoeken)

  • Ans Koopman en Sylvia Eusébio onderzochten de thuiskunst van studenten van de iPabo en welke rol die thuiskunst speelt in de lessen die ze krijgen en die ze zelf geven.
  • Twee onderzoeken vonden plaats in het kunstvakonderwijs. Vanessa Hudig en Melanie Kandelaars stelden zich de vraag wat voor werk kandidaten voor een beeldende kunstopleiding maken voor hun toelatingsportfolio en waar het is gemaakt: thuis, op school of bij een cursus? En als vervolgvraag: wat zijn kwaliteitskenmerken die de docenten in de toelatingscommissie aan het werk toekennen en zijn deze kwaliteitskenmerken gerelateerd aan thuiskunst of schoolkunst?
  • Angela Linssen en Hélène Meyer vergeleken de thuiskunst van studenten moderne theaterdans en studenten van de opleiding Theaterdocent en vergeleken de rol die deze thuiskunst heeft in de twee opleidingen.

Buitenschoolse cultuureducatie (5 onderzoeken)

  • Wendy van Delzen en Hanneke Stark onderzochten bij theater- en dansateliers van DOX het maakproces gestart vanuit materiaal van deelnemende jongeren.
  • Rik Eckhardt en Myrthe Niens onderzochten het zelfgestuurde theatermaakproces van jongeren die deelnemen aan Kunstbende. 
  • Jurgen Houwers liet leerlingen van muziekscholen met hun docenten in de les werken aan muziek die ze thuis (mee)spelen en evalueerde het leerproces. 
  • Annemieke Goudriaan portretteerde zes ‘cosplayers’ en onderzocht hun leerprocessen bij het maken van kostuums.
  • Marlies Juffermans onderzocht de kunstzinnige activiteiten in het verleden en heden van bewoners van een woonzorgcentrum en vergeleek hun wensen op dit gebied met het aanbod van het centrum.

Schoolkunst, thuiskunst en authentieke kunsteducatie

In 2001 constateerde Folkert Haanstra (voormalig lector aan de AHK en bijzonder hoogleraar Cultuureducatie en Cultuurparticipatie) dat de kunstvakken op school weinig aansloten bij de kunstactiviteiten van de leerlingen buiten het onderwijs en ook niet bij de ontwikkelingen in de actuele kunsten. In zijn lectorale rede pleitte Haanstra daarom voor ‘authentieke kunsteducatie’. Daarbij gaat het vooral om het aanspreken van de eigen kunstzinnige interesses, activiteiten en beleving van de leerlingen en de aansluiting met de professionele kunstwereld. In 2008 deed Haanstra een groot onderzoek naar de thuiskunst van scholieren. Deze 19 onderzoeken zijn daar een afgeleide van.

Download de onderzoekspublicatie
Lees de lectorale rede van Folkert Haanstra
Onderzoek Haanstra in 2008

Trefwoorden

- cultuur - kunst - jongeren - kinderen - studenten - basisonderwijs - voortgezet onderwijs - hoger onderwijs - onderzoek - onderzoek (onderwerp) - cultuureducatie - informele verbanden - kunsteducatie - buitenschoolse kunsteducatie - buitenschoolse cultuureducatie - muziek - dans - beeldende kunsten - theater - authentiek leren - leren - amateurkunst - hbo - kunstvakopleidingen - kunstvakonderwijs - binnen-buitenschools