Het Grand Départ als Grote Katalysator - Column Rogier Wiercx

Column Rogier Wiercx

Geheel in de geest van Huizinga’s Homo ludens ontrolt zich op 3 juli een speels debat over de verbinding tussen sport en cultuur. Beide terreinen zijn een geliefd podium voor de spelende mens. Hoe kunnen ze elkaar versterken? Gezeten op Spartaanse bankjes peinzen en praten vanmiddag zo’n tachtig belangstellenden, onder leiding van presentator Marcel Rözer.

Het is de dag voor de Tourstart in Utrecht. Elders in de stad wordt al wekenlang de verbinding tussen sport en cultuur blijmoedig in praktijk gebracht. Met een programma van meer dan 250 activiteiten op het gebied van cultuur, sport, economie en kennis. Allemaal als opmaat naar het Grand Départ.

‘Eerst was er kritiek op onze Tourstart’, zegt de Utrechtse sportwethouder Paulus Jansen. ‘Daarom hebben we de aanpak verbreed, zodat ook andere mensen dan wielerliefhebbers kunnen meedoen. Sport en cultuur zorgen beide voor binding tussen mensen. Maar samen zijn ze groter dan ieder op z’n eigen eilandje.’

Veelzijdig evenement

Wie het totaalprogramma van Utrecht 2015 ziet, raakt onder de indruk van de verrassende veelzijdigheid. Toch is het volgens Rob Doggenaar van Cultuur Le Tour Utrecht nog best een stevige opgave om sport en cultuur goed te laten matchen. Dankzij de Tour – een ijzersterk merk – ontstaat die verbinding ineens veel makkelijker. Een mega-evenement als de Tour creëert een platform, ook voor communicatie met een groot publiek. Inclusief de allochtone Utrechters? ‘Ja, kijk vanavond maar naar La Caravane d’Utrecht, waarin bijvoorbeeld asielzoekers meefietsen.’ Rob Doggenaar belooft om na de Tourstart al zijn ervaringen met het praktisch organiseren van de verbinding tussen sport en cultuur overdraagbaar te maken.

Capoeira

Dan tokkelt Mestre Araminho op zijn berimbau en wordt de capoeira  gedanst. Acrobatische expressie op z’n Afro-Braziliaans met ritmisch geklap vanaf de bankjes. ‘Kijk’, zegt LKCA-directeur Ocker van Munster, ‘dat is nou de kracht van sport en cultuur. Je laat zien wat je kunt. En dat gaat effectiever als je het samen doet.’

De wetenschappers Johan Steenbergen en Miriam Gazzah delen dat standpunt. Ze signaleren bij spelende mensen gevoelens van vrijheid. En de betere spelers inspireren anderen. In de sport is het competitie-element sterker, maar de beoefenaren van sport én cultuur willen beter worden in wat ze doen. 

Ontmoeting

Cor Jansen, voorzitter van het Business Peloton Utrecht, houdt van competitie. ‘In de sport zoeken we grenzen op, nemen we elkaar de maat. Maar dat kan alleen als je elkaar wilt ontmoeten. Mijn stelling is dat de sport meer open staat voor cultuur dan andersom. Daarom zeg ik: cultuur, kom uit je hok, zoek de ontmoeting met de sport.’ Jansen krijgt steun uit de zaal voor deze woorden: applaus.

Vier statements

  1. Appie Alferink van het Utrechtse ZIMIHC is bedenker van het culturele trapveldjes-concept. Hij vraagt: ‘Wie helpt mij aan meer infrastructuur voor de cultuur?’ Ocker van Munster vindt dat de sport meer speelruimte biedt voor een carrière dan de cultuur. Dus ziet hij naast de trapveldjes ook graag een cultureel stadion. Bas de Wit van SportSupport Kennemerland pleit voor meer straat-culturele elementen bij de sportverenigingen. Dat houdt tieners langer betrokken bij de georganiseerde sport.
  2. Cristan Segers (De samenwerkende Huizen voor de Sport en de Cultuur in Limburg) geeft antwoord op haar eigen vraag: hoe verenigen we mensen in krimpgebieden anders dan we altijd deden? ‘Door het plezier in sport en cultuur voorrang te geven op de ledenwerving voor de eigen club.’
  3. Marian ter Haar (Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen) onderzoekt cultuur en sport op het platteland, waar het verenigingsleven ook onder druk staat. Zij stelt: ‘In 2025 bestaan in kleine kernen alleen nog combiverenigingen voor sport en cultuur.’
  4. Ronald Hennekes (Harten voor Sport) gaat nog een stapje verder. Hij ziet cultuur en sport als een geslaagd huwelijk. Zeker bij evenementen kunnen ze heel productief samenwerken. Zoals bij ons spinning-event op luide orgelklanken in de Domkerk. ‘Ik voorzie zelfs de combi-combi-functionaris, die stimulerende programma’s maakt rond sport en cultuur voor pleinen, scholen en wijken.’ De zaal applaudisseert voor deze woorden.

Show

Dan klinken er stevige beats voor een korte show met Urban Dance. Muziek = Beweging. Dát kan het thema van dit debat nou teweegbrengen! Tot slot leest ondergetekende zijn Olympische column Sneller, Hoger, Sterker voor. Over hoe Pierre de Coubertin de kunsten een eeuw geleden al wist te verbinden met de sport.

Rogier Wiercx