mail of bel voor vragen 030 711 51 00

Provinciaal cultuurbeleid: op zoek naar een nieuwe rol

13 april 2017

Geen grote veranderingen in het provinciaal cultuurbeleid in 2017-2020. Dat blijkt uit onze analyse van alle cultuurnota's.
Na bezuinigingen kiezen veel provincies voor een periode van rust. Wel zijn provincies zich aan het herbezinnen, wellicht in de aanloop naar de provinciale verkiezingen in 2019, op hun rol voor cultuureducatie en cultuurparticipatie. Verscheidene provincies verkennen de komende periode de efficiƫntie en toegankelijkheid van de culturele (ondersteunings)infrastructuur.

Vorm geven aan ondersteuning

De provincies dichten zich, in navolging van Kompas 2020 van het IPO, een ondersteunende rol toe voor cultuureducatie en cultuurparticipatie. Hoe ze deze ondersteuning het beste kunnen vormgeven is onderwerp van gesprek in verschillende provincies.

Friesland wil basisinfrastructuur herijkenZo onderzoekt Noord-Brabant hoe de kennisfunctie en subsidieverstrekkende functie van bkkc en Kunstbalie het beste kunnen worden vormgeven. Drenthe wil dat Kunst en Cultuur Drenthe samen met de lokale kunstencentra een gezamenlijke strategie ontwikkelt voor nieuw en laagdrempelig aanbod. En Friesland spreekt van een herijking van de basisinfrastructuur.

Doelgericht en integraal

Subsidies meer laten aansluiten op beleidsdoelstellingen Met deze herbezinning willen provincies subsidies meer laten aansluiten op hun beleidsdoelstellingen, het veld en de provinciale rol. Voor Friesland speelt ook de wens mee om integraal beleid te voeren. De verbinding met andere beleidsterreinen wordt ook in andere cultuurnota’s genoemd. Leefbaarheid van de regio, in economisch en sociaal opzicht, zijn daarbij belangrijke speerpunten. Groningen benoemt dit zelfs als uitgangspunt van de cultuurnota: ‘Cultuur moet een rol spelen in maatschappelijke vraagstukken, zoals vestigingsklimaat en leefbaarheid.’

Toegankelijkheid buitenschoolse cultuureducatie

Naast efficiëntie en de verbinding met maatschappelijke vraagstukken, zijn ook inhoudelijke zorgen over de toegankelijkheid van buitenschoolse cultuureducatie reden voor provincies om een onderzoek te starten. Zo wil Flevoland een visie ontwikkelen op de instandhouding van een basisinfrastructuur voor talentontwikkeling. Overijssel wil weten wat de gevolgen zijn van de gemeentelijke bezuinigingen op muziekonderwijs. Noord-Holland gaat het culturele voorzieningenniveau in kaart brengen en per regio agenderen welke opgaven er liggen.

Noord-Brabant start pilots om toegankelijkheid te verbeteren Noord-Brabant is een stapje verder. Op basis van het onderzoek van de commissie Paes, starten in samenwerking met gemeenten pilots om de toegankelijkheid en kwaliteit van de buitenschoolse cultuureducatie te verbeteren.

Talentontwikkeling

Veel provincies zien voor zichzelf binnen buitenschoolse cultuureducatie en amateurkunst vooral een verantwoordelijkheid voor 'talentontwikkeling'. Daarbij is samenwerking een belangrijk middel, met gemeenten en tussen provincies onderling. Zo hebben de drie noordelijke provincies en de vier grote gemeenten in deze provincies een gezamenlijk programma 'We the North' opgesteld, waar cultuuronderwijs en talentontwikkeling één van de programmalijnen is. De talentontwikkeling van vooral toptalent wil men binnen dit programma zo effectief mogelijk gaan organiseren. Samenwerking tussen de verschillende BIS- en FPK-instellingen moet dit mogelijk maken.

Cultuureducatie met Kwaliteit 2.0

Provincies willen bereik CmK vergrotenTalentontwikkeling begint bij een goede basis op school. Alle provincies doen dan ook mee aan het vervolg op Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK). De voornaamste inzet: verankering van de ontwikkelde leerlijnen en deskundige leerkrachten en culturele aanbieders. Daarnaast willen de provincies het bereik vergroten onder gemeenten en scholen.

In sommige provincies deden alle gemeenten al mee, bijvoorbeeld in Drenthe en Flevoland. Maar dit geldt niet voor alle provincies. Zo wil Overijssel dat het aantal deelnemende scholen groeit van 40% naar 70%. Door actief te communiceren over de positieve effecten van goed cultuuronderwijs en scholen die voorop lopen als ambassadeur in te zetten. Noord-Brabant streeft naar een volledig bereik onder scholen en gemeenten.

De provincie als grote verbinder

De provincie heeft voor cultuuronderwijs vooral een rol richting kleinere gemeenten. De ene provincie pakt dit actiever op dan de andere. Zo staat Zuid-Holland, in tegenstelling tot voorgaande periode, toe dat kleine gemeenten die mee willen doen aan CmK een beroep kunnen doen op Kunstgebouw. Noord-Brabant wil juist dat zoveel mogelijk gemeenten meedoen aan het CmK. Gelderland, Zeeland en Utrecht stimuleren dit via lokale of regionale convenanten tussen scholen en gemeenten. Maar Gelderland kondigt ook aan dat dit de laatste keer is dat ze meedoen aan CmK: het eigenaarschap hoort bij de scholen te liggen.

Stopt het beleid voor cultuuronderwijs bij 12 jaar?

Flevoland investeert in vmboFSlechts een derde van de provincies heeft in haar beleid ook aandacht voor andere onderwijsvormen dan het primair onderwijs. Zeeland zet, in samenwerking met Hogeschool Zeeland, in op doorgaande leerlijnen van het primair naar het hoger onderwijs. En Flevoland wil naar voorbeeld van het project de Culturele Haven investeren in de ontwikkeling van een cultuurleerlijn voor het vmbo. Friesland is wat voorzichtiger: die start een pilot 'Cultuureducatie VO'. Na vragen uit de Provinciale Staten heeft de gedeputeerde in Utrecht een notitie toegezegd over cultuureducatie in het voortgezet onderwijs.

De provinciale rol in ontwikkeling

Provincies zijn bovenal verbinder, kennisontwikkelaar, kennisdeler en regisseur Het uitgangspunt van de provinciale nota's blijft dat gemeenten primair verantwoordelijk zijn voor cultuureducatie en cultuurparticipatie. Toch zien veel provincies hierin wel een rol voor zichzelf. Verbinder, kennisontwikkelaar, kennisdeler, regisseur: de meeste provincies gebruiken deze woorden voor hun rol, maar vullen hem allemaal anders in. Het is dan ook afwachten wat provincies gaan doen als bijvoorbeeld de stimuleringsmaatregel CmK afloopt. De uitkomsten van de verschillende provinciale onderzoeken, maar ook het Rijksbeleid zullen hierop van invloed zijn.

Zullen de provincies ook na 2020 hun verantwoordelijkheid blijven pakken voor cultuureducatie en cultuurparticipatie? We kijken uit naar een update van Kompas 2020.

Meer informatie

Overzicht alle provinciale cultuurnota's
Cultuur geeft provincies een gezicht (Marlies Tal, in: Zicht op Actieve Cultuurparticipatie 2016)
Kompas 2020 (IPO, 2014)
Cultuuruitgaven provincies kwart gedaald in 4 jaar (Consultancy.nl, 24 maart 2015)
Provinciaal cultuurbeleid: de onmisbare schakel (Raad van twaalf, december 2013)

contact

Josefiene Poll
naam
Josefiene Poll
functie
Medior Beleid
telefoonnummer
030 711 51 77
e-mail
JosefienePoll@lkca.nl