Presentaties symposia

Onderzoeksconferentie Cultuureducatie en Cultuurparticipatie 2014

Symposia

Arbeidsmarkt van buitenschoolse kunstdocenten en artistiek begeleiders
Arts Based Research
Beoordelingsinstrumenten in de kunstvakken
Brein, kunst en educatie
Cultuur met Kwaliteit en peilingsonderzoek
Etnografie als onderzoeksmethode in kunsteducatie en amateurkunst
Een verkenning van talentontwikkeling in de kunsten
Leren met en over erfgoed in het museum: opbrengsten en leerlijnen
Monitoring en evaluatie in het primair onderwijs: Cultuureducatie Met Kwaliteit
Onderzoek naar cultuurparticipatie en -beleving in Vlaanderen
Opleiden tot kunst- en cultuureducator vanuit 3 verschillende brillen
Samenwerking en wederkerigheid binnen het conservatoriumonderwijs
De Tweede Wereldoorlog: ver of nabij?

Symposium Arbeidsmarkt van buitenschoolse kunstdocenten en artistiek begeleiders

Er verandert veel op de arbeidsmarkt van buitenschoolse kunstdocenten onder invloed van gemeentelijke bezuinigingen en koerswijzigingen van centra voor de kunsten. In juni 2014 hield het LKCA een online enquête onder buitenschoolse kunstdocenten en artistiek begeleiders in de amateurkunst (regisseurs, dirigenten, etc.). Zij werden bevraagd over hun opleiding, werk en inkomsten, over vaardigheden die ze (nodig) hebben en over ondersteuning die ze wensen in hun professionele ontwikkeling en bij het versterken van hun marktpositie. De vragenlijst werd ingevuld door 170 personen: in loondienst en/of zelfstandig. De enquête wordt hierna jaarlijks herhaald om zicht te blijven houden op de veranderende arbeidsmarkt en beroepspraktijk van deze professionals. 

Henk Vinken en Teunis IJdens (LKCA) presenteerden resultaten van de eerste editie van dit monitoronderzoek. Het symposium is relevant voor onderzoekers en voor iedereen die beroepshalve, beleidsmatig of bestuurlijk betrokken actief is in of voor de buitenschoolse kunsteducatie en/of amateurkunst.

Henk VinkenTeunis IJdens

Lees meer

Biografieën presentatoren



Symposium Arts Based Research

Hoe worden artistieke strategieën bij het doen van onderzoek ingezet? Welke onderzoeksmethodieken zijn nodig om ruimte te geven aan het niet-weten en het onverwachte? Hoe kunnen onderzoekers hun artistieke kwaliteiten inzetten en in welke fases van het onderzoeksproces?

Andrea Stultiens, Nathalie Beekman en Pepijn van de Port presenteerden artistiek onderzoek. Ze gingen daarbij in op de invloed van artistiek handelen en denken op onderzoeksmethodiek, data-analyse en verspreiding van resultaten. 

Andrea StultiensNathalie Beekman

Lees meer

Presentatievoorstel symposium
Biografieën presentatoren
Prestentatie Nathalie Beekman


Symposium Beoordelingsinstrumenten in de kunstvakken

Welke beoordelingsinstrumenten voor de kunstvakken in het basis- en voortgezet onderwijs zijn beschreven in de wetenschappelijke literatuur? Wat beoordelen deze instrumenten? Wat is de kwaliteit van deze instrumenten? Die vragen stonden centraal in de door NWO gefinancierde reviewstudie Assessment in kunsteducatie, uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten (AHK).

Folkert Haanstra (AHK), Marie-Louise Damen (UvA) en Talita Groenendijk (UvA) bespraken de context, opzet en resultaten van dit onderzoek, dat een bijdrage levert aan de landelijke discussie over beoordelingsinstrumenten. Enkele resultaten: De instrumenten beperken zich niet tot makkelijk te meten kennis of technische vaardigheden, maar hebben ook betrekking op kwalitatieve aspecten, zoals bijvoorbeeld expressie, toonkwaliteit, sfeer en originaliteit. 

Folkert HaanstraMarie-Louise Damen

Lees meer

Biografieën presentatoren
Reviewstudie naar beoordelingsinstrumenten voor de kunstvakken (Talita Groenendijk, Marie-Louise Damen, Folkert Haanstra & Carla van Boxtel)

Symposium Brein, kunst en educatie

Onderzoek naar het brein is populair. Vaak wordt hersenonderzoek ingezet ter legitimatie van kunst en kunsteducatie. Met enige regelmaat verschijnen er berichten dat hersenonderzoek uitwijst dat kunst- en cultuurbeleving een positieve invloed hebben op het brein.

Thijs Nielen

In dit symposium is gekozen voor een andere invalshoek. De centrale vraag was wat neurowetenschappelijk onderzoek zegt over het (re)produceren en beschouwen van kunst en wat die kennis kan bijdragen aan het vormgeven van kunst- en literatuuronderwijs. Presentatoren waren Thijs Nielen (Universiteit Leiden), Roel Willems (Radboud Universiteit) en Robert Harris (Prins Claus Conservatorium).

Roel WillemsRobert Harris

Lees meer

Presentatievoorstel symposium
Biografieën presentatoren
Presentatie Roel Willems
Presentatie Robert Harris
Profiel Thijs Nielen (Universiteit Leiden)

Symposium Cultuur met Kwaliteit en peilingsonderzoek:  hoe bepaal je het niveau van kunstzinnige oriëntatie in het basisonderwijs?

In het najaar van 2015 doet de Inspectie van het Onderwijs onderzoek naar het onderwijsniveau op het leergebied kunstzinnige oriëntatie op de basisschool. De kernvraag bij het opzetten van peilingsonderzoek is wat leerlingen feitelijk zouden moeten kennen en kunnen wanneer zij de kerndoelen hebben bereikt. Vragen die daarmee samenhangen zijn: Welke factoren zijn bepalend voor de kwaliteit van het onderwijsaanbod? Wat mag van leerlingen worden verwacht na 8 jaar kunstonderwijs in de basisschool? En hoe breng je het onderwijsniveau in kaart?

Dit symposium bood presentaties over  het kwaliteitskader kunstzinnige oriëntatie door Piet Hagenaars (LKCA), over het concept-kader waarmee de Inspectie kan beoordelen door Karin Hoogeveen (Sardes) en over voordelen en valkuilen van een peilingsonderzoek door Peter Hermans (Cito).

Karin HoogeveenPiet Hagenaars

Lees meer

Presentatievoorstel symposium
Biografieën presentatoren
Presentatie Piet Hagenaars
Reactie referent Jan van Weerden
Kwaliteitskader Kunstzinnige Oriëntatie 

Symposium Etnografie als onderzoeksmethode in kunsteducatie en amateurkunst

Etnografisch onderzoek is een 'harde', kwalitatieve, interpretatieve vorm van empirisch onderzoek. Door de combinatie van (participerende) observatie, interviews en documentstudie krijgt de onderzoeker toegang tot het perspectief van de onderzochten. Etnografisch onderzoek is meer dan simpel rondkijken en met mensen praten, het is een 'kunst' op zich. Het stelt hoge eisen aan ambachtelijke onderzoeksvaardigheden als interviewen, observeren en analyseren, en vraagt een stevige reflexieve attitude. Daarnaast is het zeer geschikt om inzicht te krijgen in wat kunst met mensen doet – met kunstpubliek, met kunstleerlingen, met amateurkunstenaars en met professionele kunstenaars en kunstdocenten.

Thuur Caris, Karolien Dons en Evert Bisschop Boele (Hanzehogeschool Groningen) verrichtten recent etnografisch onderzoek en presenteren hun resultaten. Onderwerpen: informele zelfgestuurde leergemeenschappen in de beeldende kunst, inclusie bij een muziekactiviteit met ouderen en een shantykoor.

Evert Bisschop/BoeleKarolien Dons

Lees meer

Presentatievoorstel symposium
Biografieën presentatoren



Symposium Latente talenten en manifeste talenten, een verkenning van talentontwikkeling in de kunsten

Hoe kunnen jongeren hun talenten voor kunst in de onderwijsketen en de keten van (amateur)kunstbeoefening ontwikkelen? Hoe verloopt de wisselwerking tussen beide ketens? En waarom is bij oudere talenten de rol van het 'enabling environment' zo belangrijk?

Annelies DijkzeulAnna Stutje

Anna Stutje en Annelies Dijkzeul (KWINK groep) presenteerden onderzoek – in opdracht van het ministerie van OCW - naar talentontwikkeling in de podiumkunsten en de beeldende kunst. Resultaten hiervan worden gebruikt om de effecten van beleidswijzigingen meetbaar te maken. Koen van Eijck (Erasmus Universiteit Rotterdam) rapporteerde over langlopend onderzoek (2013-2017) naar deelnemers aan de TOM-regeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Centrale vraag is hoe zij zich ontwikkelen op kunstzinnige-artistiek gebied en op andere gebieden als arbeidsparticipatie en ondernemerschap. Peter van der Zant (Bureau Art) ging in zijn presentatie in op de ketenbenadering in de kunsten.

Koen van EijckPeter van der Zant

Lees meer

Presentatievoorstel symposium
Biografieën presentatoren
Prestentatie Anne Stutje en Annelies Dijkzeul
Presentatie Koen van Eijck
Presentatie Peter van der Zant
TOM volgt zijn talenten ........ (Koen van Eijck, Margreet Windhorst & Peter van der Zant, 2014)
Latente talenten (Koen van Eijck, Margreet Windhorst & Peter van der Zant, 2014)
'Latente talenten' (Koen van Eijck & Peter van der Zant, in: Cultuur+Educatie 41, 2014)|

Symposium Leren met en over erfgoed in het museum: opbrengsten en leerlijnen

Kenmerkend voor musea is de centrale plaats voor authentieke objecten, zoals schilderijen of gebruiksvoorwerpen. De aanwezigheid van deze objecten is voor veel scholen een belangrijke reden om met leerlingen een museum te bezoeken. Er is echter nog weinig bekend over wat leerlingen precies leren van een museumbezoek waarin ze kennismaken met cultureel erfgoed. 

Carla van Boxtel

Mark Schep (Universiteit van Amsterdam), Geerte Savenije (Erasmus Universiteit Rotterdam) en Carla van Boxtel (Universiteit van Amsterdam) gingen in op de vraag wat mogelijke leeropbrengsten zijn van een educatieve rondleiding of les in het museum en hoe doelen voor het leren over erfgoed in een leerlijn kunnen worden uitgewerkt.

Mark SchepGeerte Savenije

Lees meer 

Biografieën presentatoren



Symposium Monitoring en evaluatie in het primair onderwijs: Cultuureducatie Met Kwaliteit

Wat is de huidige stand van zaken op de vier hoofdlijnen die door het Fonds voor Cultuurparticipatie zijn uitgezet (ontwikkeling van leerlijnen, deskundigheidsbevordering van docenten, samenwerking van scholen met hun culturele omgeving en de ontwikkeling van een beoordelingsinstrumentarium)? Wat heeft de matchingsregeling tot nu toe veroorzaakt? Hoe verhoudt de (grotendeels kwantitatieve) monitoring op landelijk niveau zich tot het (kwalitatieve) onderzoek naar de praktijk van de deelnemers aan de matchingsregeling Cultuureducatie met Kwaliteit?

Edwin van Meerkerk

In dit symposium werden de resultaten van de eerste monitor van het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit gepresenteerd. Vervolgens werden twee onderzoeken naar de lokale en regionale uitvoeringspraktijk gepresenteerd (Gelderland en Friesland). Daarbij werd ook ingaan op de vraag hoe de algemene gegevens zich verhouden tot de lokale of regionale uitvoeringspraktijk. Met presentaties van Sandra Beekhoven (Sardes), Edwin van Meerkerk (Radboud Universiteit) en Hennie Brandsma (NHL-Hogeschool) en Bernadet de Jager (Cedin).

Hennie Brandsma Bernadet de Jager

Lees meer

Presentatievoorstel symposium
Biografieën presentatoren
Presentatie Sandra Beekhoven
Presentatie Edwin van Meerkerk
Monitor cultuuronderwijs in het primair onderwijs & programma Cultuureducatie met kwaliteit (2013-2014) (Sardes & Oberon, 2014)
'Living Lab: instrument voor duurzame cultuureducatie' (Hennie Brandsma & Bernadet de Jager, in: Cultuur+Educatie 41, 2014)

Symposium Onderzoek naar cultuurparticipatie en -beleving in Vlaanderen

Sofie BeunenOp welke manier stimuleren (Vlaamse) ouders de cultuurdeelname van hun kinderen? En hoe zijn muzieksmaken te meten? Twee voorbeelden van onderzoek dat is verricht in Vlaanderen door  onderzoekers die verbonden zijn aan het Steunpunt voor Beleidsrelevant Onderzoek Cultuur. Een consortium van drie wetenschappelijke instellingen: Universiteit Gent (Vakgroep Sociologie - Onderzoeksgroep CuDOS), Vrije Universiteit Brussel (Vakgroep Sociologie - Onderzoeksgroep TOR & Vakgroep Communicatiewetenschappen - Onderzoeksgroep SMIT) en de KULeuven (Onderzoeksgroep CIMS). 

Jessy SiongersWendy Smits

Sofie Beunen, Jessy Siongers, Wendy Smits, Jef Vlegels en Alexander deWeppe presenteerden deze en andere onderzoeken, die interessant zijn voor zowel onderzoekers als beleidsmakers.

Jef VlegelsAlexander deWeppe

Lees meer

Biografieën presentatoren



Symposium Opleiden tot kunst- en cultuureducator vanuit 3 verschillende brillen

Kunst- en cultuureducatie speelt in verschillende Nederlandse en Vlaamse hogeschoolopleidingen een centrale rol. Vier sprekers implementeerden een 'future proof'-curriculum dat voortkwam uit gevoerd onderzoek.

Jeroen VanesserAlbert Sanders

Jeroen Vanesser (KHLim)  hervormde de opleiding docent muziek. Albert Sanders (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) ontwikkelde een kunsteducatieve module voor de opleiding verpleegkunde en onderzoekt de implementatiemogelijkheden. Tobias Frenssen (KHLim) actualiseerde de opleiding tot interdisciplinaire kunsteducator met het oog op ontwikkelingen binnen de hedendaagse kunst. Geert van Coenen (Fontys Hogeschool)  presenteerde het herziene (interdisicplinaire) programma van de master kunsteducatie. Dit symposium is interessant voor iedereen die geïnteresseerd is in een brede, toekomstgerichte kijk op kunst- en cultuureducatie in het hoger onderwijs.

Tobias FrenssenGeert van Koenen

Lees meer

Biografieën presentatoren



Symposium De plaats van samenwerking en wederkerigheid binnen het conservatoriumonderwijs

Onderzoek krijgt een steeds belangrijkere rol binnen het kunstvakonderwijs. Voor opleidingen is het noodzakelijk te weten wat ze doen en wat ze willen doen in het onderwijs. Zo kunnen ze meer kwaliteit leveren, (praktijk)kennis genereren en verantwoorden wat ze doen. Dat onderzoek binnen het kunstvakonderwijs steeds meer door docenten zelf wordt gedaan, maakt dit onderzoek meer relevant, toegankelijk en motiverend.

Gerda van Zelm

Het onderzoek van Gerda van Zelm (Koninklijk Conservatorium) richt zich op het een-op-een onderwijs, een onderwijsvorm die van oudsher kenmerkend is voor het muziekvakonderwijs. Paul Deneer (Koninklijk Conservatorium/Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst)  onderzocht stressgerelateerde problemen bij studenten. Tamara Rumiantsew (Universiteit Leiden) deed onderzoek naar samenwerkend leren en pleit op basis hiervan voor werkvormen met veel aandacht voor samenwerking, peer-learning en reflectie. 

Paul DeneerTamara Rumiantsew

Lees meer 

Presentatievoorstel symposium
Biografieën presentatoren
Presentatie Tamara Rumiantsew
Help! A Talent! The Student-Teacher Relationship in Higher Music Education (Paul Deneer & Gerda van Zelm, 2014)

Symposium De Tweede Wereldoorlog: ver of nabij?

De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog heeft nog altijd een centrale plek in de Nederlandse samenleving. Behalve in het onderwijs, wordt het onderwerp veelvuldig belicht in populaire media en bieden cultuur- en erfgoedinstellingen educatieve materialen en activiteiten aan. Met allerlei middelen en moderne media proberen zij de nabijheid van het oorlogsverleden op te roepen en de bezoekers een belevenis te bieden. De scheidslijn tussen amusement en educatie lijkt daarbij steeds meer te vervagen.

De onderzoekers in dit symposium bestudeerden verschillende aspecten rond dit snijvlak. Hoe werken eerdere narratieve patronen door in de representatie van de Tweede Wereldoorlog? Wat voor strategieën en technieken gebruiken erfgoedinstellingen om dit verleden op een aantrekkelijke wijze aan te bieden? En hoe worden populaire representaties van deze geschiedenis bemiddeld in educatieve materialen? Met presentaties van Tina van der Vlies, Pieter de Bruijn en Laurie Slegtenhorst (allen van Erasmus Universiteit Rotterdam).

Tina van der VliesLaurie Slegtenhorst

Lees meer

Presentatievoorstel symposium
Biografieën presentatoren



contact

Marie Jose Kommers
naamMarie-José KommersfunctieSpecialist cultuureducatietelefoonnummer030 711 51 80e-mailMarie-JoseKommers@lkca.nl