mail of bel voor vragen 030 711 51 00

Van leerplan tot leerlijn

Een leerplan (of curriculum) omschrijft de leerdoelen en eindtermen die de leerlingen voor een bepaald vak moeten behalen. Door kunst en cultuur aan te bieden vanaf groep 1 tot aan het eindexamen in het voortgezet onderwijs ontstaat een doorgaande leerlijn. Waar moet je op letten als je een leerlijn gaat uitwerken?

Het LKCA hanteert voor het begrip leerlijn de volgende definitie

Een doorlopende leerlijn is een beredeneerde opbouw van tussendoelen en inhouden leidend tot een einddoel, tegen de achtergrond van een visie over vakinhoud, vakdidactiek en leren en ontwikkelen van leerlingen. Een leerlijn bevat inhoud voor meerdere jaren, waarbij de voorkeur is deze door te laten lopen in alle leerjaren van de school. 

We onderscheiden twee uitwerkingen van doorlopende leerlijnen:

  1. Theoretische uitwerking van leerlijnen: bevatten elementen van algemene ontwikkeling, generieke- en streefcompetenties.
  2. Praktische uitwerking van leerlijnen: bevatten uitgewerkte, praktische voorbeelden van inhoud en activiteiten, ondersteund door de theoretische leerlijn.

Leerplan en het curriculair spinnenweb

De studie 'Leerlijnen en vocabulaires in de praktijk' (SLO) laat zien dat een leerplan uit verschillende elementen bestaat. De visie staat hierin centraal en vormt de kern van het leerplan. De overige leerplanelementen zijn verbonden met die visie. Idealiter zijn ze ook met elkaar verbonden, zodat er sprake is van consistentie en samenhang. De elementen zijn weergegeven in het zogeheten curriculair spinnenweb (hiernaast de aanklikbare versie van het curriculaire spinnenweb).

Hoe kun je een leerlijn uitwerken?

Afhankelijk van de precieze functie, gebruikscontext en doelgroep kun je verschillende leerlijnen uitwerken, bijvoorbeeld door de verschillende leerplanelementen meer of minder nadruk te geven.

Waar moet je op letten bij een doorgaande leerlijn kunst en cultuur?

  • Werk per leerjaar uit wat een kind moet kennen en kunnen aan het eind van de schoolperiode
  • Zorg dat kunst en cultuur ook een plaats krijgen bij andere dan de cultuurvakken
  • Zorg dat er aansluiting is tussen primair en voortgezet onderwijs
  • Zorg dat er aansluiting is tussen binnenschoolse en buitenschoolse cultuureducatie
  • Zorg voor voldoende uren en middelen om goed opgeleide docenten en (educatief) medewerkers van culturele instellingen in staat te stellen cultuuronderwijs te verzorgen waarmee invulling gegeven wordt aan een doorgaande leerlijn kunst en cultuur.

Hoe bouw je een leerlijn op?

De visie op onderwijs binnen een school is een bepalende factor bij het opbouwen van een doorgaande leerlijn. Het gaat dan om de doelen die docenten zich stellen en de manier waarop zij inhouden en leeractiviteiten aanbieden. Dit heeft invloed op een ordening in tijd, complexiteit, thema's, concepten, onderwerpen, voortgang van de leerling en didactische aanpak en combinaties hierin. Bij doorlopende leerlijnen kan de ordening van doelen bijvoorbeeld verdeeld zijn over de acht leerjaren in het primair onderwijs of over verschillende sectoren. (SLO).

De opbouw van leerlijnen kan op verschillende niveaus plaatsvinden:

  • Supra-niveau - leerlijnen en richtlijnen op internationaal niveau
  • Macro-niveau - landelijke richtlijnen zoals kerndoelen en examenprogramma’s
  • Meso-niveau - leerplannen en leerlijnen op schoolniveau
  • Micro-niveau - leerplannen en leerlijnen gericht op het werken in de klas
  • Nano-niveau - invulling van de leerlijn op leerlingniveau

Een leerlijn op landelijk niveau is uiteraard globaler beschreven dan een leerlijn op school- of klasniveau.

Bron

Leerplan in ontwikkeling, J. van den Akker en A. Thijs, SLO, 2009

contact

Eeke Wervers
naam
Eeke Wervers
functie
Senior Cultuureducatie
telefoonnummer
030 711 51 37
e-mail
EekeWervers@lkca.nl