Derde ronde onderzoeksconferentie

Utrecht, 28 november 2016, 13:45-15:00u.

Op zoek naar de betekenis van cultuurparticipatie

Spreker: Evert Bisschop Boele
Karakter: Lezing & gesprek

Interessant voor iedereen die wil begrijpen wat kunstbeoefening nu echt betekent voor beoefenaars.

Actieve cultuurparticipatie, wat brengt dat de beoefenaars? Om die vraag te beantwoorden moeten we ons willen verdiepen in de rol van kunst en cultuur in het dagelijks leven. Dan ligt etnografisch onderzoek voor de hand, een combinatie van langdurige participerende observatie, interviewen en documentstudie.

Evert Bisschop Boele, de nieuwe bijzonder hoogleraar Betekenis van cultuurparticipatie, verricht al een aantal jaar etnografisch onderzoek naar een shantykoor. Aan de hand van zijn ervaringen als onderzoeker én als actief koorlid zoekt hij het antwoord op de vraag naar wat 'actieve cultuurparticipatie' het shantykoorlid brengt – en ook op de vraag of die vraag wel de juiste vraag is.

Bekijk de lezing op onze Facebookpagina
Meer over Evert Bisschop Boele

Erfgoedwijsheid

Sprekers: Hester Dibbits en Mila Ernst
Karakter: Workshop

Op basis van recent wetenschappelijk onderzoek verkennen Hester Dibbits (EUR, Reinwardt Academie) en Mila Ernst (Imagine IC) in deze workshop een alternatieve, tegendraadse vorm van erfgoededucatie. Daarin is erfgoed geen gegeven, maar het voorlopige resultaat van een onderhandelingsproces waarbij allerlei conflicterende belangen en emoties spelen.

Aan de hand van concrete cases onderzoek je in deze workshop hoe docenten en leerlingen door verschillende perspectieven, conflicterende belangen en de daarbij behorende emoties tot nieuwe kennis en inzichten komen. Welke tools uit de erfgoedpraktijk kun je daarbij gebruiken? Samenwerking met musea, archieven en heemkunde verenigingen bieden daarvoor goede mogelijkheden, maar ook onderzoek door leerlingen in de eigen familie/omgeving.

Deze sessie maakt onderdeel uit van de lijn Museumeducatie

Ontwerp een kunst- en cultuurcurriculum

Sprekers: Stéfanie van Tuinen-Weghorst
Karakter: Informatieve sessie met praktische tools (max. 28 deelnemers)

Hoe ontwerp je een curriculum voor kunst en cultuur? Deze sessie geeft je zicht op een aantal praktische ontwerpmodellen. Daarna ben je in staat om een leerplan, leerlijn, les of lessenserie voor kunst en cultuur te analyseren, te koppelen aan curricula op landelijk of schoolniveau en zo nodig aan te vullen.

Stéfanie van Tuinen-Weghorst (SLO) geeft een aantal praktische tools om de bekwaamheid om een curriculum te ontwerpen verder te professionaliseren. Je zet een stap in de richting van het - begeleiden van - meesterlijk ontwerpen  van een curriculum voor kunst en cultuur. Zonder het kompas van het curriculum blijven veel keuzes impliciet en blijft het onderwijskundig handelen diffuus. 

Presentatie Ontwerp een kunst- en cultuurcurriculum (SLO)
Dashboard Curriculumontwerp & -ontwikkeling (SLO)
Curriculum checklist (SLO)

Deze sessie combineert goed met de HKU-sessie over ontwerponderzoek in ronde 4 en past ook in de lijn voortgezet onderwijs

School als broedplaats voor onderzoek         

Sprekers: Jeroen Lutters
Karakter: Workshop (max. 15 deelnemers)

Hoe kunnen scholen systematisch aan onderzoek doen ten behoeve van de innovatie van het kunst- en cultuur onderwijs? Hoe kunnen daarbij scientists in residence worden ingezet? En hoe ontstaat er op school een levendige academy waar onderzoek, onderwijs en ondernemen samen komen? 

Deze vragen onderzoek je in deze workshop van Jeroen Lutters (Lector Kunst- en cultuureducatie bij ArtEZ) over broedplaatsen voor onderzoek in scholen. Een cultuurprofielschool vormt daarbij de concrete casus om.

Het ArtEZ-lectoraat werkt vanuit het concept 'artist educator' met methoden en technieken op het gebied van art based learning, research based art & design based thinking. Onderwijs is in dit concept een kunstvorm en de docent een performing artist.

Deze sessie maakt onderdeel uit van de lijn Voortgezet onderwijs

Lerend netwerk als monitor?

Sprekers: Nelly van der Geest
Karakter: Inleiding & interactief debat

Het CmK-programma Creatief Vermogen Utrecht werkte met een lerend netwerk voor kennisdeling. Een team van de HKU onder leiding van Nelly van der Geest vervulde een ontwerpende en faciliterende rol in dit netwerk. De ins en outs van netwerkvorming staan beschreven in Cultuur+Educatie 46 (verschijnt op de conferentie).

In deze sessie discussieer je over de kwestie of een lerend netwerk de functie van monitor kan vervullen. Zijn er specifieke interventies te bedenken die een lerend netwerk als instrument voor monitoring stimuleren? De sprekers leggen dillema’s voor om met elkaar te bespreken. Uiteindelijk formuleer je aanbevelingen over het functioneren van een lerend netwerk.

Deze sessie maakt onderdeel uit van de lijn Leren van evalueren. 

Community of practice: de Scheldemond-expedities  

Sprekers: Bart Rogé en Sikko Cleveringa
Karakter: Ex cathedra (groepsgesprek)

Bart Rogé (Demos) en Sikko Cleveringa (Cal-XL) nemen je mee in de methode community of practice. Ze illustreren hoe het werkt met hun ‘Scheldemond-expedities’, een reeks bijeenkomsten in de Scheldemondregio. Daarin onderzochten zij de impact van participatieve kunstprojecten op maatschappelijke ontwikkeling. Als methodiek was de CoP erop gericht om onderzoek naar dit onderwerp te vernieuwen. Gangbare wetenschappelijke onderzoeksmethodieken vonden zij hiervoor inadequaat.

Tijdens de Scheldemond-expedities wisselden cultuurprofessionals, kunstenaars, recensenten, onderzoekers, beleidsmakers en adviseurs kennis, inzichten en ervaringen uit over praktijken als 'sociaal-artistiek werk', 'community arts', 'participatieve kunst' of 'social design'.
Manifest Kunst in Transitie
Meer over CoP op website Cal-XL

Deze sessie maakt onderdeel uit van de lijn Cultuurparticipatie

De docent als 'muzische maker'

Sprekers: Myrthe Nagtzaam en Brechtje Wedman
Karakter: Workshop en presentatie (max. 60 deelnemers)

Hoe versterken docenten  hun creatief vermogen en zetten ze hun muzische kwaliteiten (vertellen, maken, spelen) in? Het onderzoeksprogramma Muzische Professionalisering bij het HKU-lectoraat Kunst en professionalisering doet hier onderzoek naar.

Myrthe Nagtzaam en Brechtje Wedman (HKU) laten zien hoe docenten op muzische wijze hun lespraktijk kunnen versterken. Volgens hen bevindt het onderwijs zich in een transitie van het overdragen van vaste vakspecifieke inhoud en skills naar het centraal stellen van de intrinsieke gedrevenheid van de leerling, die zijn eigen leer- en ontwikkelweg volgt. Daarbij ligt de focus op persoonlijke vorming, creativiteit en over grenzen kijken.
Lees de publicatie Blad, een weerslag van hun muzische onderzoeksactiviteiten

Deze sessie maakt onderdeel uit van de lijn Professionele ontwikkeling

Onderzoekslab

Hoe meten we of een tentoonstelling succesvol is?

Onderzoeker: Bernadette Schrandt
Organisatie: Hogeschool van Amsterdam

Hoe meet je het effect van een complex kunstproject voor kinderen?

Onderzoekers: Sara Bergen en Cock Dieleman
Organisatie: UvA

Lees meer over de opzet van de onderzoekslabs