opinie

Techniek + cultuur = enthousiaste leerlingen

opinie

auteur
Hanno van Keulen
datum
25 april 2017
Door Hanno van Keulen • 25 april 2017 • Leestijd: 3 min

Hoe maak je een spijkerbroek, hoe moet ie eruitzien en waarom past de ene wel bij jou en de andere niet? Hanno van Keulen denkt dat techniek en cultuur op de basisschool prima samen kunnen gaan en een grotere rol kunnen spelen dan ze nu doen. 'Nu is het vaak iets voor op vrijdagmiddag.'

Waarom houdt een hardcore bètawetenschapper zich bezig met cultuur in het basisonderwijs?

'Ik heb inderdaad scheikunde gestudeerd, maar merkte op een gegeven moment dat ik vooral lesgeven heel leuk vond. Hoe kun je iets beter overbrengen en waarom beklijft het op de ene manier wel bij studenten en op een andere manier niet? Daar kon ik echt wakker van liggen. Ik wilde beter scheikundeonderwijs organiseren, betere onderzoekers opleiden. Dan zit je al snel in de sociale wetenschappen.'

Maar dan zit je nog niet bij cultuuronderwijs?

'Nee, eerst ben ik me gaan bezighouden met het implementeren van techniek in het basisonderwijs. Kinderen hebben een heel verkeerd beeld van techniek: het is vies, het is zwaar. Ze kiezen niet voor techniekvakken, niet voor technische studies. Campagnes als “Kies exact”, met slogans als “Een slimme meid is op haar toekomst voorbereid” hadden daar maar weinig aan veranderd.'

Hoe doe je dat anders op de basisschool?

'Techniek op de basisschool, dat is nog steeds vaak figuurzagen op vrijdagmiddag. En daar heb je een overeenkomst met cultuuronderwijs: het wordt gezien als iets leuks voor erbij, als de belangrijke dingen afgelopen zijn. Terwijl het uitgangspunt ook kan zijn: hoe los je een bepaald probleem op? Hoe werkt iets en hoe maak je iets beter? Dat is een vraag die een techneut zich altijd stelt. Een kunstenaar vraagt niet zo snel: hoe maak je iets beter, maar wel bijvoorbeeld: waarom maken we dit zoals we het doen, en hoe kan het anders? Dat kun je prima combineren. Dan stimuleer je nieuwsgierigheid, creativiteit, kritisch vermogen, allemaal heel belangrijke leerdoelen in het basisonderwijs.'

Als leraar lijkt me dat niet zo eenvoudig. Komt er wéér iets bij op dat overvolle bord.

'Dat is ook niet gemakkelijk. Leraren zijn vaak ook niet zo goed in al die verschillende vakken: misschien wel in timmeren, maar dan niet in muziek of schilderen of sporten, of juist andersom. In Nederland kunnen leraren in het basisonderwijs alles een beetje, en dus ook alles een beetje niet. Zeker bij een grote basisschool is dat zonde: dan heb je twintig klassen, met twintig leraren die allemaal ongeveer hetzelfde kunnen. In Finland bouwen kinderen bijvoorbeeld hun eigen muziekinstrument, en leren daar vervolgens op spelen.'

Finland is ook wel exceptioneel, als het gaat om onderwijs

(Lacht.) 'Maar dat zijn ook heel gewone mensen hoor. In Nederland hebben we een veel grotere bevolkingsdichtheid dan in Finland, en dan zou je heel veel kunnen doen.'

Maar hoe werkt het in de praktijk, hoe maak je een les waarbij je techniek en cultuuronderwijs combineert?

'Neem bijvoorbeeld een spijkerbroek, bijna iedereen in de klas draagt er een. De opdracht kan bijvoorbeeld zijn: ontwerp een spijkerbroek. Dat is een technische opdracht: je moet naar het materiaal kijken, het moet sterk genoeg zijn, lekker zitten. Maar het is ook een culturele opdracht: hoe moet ie eruitzien en waarom, wat druk ik uit door precies déze spijkerbroek te dragen?'

Een mooi voorbeeld. En zo zijn er natuurlijk vele.

'Natuurlijk! Iedereen heeft weleens geprobeerd met gum kleurpotlood uit te gummen. Dat lukt niet. Wat voor materiaal is dat dan, wat is het verschil tussen zo’n kleurpotlood en een grijs potlood? Dat kan een prachtig uitgangspunt zijn voor een les over materiaal, kleur en schilderkunst. Met leraren uit het basisonderwijs ben ik nu bezig lesbrieven te ontwikkelen met allemaal dit soort ideeën.'

Het is natuurlijk ook ingewikkeld te meten, daarom past zoiets niet goed in het huidige onderwijs

'Dat is zeker heel lastig; je zult nooit een toets krijgen voor creativiteit. Leraren moeten dat beoordelen, en moeten dus heel professioneel zijn. Zo’n ontwikkeling bereik je niet met een cursus of reisje naar Finland. Het is een kwestie van lange adem, om het onderwijs een klein beetje in deze richting te veranderen. Een vierjarige Pabo moet je denk ik ook zien als de basis, waarna je je als leraar verder specialiseert. Dan krijg je in een schoolteam verschillende specialismen, dan kun je al heel veel doen.'

En hoe reageren kinderen erop?

'Geweldig! Kinderen storten zich echt op zo’n opdracht, ze zijn nieuwsgierig, kritisch, geconcentreerd. Echt, zo wil elke leraar ze zien werken.'

Dit is een interview uit de nieuwste Cultuurkrant NL. In deze uitgave van het LKCA onder meer:

  • een groot interview met Liesbeth Coltof, regiseur en artistiek leider van De Toneelmakerij
  • het succes van de stationspiano: ‘Mensen laten er hun trein voor schieten’
  • hoe je krimpregio’s leefbaar houdt met kunst: in Groningen brengen ze de muziekles naar de kinderen toe
  • Veel scholen en organisaties in de culturele sector werken met vrijwilligers, maar hoe houd je ze betrokken en gemotiveerd? Professionals geven tips. 'Bij ons sparen vrijwilligers voor gratis cursussen.'

Bestel deze editie en neem een gratis abonnement op de Cultuurkrant NL

Foto: Leerlingen van de Pax Christischool in Geldermalsen ontdekken de installatietechniek. Fotograaf: William Hoogteyling / Hollandse Hoogte 

Logo Nieuwsbrief Cultureel Kapitaal