Maak de kunstvakken tot het hart van je onderwijs

opinie

Maak de kunstvakken tot het hart van je onderwijs

opinie

auteur
Liesbeth Kleuver
datum
6 maart 2017
Door Liesbeth Kleuver • 6 maart 2017

Een gewone methodeles beeldende vorming als ‘kapstok’ voor aardrijkskunde, biologie, begrijpend lezen, rekenen, techniek en taal? Ja, dat kan! Laat je inspireren door dit praktijkvoorbeeld van Liesbeth Kleuver en zet de kunstvakken centraal in het onderwijs.

Groep 6 gaat in mijn bevo-les een ‘fossiel‘ maken. Ter introductie ligt een deel van mijn fossielenverzameling met vergrootglazen klaar om te bestuderen. De leerlingen vliegen er bij binnenkomst op af. Ze willen vastpakken, bekijken en weten: ‘Hoe kom je eraan, hoe zijn ze ontstaan, hoe oud is het, wat zijn het eigenlijk voor planten en dierendelen?’ vragen die in lessen aardrijkskunde en biologie uitgebreid verder behandeld kunnen worden. De wil om op te zoeken en te leren is er. Dat ze zelf een nepfossiel mogen maken, wordt met veel enthousiasme begroet.
’Ik ga dinosaurusbotten maken,’ weet Stijn al zeker. 

Met klei en gips kun je een negatieve en positieve vorm maken, net alsof je een steen openbreekt en beide delen van een fossiel vindt. Aan de hand van een voorbeeld laat ik zien dat een holle vorm in de klei, in het gips een bolle wordt en omgekeerd. Dan gaan de kinderen aan de slag met kleigereedschap en allerhande voorwerpjes die je in de klei kunt drukken: takjes, schroefjes, dopjes, schelpjes enz. Aan het eind van de les zijn de fossielen in de klei klaar. Ze kunnen nu een week onder plastic drogen tot de klei droger, maar nog buigzaam (leerhard) is. 

Bloednieuwsgierig 

In de les daarop gaan we gieten. Op elke groepstafel staat een pak gips, bekertjes, kommetjes, roerstokjes en een maatbeker. Hoe maak je gips eigenlijk klaar? We lezen de aanwijzing op de verpakking: Strooi 1 tot 2 delen poeder in 1 deel koud en schoon leidingwater… Wat wordt daar eigenlijk mee bedoeld? Begrijpend lezen, dus. In groepjes praten de kinderen over de betekenis van deze zin. Wat is een deel? Wat moet je met 1 tot 2. Een deel kan een kom zijn of beker of een streepje op de maatbeker. En als je kiest voor één bekertje water, doe je er 1 tot 2 bekertjes gips bij. ‘Ik doe gewoon anderhalf,’ roept Tim. ‘Nee,’ zegt Sarah, ‘je moet voelen hoe dik het wordt met één bekertje en dan erbij doen.’

Maar wat als ik met één bekertje niet genoeg gips heb om mijn gietvorm te vullen? Twee bekers water, drie bekers gips, 3 bekers water 4,5 beker gips. We zitten zomaar midden in verhoudingstabellen, die ze net bij rekenen aan het leren zijn. Elk kind maakt zijn eigen gips klaar en vult zijn gietvorm.
Waarvoor wordt gips nog meer gebruikt? Het staat op de doos. Wat is het verschil tussen het harden van gips en het harden van klei? Waar worden gietmallen nog meer gebruikt? Hier gaat beeldende vorming naadloos over in techniek.

Het uitharden van het gips duurt langer dan verwacht. Alleen waar veel gips is gebruikt, verloopt de reactie snel en kunnen de kinderen het warm worden van het gips voelen. Hardop evalueren we het proces. De kleivorm was nog niet droog, zou dat de droogtijd van het gips beïnvloed hebben?
Als de les is afgelopen, zijn nog niet alle mallen verwijderd. Spontaan komen de kinderen in de pauze terug. Ze zijn bloednieuwsgierig naar het resultaat. ‘Ik bewaar dit voor altijd,’ zegt Femke verrukt als ze haar vissenskeletje uit de vorm haalt. Met zo’n betrokkenheid is het niet moeilijk om de kinderen een tekst te laten schrijven over hun zelfbedachte ‘uitgestorven’ dier of plant en er een mooie tentoonstelling mee in te richten. Vakoverstijgend werken? Begin bij wat motiveert, een kunstles dus!


Op 8 maart vindt in Ede de Dag van de Cultuureducatie plaats. Het thema is ‘leren combineren’ en daarbij wordt aandacht besteed aan vakoverstijgend werken en vakintegratie. Check lkca.nl voor aanmelden of na afloop het verslag van de dag.